Inloggen
voeg je column toe

tabblad: columns

< vorige | alles | volgende >

column (nr. 1250):

Taalvernieuwing

Op het netvlies van velen staat het beeld gebrand van de voormalige premier Balkenende op een skateboard. Voor liefhebbers van skateboarden is dat sedertdien nooit meer wat het was geweest. Toeschouwers van die fraaie sport hebben een Balkenende-norm ingesteld: wie van zijn plank aflikkert, voldoet aan de Balkenende-norm.

Politici beoordelen op hun skateboard-prestaties is niet fair. Het mag wel op hun evenwichtskunsten. Want er wordt wat gebalanceerd van links naar rechts. De impact van zijn premierschap zal later blijken. Dat geldt ook voor onze immer opgewekte jeune premier Rutte. Hij schijnt vast op de ski's te staan en hij haalt voor de televisie geen onhaalbare kunstjes uit. Politieke uitspraken buiten beschouwing gelaten. We zullen aanstonds zien wat reeds nu de impact van onze vrolijkste eerste minister ooit is.

Bij Frau Merkel roept hij moederlijke gevoelens op. Dat kan geen kwaad met zo'n belangrijke buurvrouw. Bij aankomst in Duitsland om zich voor te stellen aan de grote bazin, inspecteerde hij een militaire erewacht samen met Muti. Wat koddig toch… tijdens het spelen van een frische fröhliche militaire mars, vergat onze premier dat hij aan het einde van die rij moest stilstaan en - met het gezicht naar de erewacht - deze moest groeten. Als mevrouw Merkel hem niet had tegengehouden was hij gewoon doorgelopen... het vliegveld af, richting herentoiletten. O, o die drankjes tijdens de vliegtocht.

Bijna symbolisch was de manier waarop Angela Merkel ingreep. Ze pakte de heer Rutte met duim en wijsvinger resoluut bij een plooi van zijn mouw en zette hem letterlijk op zijn plaats. Insiders beweren, dat zij dat tijdens het bewind van onze minister-president ook in andere opzichten regelmatig doet. Het heet, dat ze goed met elkaar kunnen opschieten. Dank je de koekoek, Sneeuwwitje en Assepoester konden ook uitstekend met hun stiefmoeders opschieten, zolang ze maar deden wat die wilden. En... ze mochten niet te knap zijn! Nou, dat zit wel goed.

Onnavolgbaar was het tv-optreden van onze premier bij zijn bezoek aan president Obama. Wij (mijn kater Koos en ik) werden met onze ruggen in onze stoelleuning gedrukt van verbazing. Wij ondervonden G-krachten in de orde van 3+. De premier bleek het Dungels machtig te zijn. Opgewekt als altijd legde hij uit welke drie dingen nodig zijn voor de toekomst: "Srie zings; djops, djops ent djops". Daar moet een getalenteerde tekstschrijver voor zijn ingehuurd. De Amerikaanse president keek wat besmuikt en vroeg zich af of hij nu beleefd moest lachen.

De impact op de Nederlandse taal van onze premier moeten we niet onderschatten. Niemand schijnt het te zijn opgevallen en niemand schijnt het zich te herinneren. Maar hele volksstammen, zeker de smaakmakers op de televisie, gebruiken dagelijks de uitdrukking dat iets "op orde" is. Dat hebben we de vorige 2000 jaar nooit zo gezegd. U zult geen historisch audio- of videobandje met een interview aantreffen, waarin iets “”op orde” wordt genoemd. In 2013 versprak de heer Rutte zich namelijk. Hij gaat door voor een eloquent spreker, waardoor je automatisch aanneemt dat ook zijn fouten per definitie toonbeelden van taalkunde zijn.

