wisgedicht
3.2 met 9 stemmen 
0
0Denkt aleer gij
doende zijt,
en doende denkt
dan nog.…
biografie: Guido Gezelle
1830-1899
Guido Gezelle [Brugge 1830 – 1899]
Belgisch Nederlandstalig schrijver, een van de grote figuren van de moderne lyriek.
Opgegroeid als zoon van een tuinier droeg hij in zich de tegenstrijdige trekken van zijn opgeruimde vader en zijn introverte, hypergevoelige en godvruchtige moeder. In 1854 werd hij priester gewijd en benoemd tot leraar aan het klein-seminarie te Roeselare, waar hij de hoogste klassen had afgemaakt (1846–1849) en waar hij de droom had gekoesterd missionaris in Groot-Brittannië te worden. Als romanticus schiep hij als leraar een sfeer van religieus, poëtisch en Vlaams-nationaal idealisme om zich heen. Een aantal leerlingen legde hij vast voor het leven (Hugo Verriest, Eugeen van Oye, K. de Gheldere e.a.) en aan zijn optreden in het West-Vlaamse stadje Roeselare dankt de Vlaamse culturele wedergeboorte een van haar sterkste impulsen. Hij nam deel aan de neogotische beweging (J. Alberdingk Thijm) maar zijn poging een christelijke dichterschool tot stand te brengen, mislukte.
Des te interessanter is zijn eigen poëzie, die zich weldra van de gangbare opvattingen bevrijdde en haar karakteristieke klank vond: een spontaan en verfijnd, diep in de gewesttaal van West-Vlaanderen en in de volkse expressiemiddelen reikend spel van woord, ritme, rijm en beeld, vaak ook psychisch gespannen en bewogen in zijn uitingen van vriendschap, zondebesef en ontmoediging. De poëzie van deze jaren is gebundeld in Kerkhofblommen (1858), Vlaemsche dichtoefeningen (1858), XXXIII Kleengedichtjes (1860), Gedichten, gezangen en gebeden (1862).
Wegens de moeilijkheden die hij met zijn anti-conventionele opvattingen als leraar verwekte, werd Gezelle van Roeselare overgeplaatst naar Brugge, waar hij mededirecteur werd van een nieuw Engels College, dat korte tijd bestond (1860–1861), leraar in de wijsbegeerte en onderrector aan het Seminarium Anglo-Belgicum (1861–1865), en ten slotte onderpastoor in de St.-Walburgisparochie (1865–1872). Zijn dichterlijke productiviteit nam aanzienlijk af. Daarentegen ontwikkelde hij een grote bedrijvigheid op het gebied van de volks- en oudheidkunde, de geschiedenis, de taalkunde, als verteller in het door hem opgerichte geïllustreerde weekblad Rond den Heerd (1865–1871) en als gedreven politiek journalist in zijn behoudsgezinde, anti-liberale weekbladen 't Jaer 30 (1864–1870) en 't Jaer 70 (1870–1872). Ook de Brugse periode eindigde met een fiasco. In opspraak gebracht in politieke polemieken, financieel gecompromitteerd, uitgeput en op de rand van een burn-out ging hij in Kortrijk als kapelaan waarnemen.
Daar herstelde hij spoedig en vond de vroegere romanticus een harmonischer verhouding tot de wereld. In het voorjaar van 1873 hervatte hij zijn journalistieke activiteit in De Vryheid, waarna hij vooral aan de Gazette van Kortrijk medewerking verleende.
Rond 1877 was zijn lyriek in haar tweede bloei getreden. De hoogtepunten lagen in de jaren 1880–1883 en 1890–1897. Zij omvat de lijvige bundels Tijdkrans (1893), Rijmsnoer (1897) en Laatste verzen (1901). Een belangrijk deel bestaat uit natuurgedichten, die een hoogtepunt van de impressionistische poëzie uitmaken. Daarnaast komen zijn diepste religieuze gedichten en mijmeringen over leven, dood en eeuwigheid voor. De uitstorting van gevoelens heeft in deze tweede periode plaatsgemaakt voor lyrische constructies en bewuster dan voorheen instrumenteert en experimenteert deze poésie pure met het woord, waardoor zij sinds meer dan een halve eeuw tot de avant-garde behoort
Hij zette zijn taalkundig en volkskundig werk voort, o.a. in zijn eigen taalkundig tijdschrift Loquela (1881–1895), in zijn Duikalmanak(ken) (1885–1899) en in Biekorf (1890–). Hij publiceerde zijn meesterlijke vertaling van Longfellows Hiawatha (1886). Zijn aanzien steeg inmiddels in West-Vlaanderen, waar hij ‘Heer ende meester’ werd genoemd, en ook daarbuiten. In april 1899 keerde hij naar Brugge terug als rector van het aristocratische klooster van kanunnikessen, het English Convent. Hij overleed er in november.
