Inloggen
voeg je beschouwing toe

tabblad: beschouwingen

< vorige | alles | volgende >

beschouwing (nr. 4022):

Anjet Daanje in 'Zomergasten 2021'!

In de NRC van 19 september 2020 stond een indringend en kostelijk interview met de van oorsprong Drentse schrijfster Anjet Daanje, getiteld 'Ik denk dat ik de normale wereld ontoereikend vind'. Zij werd geïnterviewd door de NRC-redactrice/schrijfster/journaliste Jannetje Koelewijn (1959, Amsterdam), getrouwd met de arts Kees Tulleken en moeder van Francisca en Tobias. In 2011 verscheen haar boek 'De hemel bestaat niet', over haar (voor)ouders in Spakenburg en het strenge protestantisme. Jannetje schrijft: 'Daanje woont in een kleine huurwoning aan het spoor in Groningen, met haar hondje Darcy, een eigenwijze borderterriër, vernoemd naar de mannelijke hoofdpersoon uit Jane Austens roman 'Pride and Prejudice'. Boeken tot aan het plafond, een schrijfbureau naast haar bed. Op het tafeltje bij de tweezitsbank staat een ouderwetse telefoon, met een snoer. Ze lacht veel, eigenlijk bij alles wat ze zegt. Het moet wel zijn om haar verlegenheid te verbergen. Ze krijgt zelden mensen over de vloer. Ze heeft geen rijbewijs en gaat niet graag op reis. Anjet Daanje las als kind al heel veel. Thea Beckman, Tonke Dragt, 'Kameleon', Indianenboeken, jongensboeken. Nooit meisjesboeken en al helemaal geen sprookjes. 'Sprookjes vond ik verschrikkelijk', zegt ze, 'alleen maar flat characters, goed en kwaad, als de wereld echt zo in elkaar zou zitten, zou ik mezelf van kant maken. Ik ben niet zo goed in het contact leggen met andere mensen. Dan wandel ik met Darcy op straat en sta ik even met iemand te praten, komt er iemand anders bij en meteen gaat het gesprek verder tussen die twee. Alsof ze intuïtief aanvoelen dat ze meer op elkaar lijken dan op mij. Ik vind dat niet heel verschrikkelijk. Het was gewoon zo. Met de mensen in mijn hoofd is het een stuk gemakkelijker om contact te leggen. Die kan ik vormen naar mijn eigen inzicht. Ik ken hen op een diepere manier dan mensen in de echte wereld. Ik vraag me altijd af of andere mensen dat ook hebben en zich er gewoon bij hebben neergelegd, of dat ze gewoon beter zijn in het leggen van contacten. Het is veiliger om in mijn eigen hoofd en mijn eigen huis te blijven. Niet dat ik pleinvrees heb of zo. Ik schep gewoon graag mijn eigen wereld, waarin er niets gebeurt zonder dat ik het wil. En ja, mijn voorstellingsvermogen is enorm, en ook mijn inlevingsvermogen.'.

Het lijkt erop dat Anjet eindelijk de landelijke aandacht krijgt, die zij verdient. Met haar laatste roman 'De herinnerde soldaat' komt er de nodige schot in haar roem. Van nature is zij behoorlijk terughoudend en mensenschuw, maar daar lijkt verandering in te komen. Door het plotselinge succes van 'De herinnerde soldaat' is haar zelfverzekerdheid ruimschoots toegenomen en doet ze mee aan de media-reclame. Overigens in haar eigen timide en guitige stijl. Als er iemand is, die meteen bij 'De Vooravond' aan tafel moet schuiven, dan is zij dat wel. En met mijn titel probeer ik mijn verre familielid Janine Abbring te prikkelen.

Anjet Daanje is geboren in 1965 als Anjet den Boer in Wijster, Midden-Drenthe. Haar voorouders waren schilders en violisten. Haar ouders waren beiden biologen en zeer geïnteresseerd in de kunsten. Haar vader deed onderzoek naar loopkevers, terwijl haar moeder hem daar soms bij assisteerde. Haar 3 jaar jongere broer Dieb is de violist van de folkband Rapalje. Op haar tiende kreeg zij een cassetterecorder, waarmee zij samen met Dieb hoorspelen maakte. Dat werden rollenspelen met dia's erbij. Weer later maakten ze op smalfilm een film in het grote, ouderlijke huis, wat zich in de 18-de eeuw afspeelde. Vrienden en vriendinnen deden ook mee. Anjet heeft de door de Molukkers gekaapte trein zien staan. 'Ga maar niet naar school!', zei haar moeder, 'want straks kapen ze die ook nog!'. En er is inderdaad een schoolkaping gebeurd. Op het atheneum in Hoogeveen schreef Anjet een scriptie over 'Jane Eyre' van Charlotte Brontë. Anjet studeerde eerst een jaar geologie en daarna werd het wiskunde. Ze specialiseerde zich in de numerieke wiskunde. Ze was assistente in opleiding in Eindhoven en ze werd naar Kaiserslautern gestuurd. Na een jaar stopte ze ermee en verhuisde ze naar Groningen, waar Dieb al woonde. Ze is heel intelligent, vrolijk en humoristisch. Ze heeft veel getekend en geschilderd. En ze leeft in een fantasiewereld.

