Geschreven sporen naar een fysiek tragedie

(voor Juhan Viiding (1948 - 1995))

Jij bent geboren op 1 juni 1948 in Tallinn, Estland. Jouw ouders waren Linda Laarman (1937 - 2003) en Paul Viiding (1904 - 1962). Jouw moeder was schrijfster en vertaalster van Finse literatuur. Haar broers waren de kunstenaar/schilder Martin Laarman en Peeter Laarman, haar zus was Leili. Martin kreeg les van Ants Laikmaa. Jouw zussen waren de violiste Reet Sein, Anni Kreem, geboren op 26 maart 1942, en de radiojournaliste Mari Tarand (1941 - 2020), die in 2008 'Ajapildi sises. Jeugd met Juhan' publiceerde, over haar herinneringen aan jouw leven en werk. Zij trouwde met Andres Tarand, die kort premier van Estland was. Hun zonen zijn Indrek en Kaarel, de hoofdredacteur van de culturele krant 'Sirp'. Anni Kreem is actrice en museumonderzoekster. Haar man is de journalist/Antarctica-ontdekkingsreiziger Enn Kreem en hun zonen zijn de historicus Juhan en de muzikant/zanger van de rockband Terminaator Jaagup. Jouw vader was dichter, schrijver en literair criticus. Hij was één van de acht dichters van de Arbujad (Waarzeggers). Hij overleed op 27 juni 1962 in Tallinn en hij werd 58 jaar. Tot jouw 14-de woonde jij op de Pärnuweg 23 in Tallinn. Als jongeman bezocht jij een psychiater en een neuroloog.

Jij trouwde met de muzieklerares Riina Kiisk, de dochter van de acteur/filmregisseur/politicus Kaljo Kiisk en Zinaida Ivanova. Kaljo diende in 1944 bij de 20ste Waffen Grenadier Divisie van de SS (1ste Estse). Van 1968 tot 1972 studeerde jij theater en toneelkunst aan het Conservatorium van Tallinn, op Tatari 13/Rävala puiestee 16. Jij werd geleid door de acteur/theaterpedagoog Voldemar Panso, die op 27 december 1977 overleed en 57 jaar werd. In 1972 ben jij afgestudeerd en ging jij bij het Nationaal Dramatheater van Tallinn (Estse Dramatheater) op Pärnu mnt 5 werken. Jouw mede-afgestudeerden zijn/waren o.a. Kersti Kreismann, Tõnis Rätsep, Ivo Eensalu, Helle Pihlak, de vrouw van de president Lennart Meri, Vello Janson, Rein Kotkas, Katrin Kumpan (Sang) en Martin Veinmann. Jouw favoriete toneelschrijvers waren Samuel Beckett, Eugène Ionesco en Minoru Betsuyaku. Jij werkte tot jouw overlijden bij het Estse Dramatheater. Tot 1975 publiceerde jij jouw poëzie onder het pseudoniem Jüri Üdi (George Marrow), mogelijk gecreëerd onder de invloed van Fernando Pessoa. Pessoa's poëzie werd in 1973 in het Ests vertaald.

Op 20 maart 1972 kregen Riina en jij de dochter Elo. Zij is dichteres en schrijfster. In de jaren 1970 was jij de meest briljante dichter binnen de Estse poëzie. Jij schreef nooit essays of kritiek, wat de vorige generatie wel deed, o.a. Paul-Eerik Rummo, Jaan Kaplinski en Hando Runnel. Rummo was getrouwd met de dichteres/schrijfster/actrice Viiu Härm, met wie hij 3 dochters kreeg; Lilit, Tüu-Lüsa en Viiu-Marie. Kaplinski was getrouwd met de schrijfster/dichteres Tiia Toomet, met wie hij 4 kinderen kreeg. Met zijn eerste vrouw Küllike kreeg hij 1 dochter en met de filologe/professor Anne Lill kreeg hij 1 zoon. In 1971 verscheen de dichtbundel 'Zenuwafdruk' bij uitgeverij Perioodika, samen met Joel Sang, Toomas Liiv en Jaan Isotamm geschreven. Jij publiceerde daar 'Jaarmarkt' in. In 1971 verscheen jouw dichtbundeldebuut 'December', waarna er nog zeven volgden, waarvan de laatste 'Deel' in 1991. Jij schreef ook toneelstukken en filmscripts, zoals voor de roadmovie 'Nipernaadi' (1983), gebaseerd op de roman 'Toomas Nipernaadi' (1928) van August Georg Gailit, voor 'De Elf Zwanen' (1987) van Helle Karis en voor 'Suflöör' (Kiesrecht) uit 1993 van Kaljo Kiisk.

Het werk onder jouw eigen naam was verstoken van jouw vroegere genialiteit. Jouw speelsheid en rijke ondertonen verdwenen en er kwamen directere en zieliger uitdrukkingen voor terug. Op 28 oktober 1980 tekende jij de Brief van 40 intellectuelen, tegen het russificatiebeleid van het Kremlin in het bezette Estland. Ze protesteerden ook tegen de Sovjetautoriteiten, die op 22 september 1980 in Tallinn een concert van de punkrockband Propeller verboden. Propeller bestond ook uit de zangers Prins Peeter Volkonski en Urmas Alender, die met zijn band Ruja vaak jouw poëzie in zijn teksten verwerkte. Urmas overleed op 28 september 1994, toen hij met de MS Estonia in de Oostzee verdronk. Hij werd 40 jaar. Zijn dochter is de politica Yoko Alender en zijn zoon is Ion Alender.
Jij was tegen militarisme en voor pacifisme. In jouw dichtbundel 'De Hoop op het Leven/Zijn zonder biografie' uit 1980 verwees jij naar zelfdoding. Op 21 februari 1995 pleegde jij zelfdoding in Rapla door jouw polsen door te snijden. Jij werd 46 jaar en jij bent in de Metsakalmistu-begraafplaats in Tallinn begraven, net als jouw schoonvader Kaljo Kiisk.

dichter estland

• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

Er is nog niet op deze inzending gestemd. 14