start toeval vragen forum links zoek contact gastenboek inhoud

Categorieën:

actualiteit (129)
adel (13)
afscheid (115)
algemeen (329)
bedankt (25)
biologie (13)
dieren (237)
discriminatie (38)
drank (48)
economie (22)
eenzaamheid (178)
emoties (167)
erotiek (68)
ex-liefde (63)
familie (107)
feest (38)
film (3)
filosofie (136)
fotografie (6)
geboorte (23)
geld (32)
geschiedenis (28)
geweld (45)
haiku (4)
heelal (38)
hobby (28)
humor (376)
huwelijk (40)
idool (42)
individu (59)
internet (29)
jaargetijden (53)
kerstmis (77)
kinderen (170)
koningshuis (21)
kunst (48)
landschap (15)
lichaam (39)
liefde (256)
literatuur (351)
maatschappij (151)
mannen (34)
milieu (12)
misdaad (118)
moederdag (11)
moraal (97)
muziek (40)
natuur (90)
oorlog (107)
ouderen (16)
ouders (37)
overig (128)
overlijden (75)
partner (55)
pesten (28)
planten (13)
politiek (50)
psychologie (105)
rampen (55)
reizen (132)
religie (143)
schilderkunst (20)
school (61)
sinterklaas (17)
sms (5)
songtekst (1)
spijt (26)
sport (80)
sterkte (2)
taal (42)
tijd (54)
toneel (10)
vaderdag (1)
vakantie (83)
valentijn (4)
verdriet (86)
verhuizen (13)
verjaardag (17)
verkeer (39)
voedsel (45)
vriendschap (82)
vrijheid (59)
vrouwen (87)
welzijn (52)
wereld (35)
werk (94)
wetenschap (18)
woede (61)
woonoord (87)
ziekte (147)

tabblad: verhalen

< vorige | alles | volgende >

verhaal (nr. 5909):

Biograven 1. Els

Het gezegde “alles is al geschreven” was toepasselijk, toen er enige tijd niets uit mijn pen vloeide. Schrijversblok! In het korte verhaal "Menselijke mensen" beschreef ik bejaarde bankklevers, die voor een keerpunt zorgden. De authentieke verhalen, die zij uitwisselden hoefde ik alleen nog maar op te tekenen. Zo ontwikkelden zich personages als bv. Joep en Fokke. Dat ik me daarnaast ook liet strikken om als biograver aan Fokke’s levensverhaal mee te schrijven, heb ik geweten… In “Biograven 2. Fokke” komt dat nog aan de orde; het nu volgende oorlogsverhaal van Els is actueler. Zelfs na ruim 70 jaar.

Bevrijdingsdag is weer in aantocht. Daarom aandacht voor Els, die ik op ons hangouderenbankje (zie “Menselijke mensen”) trof. Zoals zoveel Nederlanders, die na de Tweede Wereldoorlog uit de kolonie in het moederland terugkeerden, leerde ze gauw daar maar niets over te zeggen. Ze kon toch niet op tegen de oorlogsverhalen, die haar in de vijftiger jaren in Nederland overspoelden. Begin mei werd haar jaarlijks uitgelegd, hoe goed ze het had getroffen in het voormalig Nederlands Indië. Geen last van strenge winters, honger en sadistische Duitse bezetters. Er bestond een wonderlijke vooraanname dat in de periode 1940 - 1945 een verblijf in de kolonie paradijselijk was. En die Jappen, ach, vergeleken bij de moffen waren dat onmogelijke ukkies.

Els kreeg de indruk, dat haar medelanders bijna allemaal nauw betrokken waren geweest bij het verzet. Minimaal hadden zij zich beziggehouden met verspreiding van illegale krantjes. En anders werd Els breedvoerig uitgelegd, dat het eten van bloembollen geen pretje was. Mocht ze voorzichtig opwerpen dat het evenmin een pretje was te leven onder de hak van de Japanse soldatenlaarzen of onder de bamboesperen van Indonesische vrijheidsstrijders, dan werd ze er fijntjes op gewezen “dat ze daar toch maar behaaglijk warm zat”.

Dat was waar ook. Nederlanders werden in concentratiekampen op Java geïnterneerd in barakken, overkapt door zo’n gebogen zinken dak als van een treinwagon.Twintig mensen waar plaats was voor één persoon… Onder de brandende zon veranderde zo’n ruimte in een hogedrukpan. Tropische infectieziekten braken in dergelijke onhygiënische omstandigheden in dicht opeengepakte menigten regelmatig uit. Dat viel in Nederland niet uit te leggen...

