Gewone mensen dragen geen machinegeweren
Artem Chapeye is een soldaat in het Oekraïense leger. Ooit was hij journalist en naar eigen zeggen een behoorlijk kritisch journalist. In Nederland zou hij zich thuis voelen bij de SP of de Partij voor de Dieren, vermoed ik. Of bij de PSP, toen die nog bestond, de Pacifistische Socialistische Partij, want dat precies zijn standpunt.
En toen begon in 2022. Na 2024 had hij zich nog afzijdig gehouden, maar in 2022 moest hij en zijn gezin vluchten. Dat is het begin van het boek. Daarna begint zijn zoektocht naar de vraag of hij zich moet melden voor het leger. Uiteindelijk doet hij dat en zijn vrouw doet het niet, omdat zij met de kinderen het land ontvlucht. Beiden zijn verbaasd over hun eigen keuzes.
Chapeye heeft een goed boek geschreven. Hij blijft de genuanceerde man die hij altijd was. Hij blijft mededogen te voelen over Russen, maar hij heeft geen medelijden. Dat is best knap. Maar centraal staat bij hem de vraag waarom hij zich meldt voor het leger. Vrienden van hem doen dat niet. Intellectuelen kunnen altijd goede redenen verzinnen, waarom hun aanwezigheid elders onmisbaar is. Het leger bestaat uit bouwvakkers, boeren en andere arbeiders. De intellectuelen die voor de oorlog de vrijheid verdedigden, gaan niet mee naar het front. Artem Chapeye ontdekt dat van zijn intellectuele vrienden juist de meer linkse mensen dat wel doen. Het zijn mensen die daden bij het woord voegen. Anderen zijn in theorie voor de vrijheid, maar om daar nu hun leven voor op het spel te zetten.
Chapeye haalt Camus aan om aan te geven waarom hij dat wel doet. Zelf ben ik van mening dat de reden die Chapeye zelf noteert, veel krachtiger is. Het ging om de vraag of hij zichzelf zou verraden.
Het einde van het boek is messscherp en wil ik u niet onthouden. Hij schrijft: ‘Ik liep door het zwart en voelde dat dit mijn enige werkelijkheid was. (…) De volle diepte van het bestaan. Alleen dan wel een bestaan waarvoor een mens bij zijn volle verstand nooit vrijwillig zou kiezen.’
Hij koos er wel voor en misschien zelfs bij zijn volle verstand en zeker vrijwillig. Hij lijkt zich tegen te spreken. Maar dat is oorlog. Alleen onlogische logica verklaren nog de keuzes die mensen maken. Lees het boek om dat te begrijpen.
Of help Oekraïne, ergens in Nederland. Steun, bijvoorbeeld, de Sociale Brigade.
Zie ook: https://www.linkedin.com/in/jan-r-lunsing/
Schrijver: Jan R. Lønsing, 28 augustus 2026
home.nl
Biografie van deze schrijver
oekraïne
3
Er zijn nog geen reacties op deze inzending. Schrijf de eerste reactie!