Brugge heeft voor Gezelle een standbeeld opgericht (1930) en zijn geboortehuis is sinds 1926 ingericht als Gezellemuseum.
 | Inzendingen van deze schrijver |
Inzendingen van deze schrijver
97 resultaten.wisgedicht
3.5 met 2 stemmen 0
0Leer verdragen zonder klagen wie gij zijt;
die verdraagt, schoon gejaagd, wint de strijd.…
O LIED
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 1
1o Lied! o Lied,
gij helpt de smert
wanneer de rampen raken,
gij kunt, o Lied, de wonde in ‘t hert,
de wonde in ‘t hert vermaken!
o Lied! o Lied!
Gij laaft de dorst,
gij blust het brandend blaken,
gij kunt, o Lied, de droge borst
en ‘t wee daarvan doen staken.
o Lied! o Lied!
het zwijgend nat
dat leekt nu langs mijn kaken,
gij kunt het,…
RIJMRAM
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0Daar viel mij in ‘t gedacht entwat,
dat, al te onveerdig opgevat,
verloren liep; en, mondgemeens,
en zal ‘t noch ik, noch iemand eens
genieten.
Het deert mij danig! Ei! ‘t en doet:
en heel en is en al, voor goed,
dat ongedicht gedachtje, dat
was al te onveerdig opgevat,
te nieten.
Het leeft entwaar entwat dervan,
dat vissende ik nog…
DE AVONDTROMPE
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0Heur' trompe steekt de koe: ze is moe
van neerstig om te knagen;
van lange, in ‘t jeugdig grasgewas,
de zware eur te dragen;
de zware eur, die, molkenvol,
al bij de grond genaakt;
die zwaait, die heur de tred belet,
en ‘t lichaam lastig maakt.
Ze steekt de trompe en tuit, om uit
den meers te mogen komen,
ter melksteê…
MEZEN
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0Twintig mezenvoetjes
hippelen in ‘t groen,
zurkelende zoetjes,
zo de mezen doen.
Sprongen, rechte en kromme,
doen ze elkander na,
oppe, nere, en omme,
ga en wederga.
Elk, op elk z'n taksken,
laat z'n tonge gaan;
elk het mezenfrakske, en
‘t meezenmutsken aan.
Voor die ‘t frakske maken,
één duim, of drie…
GOD GAF HET ONS
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0God gaf het ons,
God nam het ons,
Gods name zij geprezen;
‘t was wel bij ons,
‘t ging weg van ons,
‘t was beter in de Hemel;
daar blijft het ons,
daar wacht het ons,
daar zien wij ‘t eenmaal weder!…
TUSSEN DE TWEE *
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0Die binnen
de bergen
te wonen
verkiest,
des morgens,
zijn deel in
de zonne
verliest.
Des avonds,
nog eer hij
zijn bedde
bezoekt,
te vroeg is
de zonne ‘m
bedekt en
bedoekt.
Die boven
de bergen
wilt huizen,
en kan
de wind niet
verdragen,
en ‘t ruisen
dervan.
Het zomert
er late…
DE NAVOND KOMT ZO STIL
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0De navond komt zo stil, zo stil,
zo traagzaam aangetreden,
dat geen en weet, wanneer de dag
of waar hij is geleden.
‘t Is avond, stille... en, mij omtrent,
is iets, of iemand, onbekend,
die, zachtjes mij beroerend, zegt:
'‘t Is avond en ‘t is rustens recht.'
De bomen dragen gans de locht
vol groen, nog onbestoven;
en ‘k zie, zo dicht hun…
't IS NIEUWJAAR OVERAL
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 1
1't Is nieuwjaar overal,
't zijn al weer nieuwe dagen,
die rijzen in de oost,
met 't jonge zonnelicht;
al 't oude zij voorbij,
en, vrij van alle plagen,
zo weze uw levensloop
voortaan weer ingericht.
