Een literair monument voor jouw vermoorde man

(voor Eibhlín Dubh Ní Chonaill (1743 - 1800))

Jij bent geborenin circa 1743 in County Kerry. Jouw ouders waren Domhnall Mór Ó Conaill uit Derryfinan County en Máire Ní Dhonnabháin Dhubh (Máire Ní Dhuibh), een dichteres. Jij was 1 van de 22 dochters, waarvan er 8 overleefden. Jij had 4 broers. Jij was een tante van Daniel O'Connell (1775 - 1847), een katholiek, politiek leider en later parlementslid. Jij was lid van de adellijke familie O'Connell uit Derryname, die o.a. van koning Dáire Cerbba uit de 4-de eeuw afstamt. De dichteres Ellen Bridget O'Connell (1805 - 1883) was ook latere familie van jou. Zijn is geboren in Derryname House, gebouwd door jouw ouders. Het staat op het schiereiland Iveragh, nabij Derryname. De dichter Tomás Rua Ó Súilleabháin was een goede vriend van Daniel O'Connell.

Op jouw 14-de jaar ben jij met een bejaard familielid in de Foidhrí getrouwd. Na zes maanden overleed hij en was jij weer bij jouw ouders. Bij jouw zus Mary Baldwin in Cloch Eidhneach ontmoette jij Airt Ó Laoghaire en werd jij verliefd op hem. Jouw moeder stemde in, maar jouw vader had bezwaren.

Op 19 december 1767 ben jij met de rooms-katholieke Airt Ó Laoghaire (Arthur O'Leary) getrouwd. Airt is geboren in 1746 en hij was van Gaelische adel. Hij was kapitein in het Hongaarse Huzarenregiment van keizerin Maria Theresia Walburga Amalia Christina. Jullie woonden in Rathleigh, waar jullie een boerderij met een vee- en paardenfokkerij hadden. Van jullie 5 kinderen overleefden Cornelius, geboren in 1768, en Ferdinando (Fear or Fiach), geboren in 1773, de kindertijd. Airt weigerde zijn paard uit Oostenrijk aan de bankier en het parlementslid Abraham Morris te verkopen. Airt's paard had het paard van Abraham in een race verslagen. Abraham bood 5 pond. Hij was een protestantse sheriff van Cork. Abraham beschuldigde Airt van misdaden, ook in zijn huis gepleegd, en hij zette een prijs op zijn hoofd. Hij maakte een outlaw van Airt. Airt zou Abraham op 13 juli 1771 in Hanover Hall hebben aangevallen en zijn bediende verwond hebben. Wie hem arresteerde, kreeg 20 guinea van Abraham. Airt probeerde Abraham bij de stad Millstreet aan te vallen, maar dat mislukte en kort daarna werd hij bij Carriganimmy (Carraig an Ime) vermoord. Zijn merrie was doordrenkt met bloed en rende naar Rathleigh. Jij ging met dat paard naar Carriganimmy, waar jij de vermoorde Airt vond. Jij dronk het bloed van Airt.

Jij schreef voornamelijk 'Caoineadh Airt Uí Laoghaire' (Klaagzang voor Arthur O'Leary), over het overlijden van jouw man Arthur op 4 mei 1773. Jouw vader en zus hebben ook aan jouw klaagzang meegewerkt. Airt is in Carraig an Ime in County Cork in opdracht van Abraham Morris met een musketkogel vermoord. De moordenaar was soldaat Green, die zelfs werd onderscheiden voor zijn 'dapperheid'. Jij was zwanger, toen Airt overleed. Airt werd 26 jaar. Hij is eerst in de Oude Begraafplaats van Cill na Martra begraven, nabij het kasteel Dundareirke. Daarna is hij in een ongewijd veld naast het verwoeste, Franciscaanse klooster van Kilcrea nabij Ovens begraven. Vervolgens is hij, toen het wettelijk kon, in het heilige terrein van het klooster van Kilcrea begraven. Zijn door jou geschreven grafschrift luidt: 'Airt Ó Laoghaire, gul, knap, moedig, doodgeslagen in zijn bloei, ligt in dit nederige graf'. Abraham is op 7 juli 1775 door Cornelius, de broer van Airt, beschoten, waardoor Abraham in september 1775 overleed. Na de moord op Abraham vluchtte Cornelius naar Amerika.

Jouw klaagzang werd lange tijd mondeling doorgegeven, het meest compleet door Nóra Ní Shíndile uit Boolymore. Het bevat traditionele thema's: de overledene wordt geprezen, zijn heldendaden worden herinnerd, er wordt opgeroepen tot wraak op zijn vijanden en hij wordt weer tot leven gewekt. Jouw klaagzang is o.a. vertaald door de schrijver Frank O'Connor, de dichter John Montague, de dichter/uitgever Thomas Kinsella, de schrijfster Eilís Dillon, Osborn Bergín, dominee Peadar Ó Laoghaire en de dichteres Doireann Ní Ghríofa (1981, Galway), die in 'A Ghost in the Throat', in 2020 bij Tramp Press verschenen, over jou schreef. In de 'Caoineadh Airt Uí Laoghaire' staat ook een verbaal duel tussen de zus van Airt en jou. Deze bittere dialoog toont de disharmonie tussen de twee families. De klaagzang werd vooral opgenomen en behouden door de dichter Éamonn de Bhál en doorgegeven door de zangeres van sean-nós-zang Norá Ní Shíndile. De latere zangeres in sean-nós-stijl Eibhlis Ui Chróinin inspireerde o.a. Clannad en Celtic Women. Een huidig voorbeeld van sean-nós-zang is Nell Ní Chróinin, die lid van de band Danú is.

Jij overleed op 3 maart 1800 in Derrymore. Jij werd 57 jaar. Jij bent bij Airt begraven.

dichteres iers

• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

Er is nog niet op deze inzending gestemd. 4