Depressiepest in Boedapest

(voor Margit Jolán Simon (1885 - 1938))

Jij bent geboren op 31 mei 1885 in Boedapest. Jouw ouders waren András Simon en Margit Hazafi. Jij was nog jong, toen jouw vader overleed. Jij hielp de moeder van een weduwe en naaister. Daarna werkte jij als dienstbode voor een graaf. Op 23 november 1902, op jouw 17-de, trouwde jij in Újpest met János Pál Nagy, geboren in 1876 en een assistent van een meubelmaker. Jullie kregen samen 3 kinderen; Etel, Rudolf en Piroska. Etel (1907 - 1939) trouwde in 1935 met de schrijver István Vas. János heeft het gezin al snel verlaten en jij werkte als arbeidster bij de United Bulb aan de Külsõ Váci-weg in Újpest. Het hoofdkantoor zat op de Váci-weg 72-74. De grote baas en oprichter was de zakenman Lipót Aschner. Er werden gloeilampen gefabriceerd.

Bij een evenement in het Újpest Arbeidershuis ontmoette jij Lajos Kassák, die recitatiekoren leidde. De schrijver/dichter/kunstenaar/vertaler Lajos is geboren op 21 maart 1887 in Érsekújvár. Hij is aan de toneelschool van Kálmán Rózsahegyi afgestudeerd. Kálmán is geboren op 6 oktober 1873 in Endröd. Met zijn vrouw Angéla Hevesi heeft hij in 1909 de toneelschool opgericht. Hun dochter gaf daar ook les. Jij begon jouw acteercarrière bij het Buda Theater, bij het gezelschap van de Joodse actrice Irén Feld, geboren op 15 juni 1880 in Boedapest. Op 19 oktober 1944 werd Irén door leden van de extreemrechtse, ultranationalistische, nazistische Pijlkruispartij vermoord.

In 1918 ging jij in het Downtown Theatre van Artúr Bárdos spelen. Artúr had jou uitgenodigd. Zijn nicht was de schilderes/kunstenares Judit Beck. In 1920 ging jij met Lajos Kassák naar Wenen. In Wenen, Boedapest, Praag, Kosice, Nové Zámky, Uzhhorod en Berlijn heb jij werken van de avant-garde meesters uitgevoerd, van Lajos Kassák, Sándor Barta, Hans Arp, Kurt Schwitters, Richard Huelsenbeck, Ivan Goll, Hugo Ball, Guillaume Apollinaire, Blaise Cendrars en Marcel Lecomte. Lajos heeft in Wenen het moderne tijdschrift 'Ma' verlengd. Het bestond van 1916 tot 1919 en van 1920 tot 1925. Jij was een personeelslid/uitvoerster van 'Ma'. Lajos was de uitgever en redacteur. Een ander personeelslid was de dichteres/journaliste Erzsébet Újvári, de vrouw van de schrijver/dichter Sándor Barta, die op 3 juni 1938 op de executieplaats in Moskou werd vermoord. Hij werd 40 jaar. Hun dochter Zsuzsa was een theaterregisseuse en universiteitsprofessor. Erzsébet was de zus van Lajos.

Jij staat op de wonderschone, iconische, hoogst intrigerende, zeldzame groepsfoto uit 1922, genomen in Wenen. De zeven gefotografeerde artiesten doen mij aan de menora denken. Naast jou staan Lajos, de schilder/kunstenaar Sándor Bortnyik, de schilder/kunstenaar Béla Uitz, Erzsébet Újvári, de dichter Simon Andor, getrouwd met Gyöngyi Móricz, en Sándor Barta. De schilder Lajos Kálmán Gulacsy was ook lid van de Ma-staf. In 1914 kreeg hij een zenuwinzinking en ging hij naar psychiatrische ziekenhuizen. Vanaf 1919 ging hij permanent naar een psychiatrisch ziekenhuis, waar hij op 21 februari 1932 overleed. Hij werd 49 jaar en hij is in de Farkasréti-begraafplaats in Boedapest begraven. Een ander staflid was de schilder József Nemes-Lampérth, die in Zweden een zenuwinzinking kreeg en daar in een psychiatrisch ziekenhuis werd opgenomen. Daarna ging hij naar het psychiatrisch ziekenhuis in Sátoraljaújhely, waar hij op 19 mei 1924 is overleden. Hij werd 32 jaar. De avant-garde schilder Lajos Tihanyi, ook een staflid, overleed op 11 juni 1938 en hij werd 52 jaar.

In 1926 gingen Lajos Kassák en jij naar Boedapest terug. Op 4 mei 1928 ben jij in Boedapest met Lajos getrouwd. Zo werd Lajos de stiefvader van Etel, Rudolf en Piroska. Van 1928 tot september 1939 verscheen het internationale avant-garde tijdschrift 'Munka' van Lajos. Er werden ook recitatiekoren georganiseerd, waar jij aan meedeed. Vanaf 1936 heb jij als 'commissaris voor het openbaar welzijn' de leefomstandigheden van mensen, die recht hadden op uitkeringen, onderzocht. Door wat jij meemaakte, werd jij wanhopig. De Weltschmerz stapelde zich op jouw giftige depressie. Op 24 september 1938 heb jij in Boedapest zelfdoding gepleegd. Het chaotische liefdesleven van Lajos en zijn gedichten voor andere vrouwen hebben daarin ook meegespeeld. Jij werd 53 jaar. Tijdens de begrafenisdienst sprak de sociaaldemocratische politica Anna Kéthly.

actrice hongaars

• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

Er is nog niet op deze inzending gestemd. 10