nederlands.nl
Gebruikersnaam of e-mail:  Wachtwoord:    Registreren
















Top-5 verhalen:

1.
2.
3.
4.
5.


Categorieën:

actualiteit (124)
adel (13)
afscheid (115)
algemeen (323)
bedankt (25)
biologie (12)
dieren (233)
discriminatie (38)
drank (49)
economie (22)
eenzaamheid (178)
emoties (166)
erotiek (68)
ex-liefde (63)
familie (107)
feest (38)
film (3)
filosofie (134)
fotografie (5)
geboorte (22)
geld (30)
geschiedenis (26)
geweld (44)
haiku (1)
heelal (39)
hobby (27)
humor (374)
huwelijk (41)
idool (42)
individu (59)
internet (28)
jaargetijden (51)
kerstmis (70)
kinderen (166)
koningshuis (21)
kunst (48)
landschap (15)
lichaam (38)
liefde (256)
literatuur (347)
maatschappij (144)
mannen (34)
milieu (12)
misdaad (114)
moederdag (11)
moraal (92)
muziek (39)
natuur (89)
oorlog (106)
ouderen (15)
ouders (35)
overig (128)
overlijden (73)
partner (55)
pesten (29)
planten (11)
politiek (50)
psychologie (106)
rampen (52)
reizen (129)
religie (140)
schilderkunst (20)
school (60)
sinterklaas (17)
sms (5)
songtekst (1)
spijt (26)
sport (80)
sterkte (2)
taal (40)
tijd (52)
toneel (10)
vaderdag (1)
vakantie (82)
valentijn (4)
verdriet (86)
verhuizen (12)
verjaardag (16)
verkeer (37)
voedsel (43)
vriendschap (81)
vrijheid (57)
vrouwen (86)
welzijn (49)
wereld (35)
werk (94)
wetenschap (18)
woede (60)
woonoord (82)
ziekte (147)


gedichten.nl


Garnier Projects





tabblad: verhalen

< vorige | alles | volgende >

verhaal (nr. 4533):

In vrijheid zwijgen

Binnenkort weer dodenherdenking, gevolgd door de viering van de bevrijding. Dit toont een aaneenrijging van herinneringen aan heldhaftige daden en soms minder heldhaftige. De rode draad die daar doorheen loopt, is collectief beleefde angst. Het aantal mensen, dat de Tweede Wereldoorlog daadwerkelijk heeft meegemaakt, slinkt. Een beetje tv-programmamaker sleurt die laatste getuigen voor de camera, die uit de eerste hand kunnen uitleggen hoe verschrikkelijk het allemaal wel was. En wat het voor hen betekent om vrij te zijn.

Er zijn echter ook getuigen die zwijgen. Ze zwegen toen en nu. Tijd om daar eens wat over op te schrijven… Intrigerender dan de obligate vertellingen is wat de mensen te vertellen hebben, die niet “vaste prik” voor de camera verschijnen. Neem nu mijn oude vriend Wouter de Greef. Hij is over die tijd nogal zwijgzaam om nogal merkwaardige redenen, die uit de komende verhalen zullen blijken. Hetzelfde geldt voor Wouters vader Frank, die tot 1945 lang in het toenmalige Nederlands Indië heeft gewoond en gewerkt. Voor de meeste gerepatrieerde Nederlanders geldt dat ze zwijgzaam waren en bleven. Vaak werkte dat generaties door, waarvan Wouter en zijn vader representanten zijn.

Frank en zijn gezin werden vlak na de oorlog in Heemstede opgevangen door zijn steenrijke zus: tante Antoinette voor Wouter. Frank was als een lichamelijk wrak, meer dood dan levend uit de hel van het jappenkamp gekomen, iets waarvoor Antoinette absoluut geen oog had. Het gezin compenseerde tante Antoinettes gastvrijheid door gelaten te aanhoren wat ze allemaal had moeten doorstaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 1944 stonden er zelfs bloembollen op het menu! Tegelijkertijd maakte Antoinette duidelijk dat broer Frank het toch maar had getroffen in Indië; als je daar een stok in de grond stak, groeiden er een week later immers al bananen aan? Ze verzuchtte wel eens: ”Goed dat jullie de oorlog niet hebben meegemaakt (sic!)…”

Dat soort enormiteiten was te herleiden tot de alom levende veronderstelling dat “oorlog” per definitie sloeg (en slaat) op de bezetting van Nederland. Veel Nederlanders hadden na de oorlog slechts een vaag vermoeden van wat er zich buiten de landsgrenzen had afgespeeld. Bekend is dat uit Auschwitz terugkerende Joden, die de verschrikkingen hadden overleefd, stuitten op dezelfde muur van onbekendheid over hun lot.

