Dagcolumns over oorlog

Ze zegt dat ze acht jaar viool heeft gespeeld. 'Sergey Khachatryan? Uit Armenië?' Nee, die kent ze niet. Nu wil ze graag operazangeres worden. Hoge sopraan. 'De stem van een kind?' probeer ik. Ze knikt. Een jaar of acht schaven ligt voor haar boeg. Ik wijs naar de ramen en vraag: 'Kunnen die kapot?' Ze lacht. Zomaar ineens een pareltje cultuur…

We zijn, volgens premier Rutte, in oorlog met IS. Dat is een beetje problematisch, want daarmee erkennen we een land dat we niet willen erkennen. Met andere woorden: een groepje van ongeveer tien aanslagplegers kan Nederland verleiden om een oorlog tegen een bepaald land te beginnen. We weten hoe dat werkt. De Eerste Wereldoorlog begon ook met een…

Lang, lang geleden schrok ik ineens wakker van een gedachte. Bush was van plan Afghanistan te veroveren om Osama Bin Laden te arresteren. De schrik bestond uit de gedachte dat hij waarschijnlijk wel Afghanistan verovert, maar dat de terroristen uit dat land zich zouden spreiden naar omliggende landen: Irak als eerste: Irak als eerste en dan verder…

Lebanon is een film. Een film over oorlog. In de eerste plaats een film over hoe vijf jongens in een tank een oorlog beleven. Het is een claustrofobische film, want hoewel de tank een formidabel wapen is, is het ook een val voor de bemanning. In de tank zit een commandant die geen gezag heeft. Een schutter die er voor het eerst in zit en bang is…

“De (leden van volk A) zijn geen moordenaars, geen plunderaars, geen brandstichters. Zij willen niets anders dan vreedzaam land veroveren. Maar de (leden van volk B) willen niet vreedzaam veroverd wezen.” Ziehier in het kort het begin van vele oorlogen, moorden, plunderingen en brandstichtingen. De zin gaat over de situatie in het Midden Oosten en…

Toen mijn dochter zes maanden oud was kreeg ik de kans om op te treden voor Shell en medewerkers van de Nederlandse ambassade in Damascus. Wij bleven een week. Samen met mijn vriendin en onder begeleiding van onze vriendin en gids Esselien van de Sande togen wij in een geleende auto dwars door de woestijn naar Palmyra. Ik wist niet wat mij te wachten…

De oom van mijn moeder was een Amerikaan. Hij bezocht na de oorlog zijn Nederlandse familie en was natuurlijk gierend rijk. De dollar was ijzersterk en alles wat hij in de winkels zag was in de Verenigde Staten vier, vijf keer zo duur. Hij vierde zijn rijkdom met giften aan zijn arme familie. Op een goede dag liep hij een slager binnen om die arme…

De Volkskrant was gisteren in opspraak door de columnist Peter Middendorp. Hij schreef een artikel over een veewagon die was aangekocht voor het museum van Kamp Westerbork. Middendorp concludeerde dat die veewagon niet origineel kon zijn. Volgens hem werden de Joden met personentreinen vervoerd. Mijn mond viel open. Je hoeft niet veel te weten…

Voor Hollanders was de bevrijding een geheel andere gebeurtenis dan voor inwoners uit het zuiden en oosten van Nederland. Mijn moeder was zo’n Hollander. Voor haar was de bevrijding het moment dat de Duitsers uit een geconfisqueerd huis vertrokken en dat geallieerden in vrachtwagens Oegstgeest binnen reden. ‘Ik mocht op schoot bij een chauffeur. Het…

We hebben er al vele gehad. Niet zo zeer tijdens dit conflict tussen Oekraïne en Rusland. De separatisten vertegenwoordigen zogenaamd een eigen leger. U en ik weten hoe de vork in de steel zit. Afgelopen nacht om 0.00 uur is het nieuwe bestand van kracht geworden. Binnen een bepaald gebied mag niet meer gevochten worden. Op de bijeenkomst die donderdag…