Dus wensen wij, die u
van harte wel beminnen,
dat 't nieuwgeboren jaar,
vandage en elke…
Zielsgedichtjes (XLVIII)
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 1
1Th. S., UURWERKMAKER 1880
God geeft de tijd bij dag en jaar,
ach neen, bij kleine tikskes maar,
en 't laatste tikske komt aleer
men 't peist of weet, eilaas, te zeer!
De wijzer wijst elke uur en tijd,
maar de uur niet dat gij schuldig zijt
te sterven! Zijt dus voorbereid,
de wijzer wijst naar de eeuwigheid.…
Duurzaamheid
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0De macht ontvalt de mens aleer hij 't weet;
wat baat hem dat hij werkt, en leeft, en eet?
Het leven zelf doet 't leven dood, en 't is
dat wij geen duur en hebben, 't grootst gemis
van al dat ons ontbreekt, o Duurzaamheid
oneindig, alomvattend, uitgebreid,
die, onbegonnen, nimmer sterven zult;
die 't wezen van het wezen heel vervult,
u ken ik…
Mortis imago (een beeld van de dood)
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0'k Worde elke dag geboren en
ik sterve op elke dag;
de zonne gaat, en 't leven, mij
in vier-en-twintig stonden,
van 't oosten naar het westen, en
een wonderlijk verdrag
houdt alles, dat er in mij is
en buiten mij, gebonden.
Het leven van de mens is als
het leven van de zon,
die op- en af- en ommegaat,
en wandelt, alle dagen,
de weg, die…
's Avonds
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0't Wordt al sterre dat men ziet
in dat hoog en blauw verschiet daar,
blijde sterren, anders niet,
in dat hoog en blauw verschiet.
't Wordt hier altijd al verdriet,
van dat oud en zwart verdriet daar,
't wordt hier altijd anders niet
als dat oud en zwart verdriet.
Laat mij, laat mij, in 't verdriet,
vliegen naar dat hoog verschiet daar,…
Gij zegt dat 't vlaams te niet zal gaan
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0Gij zegt dat 't vlaams te niet zal gaan:
't en zal!*
dat 't waals gezwets zal boven slaan:
't en zal!
Dat hopen, dat begeren wij:
dat zeggen en dat zweren wij:
zo lange als wij ons weren, wij:
't en zal, 't en zal,
't en zal!
----------------------------------
* 't en zal: het zal niet (gebeuren)…
In de blanke lonken*
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0In de blanke lonken
van de maan
zat ik neergezonken
langs de baan
en ik schouwde verre
met mijn oog
schouwde naar een sterre
daar omhoog
en de sterre beefde en
lonkte op mij*
‘t was alsof zij leefde en
lonkte zij
en ik zelve beefde en
lonkte op haar
peinzend dat ik leefde
nauwelijks maar
peisde dat ik daar zat
daar omhoog
waar die…
Heer, mijn hart is boos en schuldig
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0Heer, mijn hart is boos en schuldig,
Maar Gij zijt barmhartig en
duizendmalen meer verduldig
als dat ik boosaardig ben:
geef mij dan, o Heer, ik vraag het,
geef mij hulp en sta mij bij;
'k heb gezondigd, ik beklaag het,
help mij, God! Vergeef het mij!…
DE NACHTEGALE
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0Och Moeder, is dat nu de
nachtegaal,
waarvan gij, moeder, mij zo
menigmaal
verteldet dat hij vóór de
zonne zingt,
en, na de zonne, zoetjes
avondklinkt?
Dat bruin hij is van verwe, en
eiers legt,
in leeggebouwde nesten?
Moeder, zegt,
wanneer hij, vroeg en spade, uit…
DE WERELD IS EEN ZEE
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0Beminde echtgenoten
De wereld is een zee
vol wilde en woeste baren,
daarop een ieder zal
te schepe gaan en varen.
Daar zijn der die alléén
die zee bevaren moeten;
daar zijn der die de vaart
door meegezelschap zoeten.
Gij lieden zijt, getweeën
in ‘t Sacrament gebonden;
zíj heeft de bruidegom
en gíj de bruid gevonden.
Ons Here wilde…
Casselkoeien
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0Aanschouw mij, hier en daar,
die bende Casselkoeien
die louter bruin van haar,
als zoveel bloemen bloeien,
in ’t gers en in de zon, die, zinkend henentiet
die, rood, het rode veld, vol rode vonken giet.