Tante Antoinette prees Frank gelukkig, dat het in Indië 's winters (!) tenminste lekker warm was; weliswaar knijp gezet door koddige, kleine Japannertjes, maar verder was dat de hemel op aarde. Vergelijk dat nou eens met wat zij had beleefd met de moffen! Nahuiverend vertelde zij hoe zij soms door een Duitser werd aangehouden, die op barse toon om een Ausweis vroeg. Zoals Wouter mij vertelde, durfde niemand uit zijn gezin haar te vragen wat er vervolgens gebeurde, want tante Antoinettes spannende avonturenverhalen behelsden niet meer dan die hinderlijke aanhoudingen.

Frank ontwikkelde zo een gelaten soort zwijgzaamheid. Wat voor zin had het om als het ware op te bieden tegen door zijn zus als traumatisch beleefde ervaringen? Pas jaren na de oorlog deden Amerikaanse films met in de titel trefwoorden als "Iowa Jima", "Guadalcanal" en "War in the Pacific" verbaasde Nederlanders beseffen, wat er voor verschrikkelijks in Azië was gebeurd. Tot degenen, die "Bridge on the river Kwai" zagen, drong opeens met een schok door wat het inhield om jarenlang in de tropische hitte in een hels Japans concentratiekamp te creperen. Ironisch genoeg wekten deze Engelstalige films voornamelijk de indruk dat die ellende louter Britten, Australiërs en Amerikanen overkwam. De duizenden over de Pacific verspreide Nederlandse slachtoffers vond men op de een of andere manier niet interessant in het moederland. Het duurde nog ruim een halve eeuw totdat (inmiddels oud-)premier Wim Kok in 2000 de moed toonde zijn excuus aan te bieden voor de harteloze desinteresse en de botte ontvangst, die uit Indië afkomstige landgenoten bij hun thuiskomst hadden ondervonden.

De hongerwinter in Nederland is iets afgrijselijks geweest voor wie het overkwam. Maar tante Antoinette had andermans ellende ten behoeve van haar imago gewoonweg geadopteerd. Wouter wist mij te vertellen, dat haar gigantische achtertuin grensde aan de bollenvelden van Lisse en Hillegom. De verhalen dat zij in de hongerwinter die bloembollen bijna had moeten eten, hadden op hem als klein kind diepe indruk gemaakt. Dat moesten flinke porties zijn geweest! Hij hoopte maar, dat tante eerst die lekkere boontjes en tomaten uit haar weelderige moestuin had genuttigd voordat ze aan die bloembollen was begonnen. Een treurige aanblik op haar landgoed gaf trouwens de voormalige fazanterie: dat was een groot, toen inmiddels leeg, complex, want alle gevederde bewoners waren opgepeuzeld. Tante Antoinette had in ieder geval de hongerwinter smakelijk doorstaan.

Hoe klein hij ook was, Wouter leerde al gauw geen lastige vragen te stellen. Hij werd zo de tweede zwijgzame generatie. Hoe ging dat bij de eerste generatie?

Zijn vader en moeder fluisterden onderling, dat Oom Gijsbert, de man van tante Antoinette, lid van de NSB was geweest. Daardoor beschikte hij ruimschoots over voedselbonnen. Hij kon bij de Duitsers helemaal niet meer stuk, toen zijn 17-jarige zoon Arnoud bij de Hitlerjugend ging. Wouter's ouders namen die situatie in kleine kring graag op de hak, maar ze waren ook doordrongen van een onvoorstelbaar bizar drama: Arnoud ging aan het Oostfront vechten en sneuvelde. Navrant was dat wat later - in 1946 - zijn broer Fons als oorlogsvlieger in Indonesië voor het vaderland viel.

Ofschoon zij beter wisten, deden ze alsof ze tantes opgeleukte verhalen over de bezetting geloofden. Over Arnoud aan het Oostfront kon ze moeilijk opscheppen en over Fons wist ze gewoonweg niets te vertellen. Juist haar broer en schoonzus hadden zijn laatste levensjaren meegemaakt. Wouter herinnerde zich, dat bij veel latere bezoeken de doorgaans kil ogende tante Antoinette een veel zachtere uitstraling kreeg als het gesprek op zijn neef Fons kwam.

Er zijn veel oorlogsverhalen verteld, maar er is ook veel verzwegen. Zoals hierboven gezegd: tijd om daar eens wat over op te schrijven… Ook over de beklemmende gebeurtenissen die Wouter met zijn zwijgzaamheid verhulde; die staan in het komende verhaal "Vrij om te zwijgen".

schrijver

Schrijver: harrem, 28-04-2012



balBiografie van deze schrijver





Geplaatst in de categorie: oorlog


Terug naar zoekresultaten

Deze inzending is 137 keer bekeken

5/5 sterren met 2 stemmen.


Print   |   E-kaart   |  







Er zijn nog geen reacties op deze inzending.


Geef je reactie op deze inzending:

Naam:       E-mail:  

Bericht:

( vink aan als je niet wilt dat je emailadres voor anderen in beeld verschijnt)









vragen  |   links  |   zoek  |   contact  |   disclaimer  |   inhoud  |   rijmwoordenboek  |   gedichten.nl