Ik ben geen aanhanger van IS. Verre van dat. Maar de oorlogvoering is wel scheef. Zij sturen dreiging: wij F16’s. Zij sturen videobeelden van een Amerikaan die de keel wordt afgesneden en wij bombarderen vanuit een luie stoel. Zij duiken de loopgraven in en wij maken ons druk om zaken die er echt toe doen: de kleur van Zwarte Piet, het einde van de…

Het is oorlog tussen Koerdistan en ISIS. Een Nederlandse journalist heeft ontdekt dat de Koerden geen gevangenen nemen. Een kogel, zegt de Nederlandse Koerd, is vijftig cent. Twee kogels een euro. Dat is gruwelijk. Zo’n berekening. Zelfs als je weet dat de vijand dezelfde berekening maakt. Maar oorlog is gruwelijk, zelfs als je het volgens de regels…

Ik las vanochtend een verhaal van iemand die voor de opstandelingen werkte in Slavjansk en andere plekken in Oost Oekraïne. Zij werkte als Pr-medewerker, ze was Duitse en wilde de misdaden van haar ouders die voor de nazi’s hadden gewerkt neutraliseren. Zij staat, vrees ik, opnieuw aan de verkeerde kant van de geschiedenis. Haar vijand zijn geen fascisten…

Wie mijn kamer binnen komt en achterom kijkt kan boven de deur een boekje zien hangen. Het is een dun boekje van Jan Blokker. Het heet: kijk uit achter je. Ik heb het er al jaren hangen en niemand heeft het ooit gezien. Hiermee wordt in één keer zowel de noodzaak van het boekje als de zinloosheid van het boekje aangetoond. We tuinen er steeds weer…

Putin wil helemaal geen oplossing in de Oekraïne. Hij wil niet dat de separatisten winnen, want dan krijgt hij de controle over een gebied vol boze mensen en erger, dan weet hij zeker dat de rest van de Oekraïne zich in de richting van Europa ontwikkelt. Hij wil ook niet verliezen, want dat staat niet leuk op zijn blazoen van onoverwinnelijk politicus…

Wat deed Ton van Kesteren in de Stille Tocht in Groningen. Mag ik mij wel aansluiten bij een tocht, waar deze man meeloopt? Die vragen speelden door mijn hoofd, toen ik op vier mei achteraan aansloot bij de meer dan honderd mensen die van het Joods Monument aan de Hereweg naar het oorlogsmonument bij de Martinikerk liepen. Ton van Kesteren is kort…

Mijn vader heeft de oorlog meegemaakt Al heeft ie dan niet in ’t verzet gezeten En volgens mij nooit bloembollen gegeten Hij heeft niks gesaboteerd laat staan gestaakt We hebben ’t er nooit over gehad Hij staat met beide benen in het heden Die oorlog is tenslotte lang geleden Wat geweest is, is geweest, en dat is dat Toch sprak z’n buurvrouw…

Tijdens de campagne voor mijn politieke partij luister ik soms gewoon naar wat mensen mij vertellen. Een mevrouw vertelde me over haar ervaring van de bevrijding. ‘Er werd buiten geschoten,’ zei ze, ‘en mijn vader zei dat het wel erg gevaarlijk werd, juist toen mijn moeder ineen zakte. Mijn vader zei dat we rustig moesten blijven. Ik was veertien jaar…

Er zat een man aan de bar. Elke donderdag borreltijd. Omstreeks 1977. Middelbaar, opvallend keurig gekleed voor het gebruikelijke slonzige kroegvolk. In De Zwart op het Spui. Knikte altijd vriendelijk lachend. Zonder verder contact. Eens redelijk stil nog sprak hij me aan. Knipsel in de hand, uit Le Monde. Een kaalhoofdige gestrikte meneer getekend…

Het wordt steeds manifester dat de Verenigde Staten de afgelopen jaren meerdere duizenden tegenstanders heeft vermoord. Het is ook bekend geworden dat deze moordpartijen plaatsvinden met medeweten en toestemming van de president. Toen Barack Obama 5 jaar geleden aan de macht kwam, waren velen hoopvol gestemd. Hij zou als integer politicus na Bush…

