Hans van Houwelingen zegt over monumenten: “Het maken van een goed monument is niet mogelijk. Een monument toont dilemma's die niet altijd overbrugd kunnenorden. Maar het heeft - in al zijn onbeholpenheid – wél betekenis. Als je er goed over na hebt gedacht, zeg je uiteindelijk: Dit is het.” * Afgelopen zaterdag was ik bij een door de gemeente gesubsidieerde…

De PvdA heeft een plicht om optimistisch te zijn. Dat zei Frans Timmermans jaren geleden en het stoorde mij enorm. Er is tegenwoordig weinig reden tot optimisme, maar ik ga ervan uit dat Timmermans zichzelf die plicht nog steeds oplegt. In zijn boekje 'Glück auf!' legt de sociaaldemocraat dat ook uit. De sociaaldemocraten “zullen blijven verliezen…

Een klein land in het oosten van Europa met een verwrongen zelfbeeld. Immers, het was de helft van een imperium, het imperium Oostenrijk-Hongarije. Dankzij Sisi hadden de Hongaren het voor het zeggen in eigen land en dat land was dankzij de Habsburgers die voor Sisi leefden veel groter dan het gebied waar de Hongaren woonden. Dat kleine land, waarvan…

In deze dagen dat we boos zijn, sowieso, boos op de Palestijnen die Israël aanvielen of boos op de Israëliërs die veel te fel terugslaan, is het soms goed om terug te kijken naar andere tijden. Zo las ik een boekje van Piet Hagen: Joodse Klokkenluiders. Het gaat over Alfred Wiener en David Cohen. De een is een held geworden en de ander werd na de oorlog…

Duitsers mogen best een patriot zijn, schrijft Sebastian Haffner in 1978 in Kanttekeningen bij Hitler. Dat was destijds best een gewaagde opmerking. Duitsers waren een oorlog begonnen en hadden de grootste fabrieksmatige massamoord gepleegd die ooit was georganiseerd. Miljoenen mensen hadden ze vermoord. De wereld en ook veel Duitsers vonden dat Duitsland…

Zojuist las ik de laatste pagina’s van het dagboek dat Anna Haag vlak na de oorlog wilde uitgeven. Het boek is spannend van begin tot einde. Ze schrijft op grote hoogten, zo eerlijk, dat ik haar eerlijkheid durf te vergelijken met die van Hannah Arendt en dat doe ik niet gauw. De eerlijkheid van Anna Haag is extra bijzonder, omdat ze haar dagboek…

Achter mij hangt een vlugschrift van Jan Blokker uit 1975. Ik heb het met opzet achter mij opgehangen. Op de omslag staat een Nederlands kanon, vermoed ik, uit de Tweede Wereldoorlog. Het is een soort kanon waarmee onze soldaten op de Duitsers moesten schieten. Het boekje is zeer luchtig geschreven, maar gaat over allerlei ernstige momenten in onze…

Natuurlijk is het onzin dat de Nederlandse staat excuses aanbiedt aan de nazaten van de zichzelf slaafgemaakten noemende mensen. Ook is het onzin dat de Nederlandse staat excuses aanbiedt aan de slaven die lang geleden gedwongen werden onder mensonterende omstandigheden te leven. Die slaven - (ik zeg ook nog steeds Nederlanders en niet tot Nederlander…

Trump wint. Althans, als het om klaverjassen ging. Vier jaar geleden hoopte ik dat Hillary Clinton ging winnen én was ik bang dat Hillary Clinton ging winnen. Ik hoopte het, omdat ik dacht dat iedereen beter was dan Donald Trump en vier jaar later ben ik op dit punt nog geen steek veranderd: iedereen is beter dan Donald Trump. Maar mevrouw Clinton…

Jaren geleden diende ik op het PvdA-congres een motie in, dat we geen troepen naar Afghanistan moesten sturen. Het was futiel. De motie haalde het niet. Een congres daarna diende ik opnieuw een wat voorzichtiger motie in met als doel onze troepen terug te trekken. Die werd versterkt overgenomen door het bestuur en haalde het wel. Ik herinner me nog…

