Begrijp jij Oost-Europa nog?
Zelden heb ik zoveel spijt van de aanschaf van een boek dat mij is aangeraden. Misschien is dit keer het toppunt. Het boek met de titel ‘Begrijp jij Centraal-Europa nog? Op reis door het heden en verleden’ van Hans Luiten is goed geschreven en een prima inleiding voor de geschiedenis van Centraal Europa.
In de eerste plaats probeert het Centraal-Europa weer terug op de kaart te zetten. Na de Tweede Wereldoorlog is dit werelddeel van de kaart verdwenen. Er was een Oost- en West-Europa. Wij woonden in het Westen en tussen Oost- en West-Duitsland lag de grens tussen Oost en West. Maar sinds de val van de muur in 1989 is die grens er niet meer. Sterker: Oost- en West-Duitsland bestaan niet meer.
Maar hier is mijn eerste kritiekpunt: waarom hoort Duitsland niet in het herstelde Centraal-Europa? Het boek gaat over het voormalige Pruisen, over het voormalige Oostenrijk-Hongarije, over Polen en zelfs Oekraïne, maar Duitsland niet.
En het tweede kritiekpunt: is de grens tussen Oost- en West niet veel hardnekkiger dan we denken? De verkiezingen in Duitsland tonen dat de oude Oost- West-grens dwars door het land loopt.
Maar deze twee punten waren te overzien, ware het niet dat ik al te veel over het gebied heb gelezen en op verschillende punten wel heel snelle conclusies trekt. Tsjechië zou in 1989 een democratische traditie kennen. Oh ja? Ten eerste viel er wel iets af te dingen op de traditie tot 1938 en ten tweede zijn degenen die in 1938 bewust gedwongen afscheid moesten nemen toch minimaal twintig jaar. In 1989 zijn diezelfde mensen 71 jaar en kunnen ze dus nauwelijks een deuk in het politieke bakje boter slaan. Iedereen die jonger is, heeft vooral dictatuur gekend. Of iets anders: de Tweede Wereldoorlog had in Centraal Europa met het vermoorden en verdrijven van Joden voor 1945 en Duitsers na 1945 grondig de middenklasse doen verdwijnen. Maar geen woord, waarom er tussen 1945 en 1989 niet een nieuwe middenklasse op stond.
Als kaartfreak ontdekte ik op twee kaarten storende fouten. De opdeling van Polen verliep inderdaad in drie stappen, maar de kleuren van stap I en II zijn in de kaart per ongeluk omgekeerd en in de kaart over verplaatsing van Polen in 1945 mist een grens dwars door Oost-Pruisen, ofwel de opdeling van dit gebied tussen het huidige Kalingrad en Polen.
Maar afgezien van deze en andere foutjes, kan ik het boek toch aanraden. Niet zozeer aan mensen die al meerdere boeken hebben gelezen over het gebied, maar vooral aan mensen die een inleiding zoeken over het gebied. En aan mensen die het gebied willen bezoeken en historische plekjes willen terug vinden. Ook voor die mensen is het een interessant boek.
Dus, hoewel ik spijt heb van mijn aanschaf, kan ik het u aanraden als u bij één van de twee doelgroepen hierboven behoort. U krijgt een kort, leesbaar, interessant historisch en meestal correct overzicht over een behoorlijk groot onbekend gebied.
Zie ook: https://www.linkedin.com/in/jan-r-lunsing/
Schrijver: Jan R. Lønsing, 25 september 2026
home.nl
Biografie van deze schrijver
oost-europa
2
Er zijn nog geen reacties op deze inzending. Schrijf de eerste reactie!