Len Cornelis: deze bewering vat samen wat ik in een enorm aantal discussies op het internet - en heus niet alleen n.a.v. mijn eigen artikelen - heb gemerkt, namelijk dat atheïsten meestal geen enkele kennis hebben van religie, maar desondanks ervoor pleiten om religie terug te dringen 'tot achter de voordeur'. Het stopzetten van de subsidie aan de kleine levensbeschouwelijke omroepen is daarvan een voorbeeld. In feite is dat ook de aanleiding om deze bewering te plaatsen.

Wat ik wil bereiken is, dat mensen goed nadenken over wat hier in feite aan de hand is. Dat betekent: nadenken over tolerantie, over de ruimte die mensen elkaar nog willen gunnen in het publieke debat over godsdienst, en nadenken over de zin en de nuttige functie van religies in het algemeen.

Kwalijk vind ik jouw suggestie dat ik misschien triomfantelijk zou vaststellen dat de crisis leidt tot hernieuwde belangstelling voor godsdiensten. Dat houdt immers in dat ik daarvan zou genieten. Ik geniet daar helemaal niet van. De crisis raakt iedereen. Veel mensen lijden er nu al onder. Dat neemt niet weg dat er wel degelijk een verband is tussen maatschappelijke ellende en religiositeit.

Mensen zoeken naar zingeving, en religies blijven bestaan, dat is wel waar. Alleen komt dat helaas niet door dit soort 'discussies'. Mensenlief, dat zijn repeterende breuken, en dit type gehakketak leidt tot helemaal niets.

Ik ben zeker niet tegen religie, want ieder het zijne. Ik doel hier slechts op de leegheid in zich eindeloos herhalende bekvechterij. Literatuurstudie tegen de leunstoel. Was het maar zo simpel. Wat resteert, is een heilloze vorm van pingpongen met standpunten. Zo komt dit draadje tenminste op mij over.

Discutabel lijkt het tenslotte, om de crisis direct te koppelen aan mogelijk hernieuwde belangstelling voor religie. Deze conclusie heeft iets triomfantelijks, al zal Hendrik het misschien anders bedoelen.

Dag Ariadne, er zijn ook evangelische christenen die anderen de les lezen, zowel op het internet als daarbuiten. Helemaal waar. Toch is de ervaring van mij en bevriende christelijke auteurs dat de atheïstische intolerantie op het web veel sterker is dan het tegenovergestelde.

Graag geef ik daarvan een voorbeeld. Op een column van mij op de site van een dagblad over de toekomst van religies kreeg ik 50 reacties. Ze waren bijna allemaal afkomstig van atheïsten en bijna allemaal afkeurend of haatdragend. Dat voorbeeld laat zich moeiteloos met andere aanvullen.

De druk die tegenwoordig wordt uitgeoefend om religies achter de voordeur te dringen is echt immens. Tevergeefs. Religies hebben een enorme veerkracht en voorzien in de menselijke behoefte aan zingeving, troost en rituelen op belangrijke momenten in het leven. Nu de crisis zich verdiept zal die behoefte alleen maar toenemen.

Het omgekeerde is helaas vaker van toepassing op deze bewering...

Paarlen, ik vind jouw reacties wel grappig. Zo schrijf je o.m.: "Iets wat niet bestaat, hoef je, en kán je, niet bewijzen." Wat is hier aan de hand? Heel eenvoudig dit: je postuleert eerst dat God niet bestaat, en vervolgens concludeer je dat je zijn bestaan daarom niet kunt bewijzen. Het uitgangspunt is dus jouw eigen subjectieve invalshoek, die je hanteert als een axioma; op grond daarvan zou nader onderzoek overbodig zijn.

Dat is ongeveer hetzelfde als de opmerking van een astronomische nitwit dat er geen kosmische straling bestaat omdat hij er nog nooit iets van heeft gemerkt; onderzoek daarnaar zou daarom zinloos zijn. Dat is een vooroordeel, want als diegene studie zou maken van de astronomie, kan hij niet langer om het bestaan van kosmische straling heen.

Beste man, als je iets verstandigs over religie wilt zeggen, zul je er toch echt studie van moeten maken. Vooroordelen en opmerkingen vanuit de leunstoel hebben de menselijke kennis nooit verder gebracht. Gedegen onderzoek, literatuurstudie en een open geest wél. Meer hoef ik hier niet over te zeggen.