Op haar 21-ste, tijdens haar wiskunde-studie aan de Universiteit van Utrecht, schreef Anjet haar eerste versie van haar debuutroman 'Pianomuziek in de regen', die in 1993 bij uitgeverij Servo verscheen. Haar ouders betaalden de helft van de kosten. Op haar 21-ste gingen haar ouders twee maanden naar Canada, zodat Dieb en zij in hun huis een film konden maken. Na die twee maanden was de film nog niet af en hebben haar ouders meegeholpen. In 1991 behaalde zij haar doctoraal op het proefschrift 'De geschiedenis van de wiskunde'. In 1998 verscheen haar tweede roman 'De blinde fotograaf' bij uitgeverij Kwadraat. Sinds die roman gebruikt ze haar pseudoniem Anjet Daanje. Ik vindt dat 'Daanje' nogal stokken en ademnood veroorzakend. Het loopt gewoon niet lekker. Zelfs 'Daan' valt verkeerd. Anjet Retteketet kan natuurlijk ook niet, maar toch. Anjet de Boulanger klinkt al veel beter. Of Anjet de Paysan.

In 2001 verscheen 'Suikerbeest' bij Thomas Rap/De Bezige Bij. In 2002 vroeg de regisseur Hanro Smitsman haar om van vijf pagina's van 'Suikerbeest' een filmscenario te maken. Zo ontstond de korte film 'Dajo' en sindsdien schrijft zij naast romans ook filmscenario's. In 2003 verscheen 'Veelvuldig en alleen' en in 2004 'De Mei-jaren' bij Philip Elchers, waarvoor zij het Belcampo Stipendium van de provincie Groningen ontving. In 2006 verscheen 'Gezel in marmer', die lovende recensies kreeg, o.a. van Marja Pruis in 'De Groene Amsterdammer' en van Kees 't Hart in de 'Leeuwarder Courant'. Kees was woedend, omdat deze roman zo weinig aandacht kreeg. In 2011 verscheen 'Delle Weel', die in 2012 voor de Halewijnprijs genomineerd werd, maar de Vlaamse schrijfster Marita de Sterck (1955, Antwerpen) won met 'Niet zonder liefde'. In 2016 verscheen 'jl.' bij uitgeverij Passage, in 1991 opgericht door Anton Scheepstra. Uitgeverij Passage bevindt zich op de Sint Jansstraat 15 in Groningen.

In november 2019 verscheen 'De herinnerde soldaat' bij uitgeverij Passage. Het kwam in 2020 op de longlist van de Libris Literatuurlijst te staan. Het won de prijs voor het Beste Groninger Boek 2020 in de categorie fictie. Thomas de Veen schreef in de NRC: 'Een groots werk, een zeer, zeer goede roman, die ik niet gauw zal vergeten!'. Hij gaf het boek vijf sterren. Anjet, die in de binnenstad van Groningen woont, heeft vijf jaar aan deze roman gewerkt, zij het niet constant. Zij heeft in ieder geval een grondig en gedegen onderzoek gedaan. Ze ging niet naar Kortrijk zelf, waar het verhaal zich afspeelt, daar haar fantasie levendig moest blijven en zij niet door de sterk veranderde realiteit afgeleid wilde worden. Michel Krielaars schreef, dat het boek 'tot de wereldliteratuur behoort en dat kun je van weinig andere Nederlandse romans zeggen'. Dat laatste is wel een erg overdreven uitspraak en typische, Nederlandse nestvervuiling. Het omslagontwerp is van Dieb en Anjet samen. Het telt 536 bladzijden en het kost 24,90 euro.

Anjet keek naar de uitzending 'In Europa' van Geert Mak, waarbij het verhaal over een Franse soldaat, die zijn geheugen is kwijtgeraakt, haar inspireerde tot 'De herinnerde soldaat'. Hij was zijn geheugen kwijtgeraakt, omdat hij zo getraumatiseerd was. Ze heeft het boek over die Franse soldaat gelezen en zoveel mogelijk over de Eerste Wereldoorlog. Bij die Franse soldaat werd er, net als bij haar soldaat, ook een advertentie geplaatst, waar veel vrouwen op reageerden. Bijna 300 families reageerden. In 'jl.' deed zij ook al onderzoek naar de Eerste Wereldoorlog. Het lag dus in het verlengde. Haar boek gaat over een Belgische frontsoldaat in de Eerste Wereldoorlog, die aan geheugenverlies lijdt. Ze noemt hem Noen Merken. Hij is ergens bij Merken rond de noen gevonden. Hij wordt naar een krankzinnigengesticht gebracht. Vier jaar na de oorlog zet de directeur van het gesticht een advertentie in de krant om de familie van de soldaat te vinden. Zijn vrouw Julienne neemt hem mee naar haar huis in Kortrijk, tegen het advies van de artsen in. Zij hebben twee kinderen.