In dat bewuste jaar, ergens in het voorjaar, richtte hij zich tot het volk en stelde het gerust met deze of dergelijke woorden: "ik verzeker u, dat we alles op orde krijgen". Ik ben vergeten naar aanleiding van welk schandaal dat was. U weet wel: vanwege de bomen en het bos. Maar hij wilde eigenlijk zeggen, dat hij "orde op zaken" zou stellen. Een prachtig voorbeeld van een zogenaamde contaminatie. De term cocktailwoorden of -uitdrukkingen wordt ook wel gebruikt voor bijvoorbeeld optelefoneren, afreizen, nachecken, afdoden, zich irriteren en zich beseffen. Krom als een hoepel, maar juweeltjes in het kader van taalgenot. Dat laatste stel ik, omdat ik mijzelf er ook aan bezondig: ik trek mij dat en het boetekleed aan. Zo, die zit.

Zou het succes van het aanslaan van die verspreking dit jaar worden herhaald? Rutte heeft onlangs op de televisie over criminelen gezegd dat ze "de wet lichten". Ik kan er de vinger niet op leggen, maar bij de talloze herhalingen begon ik flarden tekst te herkennen. Hij heeft bestaande uitdrukkingen op creatieve wijze gefileerd en in een andere volgorde aan elkaar geplakt.

Binnenkort is Nederland voorzitter van de Europese Unie. Ik denk dat ik met Kater Koos, een zak chips en een glaasje fris, diep weggezonken in de kussens van mijn canapé, ga genieten van de toespraken, die onze premier voor het internationale forum gaat geven. Alleen Merkel heeft tot nu toe zich kunnen verlustigen aan zijn Duits, een vreugde die zij binnenkort moet delen met het publiek. Hopelijk heeft Rutte inmiddels een paar weekendjes bij de nonnen in Tilburg doorgebracht. Hoe die het voor elkaar krijgen, is mij een raadsel, maar het lukt hun sinds 1597 om in no time mensen buitenlands leren. Desnoods West-Vlaams, waarvan ik u kan verzekeren dat je dat niet zomaar onder de knie krijgt!

Bekend is, dat Rutte met de Franse president in het Engels telefoneert. Dat moet voor toehoorders aan twee kanten van de lijn intens genieten zijn. Maar ga er maar eens aan staan voor die armzalige € 144.107,70 per jaar. Er bestaat een zichzelf onderhoudende mythe, dat Nederlanders “hun talen zo goed kennen”. Toen ik werkzaam was bij multinationals, heb ik gemerkt dat het deels wel snor zit. Maar daar merkt het publiek niets van, omdat juist die coryfeeën zich niet of zelden op de tv laten zien.

Over tv gesproken. Wat te denken als we de Oudejaarsconference afschaffen? In plaats daarvan gaan we genieten van interviews op de Britse televisie met Nederlandse voetbalcoaches. Het eerste halfjaar daarop zullen we Rutte zien schitteren.

Maar eerst een wild weekendje met de Tilburgse nonnen… 't lukt nog net voor Oudjaar.

Schrijver: harrem, 23 dec. 2015


Geplaatst in de categorie: taal

4,7 met 3 stemmen 293



Er zijn 3 reacties op deze inzending:

Naam:harrem
Datum:25 dec. 2015
Bericht:J.R.:
Heb ik dus alweer stof aangedragen om tegen te fulmineren. Maar grappig genoeg vul je vaak wat pittiger aan, wat ik achterwege heb gelaten. Dus ga zo door... Tot het volgende commentaar!


T.H.:
't Is altijd maar afwachten of iets aanslaat. Wat in mijn hoofd zit, komt er niet altijd geslaagd uit.

Daarom blij dat dit commentaar me gerust stelt wat dat betreft.

Naam:Ton Hettema
Datum:25 dec. 2015
Bericht:Prachtige column, beste harrem. Een soort kleine kerstconference. Ik heb smaakvol gelachen en minnelijk geglimlacht.

Naam:Joanan Rutgers
Datum:23 dec. 2015
Bericht:Die slapstickkomiek, gladde aal en gewiekste raddraaier krijgt op jaarbasis 13 keer zoveel geld als ik, terwijl hij nog geen enkel literair werk heeft afgeleverd. Emiel Roemer for president!...


Geef je reactie op deze inzending:

( vink aan als je niet wilt dat je emailadres voor anderen in beeld verschijnt)