’t Is prachtig overal,
’t Is prachtig, hoe de huiden
dier koeien liefgetal
van vouwe en verwen luiden;
’t is prachtig hoe ze staan, gebeiteld…
TE BRUGGE IN DE OUDE VADERSTAD
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0Te Brugge in de oude vaderstad
die eens vol rijke koopmans* zat
maar die ‘t nu al ontbreekt*
al buiten nog wat waalse draf
en franse dwepers ijdel kaf
dat niet als frans en spreekt*
daar* eertijds, - o wat bittre schand -
Heer Breydel heeft zijn bijl geplant*
in menig waalse borst
die ‘t duur moest kopen aan zijn wraak
zo hij in valse walse…
ARM HUISGEZIN
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0Onder ‘t duister dak gedoken,
strooi en vodden altegaar,
heel onttodderd*, half gebroken,
staat des werkmans woonstee daar.
‘t Kaafgat*, omme- en scheefgetrokken,
vallen gaat; en daar, deureen,
liggen afgerolde brokken
bruingebrand al, gruis en steen.
‘t Dak beneden, deur de wanden,
glazenloos, van latte en leem…
WINTERNACHT
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0Hoe zwart staan al de bomen in
de witheid, onverwacht,
van ‘t overdadig sneeuwen, dat ‘t
gedaan heeft, van de nacht!
Ze staan daar, als gekoolzwart en
met tekenen geprent,
al zwarte en zware staven, op
een eindloos pergament.
Ze ‘n roeren noch ze ‘n poeren* en,
bij ‘t nachtelijk gestraal,
men zweren zou dat ‘t spoken zijn,
of reuzen altemaal…
WIE IS ALS GOD !
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0'Wie is als God!' zo wierd het woord,
in lang verleden tijden,
omtrent de troon van God, gehoord,
als Michaël ging strijden.
'Wie is als God!' Hij won de slag
en satans volk vernederd lag.
De vane omhoge! en immer voort,
die weerbaar is, gestreden!
'Wie is als God!' weergalme ‘t woord
des zegepraals, nog heden!…
Kerstnacht
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0't Is nacht, staat op, wie kan der nu nog slapen,
als 't eeuwig Licht de duisternis omstraalt,
en als het Woord, dat alles heeft geschapen,
is uit de troon des Hemels neergedaald?
Van Oost en West, uit al de hemelstreken,
staat op en komt! niet langer meer gedraald;
een schamel Kind komt onze banden breken!
Kerstnacht,Kerstnacht, Messias zegepraalt…
N E V E L D U I S T E R N I S
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0Gegrauwdoekt is de grond
der kimme en, allenthenen,
vol damp en duisternis;
de bomen, half verdwenen
half zichtbaar, hebben, daar
ze stille staan en stom,
van wolkenweefsel elk
een grauwe tabbaard om.
‘t Hoogmorgent en, zo ‘t schijnt,
‘t en wilt geen dag meer dagen:
daar moet iets ongesteld
of los zijn aan de wagen
der zonnehengsten, dat…
Mij spreekt de blomme
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0Mij spreekt de blomme een tale,
Mij is het kruid beleefd,
Mij groet het altemale,
Dat God geschapen heeft!…
Ego vigilabo*
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0De zonne is weg, en 't daglicht heengevaren;
het duistert al, de dood heeft de overhand
gewonnen over ons, die eer zo luide waren
aan 't leven, heden, vrij en onvermand.
De zonne is weg, die liên en land
verblijdt, en 't vlugge volk van 's hemels harpenaren.
Ze zwijgen al nu, tonge- en taalberoofden;
ze treuren: 't zonnelicht is uitgedaan…
Als de ziele luistert
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0Als de ziele luistert
spreekt het al een taal dat leeft,
't lijzigste* gefluister
ook een taal en teken heeft:
blaren van de bomen
kouten* met malkaar gezwind,
baren in de stromen
klappen* luide en welgezind,
wind en wee* en wolken
wegelen* van Gods heilige voet,
talen* en vertolken
't diep gedoken Woord zo zoet...
als de ziele luistert…
'T KRUISKE
wisgedicht
Er is nog niet op deze inzending gestemd. 0
0't Eerste dat mij moeder vragen
leerde, in lang verleden dagen, als ik hakkelde, ongeriefd*
nog van woorden, 't was, te gader*
bei mijn handjes doende: "Vader,
geef me een kruiske, als 't u belieft!"
'k Heb een kruiske dan gekregen,
menig keer, en wierd geslegen*
op mijn kake, zacht en zoet...
Ach, ge zijt mij, bei te gader,
afgestorven…