Ik hoop op vrede in Syrië. Ik vertel een verhaal over de vader van Henk. Het is 1945, bijna 1946. De vader kan zich niet behelpen en kijkt, als hij ’s ochtends de deur uit gaat, de weg af. Onwillekeurig ziet hij dat Henk er niet aan komt. Er kan van alles op de straat gebeuren, maar het enige wat hij ziet is dat Henk, zijn zoon, niet komt. Al landt…

Wij kunnen de goeden en slechten niet absoluut scheiden met een goed geweten. Een goed geweten wordt gevoed door wat wij kunnen weten. Kunnen weten is daarbij in redelijkheid moeten weten. Wie durft zichzelf een goed mens te noemen? De eerste steen? Wij behoren te weten dat Duitsers geschaard achter Hitler met aanhang elders mensen die zij eerst…

Dat ik liever niet naar Amerika op vakantie wil, dat weet zo langzamerhand iedereen in mijn omgeving. Niet omdat ik er van uit ga dat er allemaal bedriegers zoals bijvoorbeeld Lance Armstrong rondlopen. Het is, denk ik, meer een algemeen gevoel van onbehagen dat mij overvalt zodra er iets Amerikaans opduikt. We weten natuurlijk allemaal wel dat veel…

Bij onze oosterburen was Hitler benoemd tot Rijkskanselier. Om de nazi’s ten val te brengen moest het volk in actie komen. Het was februari 1933. Ach, laat de Duitsers toch, vond men. Slechts weinigen zagen het gevaar. Rinus van der Lubbe uit Leiden zag het wel. Protesteren, wilde hij. Niet alleen met woorden. Maar iets doen. Hij groeit op in een…

Gisteren was ik nog in Praag en zat gezellig te keuvelen met twee Tsjechische vrienden, laat ik ze Mártin en Jirina noemen. Tussen neus en lippen door zei Mártin iets over zijn diensttijd. Diensttijd? Ik vroeg ineens: ‘Zat jij in het leger voor de val van de muur?’ Dat was het geval. ‘Dus jij hebt Tsjechië tegen het Westen verdedigt?’ Ontkennen…

Op 4 mei herdenken we de doden die vielen in de oorlog. Dat is goed omdat zo jong en oud stilstaan bij wat vrijheid betekent. Beseffen wat het inhoudt als anderen hun leven riskeren voor onze vrijheid. Verzetsmensen die vluchtelingen hielpen aan onderdak of voedsel. Of als het nodig was nazi’s of lieden die met hen onder een hoedje speelden uitschakelden…

Afgelopen week was ik op Terschelling. Daar vertelde een oude man een interessant verhaal. Terschelling, beste mensen, was een cruciaal eiland in de Atlantikwall waarmee de Duitsers de geallieerden probeerden tegen te houden. Het eiland is volgebouwd met zware bunkers en dan niet zozeer met kanonnen en ander schietgraag tuig, maar met radar en oren.…

Hoe voelt dat nou? Zevenenzeventig moorden op je geweten. Al die onschuldige mensen neergemaaid, of opgeblazen. Zevenenzeventig maal zevenenzeventig levens van nabestaanden gebroken. Zevenenzeventig maal zevenenzeventig maal zevenenzeventig landgenoten en geestverwanten in trauma achtergelaten. Laat je antwoord ook maar. Ik weet het al. De zelfgenoegzame…

Oorlogen eindigen vaak met een aantal mannen in een barak, een tent, een boot of een treinwagon. Een enkele keer in een hotel dat toevallig voorhanden is. Soms zijn er vrouwen bij, maar meestal zijn het mannen met sterren en strepen die een handtekening zetten op een papier. Eindelijk. Het is vrede. In het boek van Mark Mazower, Dark Continent, eindigen…

Ik teel aardbeien. Ik lees Tolstoj. En ik denk erover om bijen te gaan houden. Het zijn drie liefhebberijen die ik gemeen heb met Ratco Mladic, leert het nieuws mij over de arrestatie van deze oud-bevelhebber van de Bosnisch-Servische strijdkrachten. Hij zit na 16 jaar eindelijk in de cel om terecht te staan voor oorlogsmisdaden tijdens de oorlog in…