De beroemde schilder Jan van Eyck was net zo Nederlands als Rembrandt van Rijn. Daar staat tegenover dat Jan van Eyck meer Belg is dan Rembrandt. Dat zit zo. Rembrandt werd in de tachtigjarige oorlog geboren: 1606. In die tijd bestond Nederland niet, maar waren er een aantal opstandige provinciën, zoals men toen zei, de Zeven Provinciën die probeerden…

De Binnen Aarde Ziedaar het verschil tussen “m’n vrouw” en ik/mij: als ik zeg dat ik over de Binnen Aarde wil schrijven, dan kaatst er een half beschaamd, half geërgerd ‘nee toch’ naar me terug. Voor mij is dat een teken van hoe in de algemene sociale context van onze maatschappij en in de wandelgangen van het geaccepteerde ‘denken’ over zaken wordt…

In Groningen is jarenlang aan een gebouw gebouwd. In 2005 was ik actief in de Partij van de Arbeid en had zo mijn reserves – is het nou een goed idee of niet. Maar ik was ook campagnecoördinator en de partij had in een ledenvergadering gezegd dat we campagne zouden voeren. Ik kon toen kiezen: de wens van de leden uitvoeren of mij terugtrekken. Ik…

Voordat ons huidige abracadabrische alfabet uit de schimmige tweeduuster zône van het half wakkere–half sluimerende collectieve kosmische bewustzijn sedimenteerde, communiceerde de toenmalige mensvariant door middel van vaak in steen gebeitelde cryptische, rebus-achtige emblemen, cartouches of pictogrammen. Hiëroglyfen in Egypte, Spijkerschrift of…

De universiteit van Leiden is in 1575 gesticht in naam van de koning van Spanje door de Staten van Holland en Zeeland – op aandrang van Willem van Oranje. Het waren verwarrende tijden. Ik denk niet dat Philips II erg blij was met wat er hier namens hem gebeurde. Het was een besluit van een stelletje opstandelingen. Omdat die opstandelingen geen soevereiniteit…

Soms is een verhaal te groot om te worden afgebroken. De Dom van Aken is zo’n verhaal. Het is de Dom waar Karel de Grote op 25 december 800 tot keizer werd gekroond. Hij was daarmee de opvolger van de keizers van Rome, de keizer van het Westromeinse Keizerrijk. Sinds 800 is er van alles aan veranderd, maar de eenvoudige marmeren troon waar Karel…

Een beperkt aantal mensen heeft een atlas vernield. Ik ook. Ik heb er twee vernield en beide heb ik nog steeds. Ik heb, overigens samen met mijn broer, een zeldzame 27e druk en een minder zeldzame 28e druk uit 1976 kapot gelezen en hier en daar gescheurd. Overigens claim ik dat ik degene was die het minst zorgvuldig met deze atlassen omging. Vooral…

Het is voor velen de vraag wat Thierry Baudet wil. Telkens als hij iets zegt dat alle grenzen van de hedendaagse beschaving lijkt te overschrijden, zegt hij dat hij het niet zo bedoeld had, dat hij slechts de betekenis ‘noordelijk’ van boreaal bedoelde, dat hij ‘nicht gewusst hat’ dat ‘ich habe es nicht gewusst’ meer betekent dan alleen maar dat je…

De eerste keer dat ik mocht stemmen, ging het om Europese verkiezingen. Ik had er toen geen verstand van, maar woonde op Calslaan 24, Enschede, een notoire studentenflat waar destijds gehandeld werd in hasj – wat ik nu rustig kan zeggen, want iedereen die dat deed heeft zijn gevangenisstraf erop zitten. Bovendien was het eigenlijk kleinschalige vriendelijke…

Drieënzestig procent van de Nederlanders vindt volgens een PVV-onderzoek dat de Islam niet bij Nederland hoort. Ik hoor dus bij de zevenendertig procent die het niet eens is met de stelling. Maar ook niet oneens. Eerst over de inhoud. In de 19e eeuw en vooral na de afscheiding van het katholieke België probeerden een groep Nederlanders aan te…