De soldaat met shellshock blijkt Amand Coppens te heten en hij heeft samen met zijn vrouw een fotozaak op de Doornijkstraat 37 in Kortrijk. Hij herinnert zich niets en zij worden opnieuw verliefd op elkaar, nog veel meer dan vroeger. Hij heeft nachtmerries over de loopgravenoorlog. Hij heeft vreselijke dingen gedaan en er zelfs van genoten, wat hij zichzelf niet kan vergeven. Alles is geschreven vanuit het perspectief van Amand. De gebeurtenissen, herinneringen (die meer en meer terugkeren) en nachtmerries vloeien in elkaar over. Die voortdurende gedachtenstroom doet aan Louis-Ferdinand Celine denken. Hij laat zich fotograferen met de weduwen van andere soldaten, die daarmee hopen dat hun man ook terug zal keren. Magisch denkend. Zijn identiteit wordt door de anderen bepaalt. Via zijn dromen ontdekt hij waarom hij zijn geheugen is kwijtgeraakt. Anjet tekende plattegronden van het huis op de Doornijkstraat 37 en ze bedacht zelf de binnenkant van de drie verdiepingen, ze zocht de standen van de zon uit en ze raadpleegde de treindienstregeling van 1914. Ze bekeek ook oude briefkaarten van Kortrijk. Kortrijk ligt aan de Leie en er was veel vlasteelt, waardoor het er vreselijk stonk naar rotting. Ze verdienen goed met de fotografie, waardoor Amand, Julienne en hun kinderen naar een groter huis op de Grote Markt 52 in Kortrijk verhuizen. Daar klinken de klokken van de Sint-Maartenskerk en het Belfort.

Anjet zit het liefste thuis, want dat is rustiger voor haar. Anders is ze teveel met anderen bezig, doe die denken. Dan raakt ze al snel overprikkeld. Veel schrijvers zijn autistisch. Dieb zegt: 'Zij kan goed over de liefde schrijven, ook al heeft zij de liefde niet in haar leven gevonden. Zij heeft een groot inlevingsvermogen.'. Anjet zegt: 'Het leven in een boek is makkelijker dan het echte leven!'. Ze heeft een androgyn uiterlijk en ze praat heel vlug, maar wel helder en aangenaam. Ze heeft een hond, die ook wel eens door Dieb wordt uitgelaten en verzorgd, maar nu even niet, want Dieb heeft al ruim vier maanden last van coronaperikelen. Dieb is violist/tekenaar en hij ging naar de kunstacademie. Anjet maakte hoorspelen en amateurfilms met hem. Zij publiceerde verhalen in: Karree, Vrijstaat Austerlitz, de literaire Agenda Kwadraat, de Binnenstadskrant van Utrecht en Bunker Hill. De vorige eeuw dus.

Anjet schreef vijf scenario's voor korte films. In 2004 verscheen de korte film 'Engel en Broer', in 2006 'De getuige' en in 2007 'Ongezien' (10 minuten). In 'Ongezien' wordt de blinde Mara verliefd op de stem van Jonah. Als ze zijn gezicht aanraakt, kan ze niet meer fantaseren hoe hij eruit ziet. In 2007 won zij een Gouden Beer op het Internationaal filmfestival van Berlijn voor haar korte film 'Raak', met de regisseur Hanro Smitsman, Hanro deed ook de regie voor haar dramafilm 'Schemer' uit 2010, die de Prijs van de Nederlandse Filmkritiek won. Anjet schreef tevens het scenario voor de zevendelige dramaserie 'De geheimen van Barslet', die in 2012 door de NTR/NCRV werd uitgezonden, geregisseerd door Boris Paval Conen. De meeste opnames zijn in Oosterlittens gemaakt. De filmserie is opmerkelijk vanwege de spectaculaire vissenregen. Het kreeg drie nominaties voor een Gouden Kalf. Haar films kregen meer dan 15 internationale filmprijzen toegekend. Haar volgende roman begint in de negentiende eeuw. Zij is een meesteres in het zinvol wroeten in het verleden. Deze Groningse kluizenares is uitgevlogen en maakt bezielde en inspirerende bezemsteelvluchten.

Schrijver: Joanan Rutgers
21 sep. 2020


Geplaatst in de categorie: idool

Er is nog niet op deze inzending gestemd. 21



Er zijn nog geen reacties op deze inzending.


Geef je reactie op deze inzending:

( vink aan als je niet wilt dat je emailadres voor anderen in beeld verschijnt)