Die zwijgzame instelling deelde Els met 130.000 teruggekeerde Nederlanders, die collectief hun mond hielden over hun eigen meegemaakte ellende. Nederland zelf was nog steeds bezig om het trauma van de bezetting te boven te komen. Praten over “Ons Inje” leek niet gepast. Met 4 en 5 mei in aantocht is het tijd om een onbekende heldin aandacht te geven.

Mijn omgeving is rijk gezegend met stoere mannen en vrouwen. Van die resolute typen, die voor hun lol doen aan wildwatervaren, commandotraining en parachutespringen. Een hunner, zo’n imponerend bikkelwijf, is kwistig met neerbuigend commentaar op de watjes in haar omgeving. Toch moet je uitkijken met zo’n onverholen minachting voor mensen, die ogenschijnlijk niet zo stoer overkomen. Ik ken namelijk bewezen echte overlevers zonder gebral en spierballentaal. Een daarvan heet Els.

Maar terug naar de eerstgenoemde groep: zij nemen deel aan stoerejongensexpedities zoals geënsceneerde overlevingskampen in de (vakantie)maand augustus. Zo’n tiendaags arrangement, betaald door de baas. Bedrijven organiseren graag zogenaamde survivals om de cohesie tussen de medewerkers op te krikken. Dat gebeurt vaste prik in de Ardennen. Onder leiding van evenementenbegeleiders wordt geprobeerd met een kanovaartocht en overnachtingen in zo’n soepel polyester pop-up tentje ruige (oorlogs)situaties na te bootsen. Gelukkig is er ‘s avonds een gezellige borrel en de volgende ochtend een gezond ontbijt in het campingrestaurant.

Nu naar 1942: toen de Japanners het voormalige Nederlands Indië bezetten, werd Els’ vader geïnterneerd. Zoals in Nederland de joden door de bezetter werden opgepakt, zo overkwam datzelfde de volbloed Nederlanders. Els’ overleden moeder was Indisch, waardoor de kinderen voorlopig de dans ontsprongen. Haar vader, die de bui al zag hangen, vertrouwde zijn tweede vrouw (Els’ stiefmoeder) niet helemaal. Weliswaar verzorgde zij plichtmatig haar stiefkinderen, de 12-jarige Els en haar twee broertjes van 8 en 6 jaar, maar niet met hart en ziel. Els werd – voordat haar vader werd opgepakt – door hem apart genomen. Hij wees haar op de zware gordijnen, waarin hij in de zoom opgerold papiergeld had genaaid. Hij droeg haar op om in zijn afwezigheid met dat geld naar bevinden voor haarzelf en haar twee broertjes te handelen.

Els’ vader had een juist voorgevoel over wat zich toen ging afspelen. Nauwelijks was hij in een concentratiekamp knijp gezet of het gedrag van de stiefmoeder sloeg om als een blad aan de boom. Zonder in details te treden: Els tornde het geld uit de gordijnen en ging met haar broertjes aan het zwerven. Nou is het eiland Java vele malen groter dan Nederland, dus men kan zich voorstellen wat voor uitputtende, barre tocht zij heeft gemaakt over een periode van drieënhalf jaar. Daarbij te bedenken, dat de autochtone bevolking – opgehitst door de Japanse bezetters – vijandig stond tegenover drie Nederlandse kinderen. Zij slaagde erin met haar broertjes levend de oorlog door te komen.

De tragiek eindigde daar niet mee. Na de oorlog “verdwenen” er zo’n twintigduizend Nederlanders, waar eigenlijk nooit iemand nog over zeurt. Onder hen Els’ vader. Hij overleefde het kamp, maar viel na de bevrijding in handen van inlandse moordcommando’s. De situatie is dan dat een inmiddels 15-jarig meisje haar rol van vervangende moeder gewoon blijft voortzetten en er voor zorgt dat zij en haar broertjes veilig in Nederland komen.

Met Els’ levensverhaal is een spannende film of televisieserie te vullen. Els zelf vertelt er onopgesmukt over. Mijn ervaring is, dat dergelijke verhalen menigeen niet bekoren. Die over verzetskrantjes doen het een stuk beter. Mij boeien juist stille helden, zoals Els. Laat ik haar daarom op deze plaats noemen na ruim 70 jaar… deze bescheiden, ingetogen verschijning, die je van z’n lang zal ze leven niet in zo’n stoere tent krijgt.

Een heldin, die nooit voor het verzet heeft gefolderd.

Schrijver: harrem, 01-05-2016




balBiografie van deze schrijver





Geplaatst in de categorie: geschiedenis

Deze inzending is 84 keer bekeken

3/5 sterren met 3 stemmen.



Er zijn nog geen reacties op deze inzending.


Geef je reactie op deze inzending:

( vink aan als je niet wilt dat je emailadres voor anderen in beeld verschijnt)