Het doorgezakte bed van vader Van Gogh

Met de bus in het voor mij onbekende Nuenen gearriveerd, liep ik in de hete zon richting het centrum. Eerst bij AH een ijskoffie met twee pizzabroodjes gehaald. Daarna op zoek naar de restanten van de aanwezigheid van de familie Van Gogh. Er was een ordinaire kermis, maar die sliep nog. Het eerste wat ik zag, was ´Nuneville´, het huis op Berg 24, aan de rechterkant van de Van Gogh pastorie. Het is slechts zelden te bezoeken en de pastorie is door toeristen nooit te bezoeken. In ´Nuneville´ woonde de domineesdochter Margot Begemann, die een liefdesrelatie met Vincent begon. In de voortuin staat een buste van haar, gemaakt door Peter Nagelkerke. Haar ouders en zusters waren daar op tegen en zij nam een hoeveelheid strychnine. De relatie werd verbroken en zij verdween naar een dokter in Utrecht, waar Vincent haar nog wel bezocht. Eindelijk stond ik oog in oog met dé Van Gogh pastorie op Berg 26, die uitstekend onderhouden is en nog geheel de oude sfeer ademt. ´Niet aanbellen´ staat er op een briefje. Ik opende het hek om het huis even met mijn linkerhand aan te raken. De huidige dominee heeft niets gemerkt. Aan de linkerkant van de pastorie uit 1764 loopt een smal wandelpad langs de immense pastorietuin. Eindelijk zag ik ook de aanbouw achter het huis, waar Vincent tijdelijk zij atelier en slaapplek had. Rechts achter het huis staat het koetshuis, wat in opdracht van dominee Theodorus van Gogh is gebouwd. Even verderop in de straat woonde de timmerman Dorus, waar Vincent zijn lijsten liet maken. Die timmerman zal ook aan het koetshuis gewerkt hebben.

De straat links van de pastorie heet Achter de Heggen. Pal op de linkerhoek van de voortuin van de pastorie staat een lelijk bord, wat een doodlopende straat aangeeft. Het voormalige atelier van Vincent ligt in het verlengde. Het is bijna een verkeersbord, wat een oordeel over het kunstenaarsleven van Vincent geeft. Het verbindingsstuk tussen het riante huis en het voormalige atelier van Vincent is volgens mij de keuken. De pastorietuin is werkelijk heel royaal en loopt ver naar achteren. Ik snap dat Vincent daar graag verbleef. Zijn zussen woonden ook nog in de pastorie. Er is een doorkijk in de lange heg naast de pastorietuin gemaakt. Daar kun je op een stuk hout gaan staan om goed in de tuin met waterplas te kijken. Naast de pastorie staat een buste van Anna Cornelia van Gogh - Carbentus, de moeder van Vincent. Ook gemaakt door Peter Nagelkerke. Tegenover de pastorie staat het Van Gogh Village Museum, waar ik maar naar binnen ben gegaan. Voor 13,50 euro mocht ik rondneuzen. Eerlijk gezegd was er veel nepspul in het museum, veel namaak en dus oplichterij. Overal wordt een slaatje uit geslagen. Vel oude spulletjes, die niet echt van de Van Gogh's zijn geweest. Via technische middelen wordt het een en ander zogenaamd verfraaid, maar vooral aangedikt. Zo zie je o.a. de gezichten van de moeder van Vincent en van zijn broer Theo bewegen. En er is een hoop bombarie over de kleur- en lichteffecten van Vincent's werk. Ook een grote donkere ruimte, waar je in door kunt lopen en waar een schemerlamp en een felle lamp het verschil tussen het petroleumlicht en de moderne lichten aangeeft. Erg gezocht allemaal en veel onzinnige ruimtevulling.

De wel echte schilderijen waren van Vincent's leerlingen in Eindhoven; Antoon Hermans, Dimmen Gestel, Willem van de Wakker, Anthon van Rappard en Philip Sadée. 'Aardappelrooiers' van Sadée vond ik het mooiste. Vincent is er terecht door beïnvloed. In een oud interieur kun je net doen alsof je koffie schenkt. Ik heb me door een andere bezoeker laten fotograferen. Na het ondermaatse museum ging ik naar het Van Gogh kerkje, waar dominee Theodorus preekte. Ik keek eerst naar het Brievengaardershuis van Thomas van Otterdijk , waar Vincent 134 brieven naartoe heeft gebracht. Het hek zat op slot, maar via het houten hek aan de achterkant glipte ik naar binnen en heb ik de deurknop van de voordeuren aangeraakt. Via Park Houtrijk, waar amateurschilders oude bomen schilderden, ben ik nog naar het Weefhuis gelopen. De dikke boven de grond uitstekende wortels van de dikke bomen viel mij op. Die schilderde Vincent ook later in Zuid-Frankrijk. Op de terugweg dook ik nog even het museum in om te vragen waar het kerkhof is, waar dominee Theodorus is begraven. Het werd me vriendelijk uitgelegd. De kermis was inmiddels in volle gang en typerend voor de uitholling van oud Nuenen. Ik ging nog even bij de Heilige Clemenskerk kijken, waar Vincent naast heeft gewoond. Hij huurde er een kleine en grote kamer bij pastoor Schaffrath. Timmerman Dorus timmerde zijn slaapkamer. Ik liep via het roomse kerkhof tot ver naar achteren. Voor was een stiltekapel, waar de kermisgeluiden feest vierden.

Na wat navraag belandde ik tenslotte op de oude begraafplaats aan de Tomakker of wat daar nog van over is. Het ligt gek genoeg pal langs de snelweg en in de tijd van Vincent stond er nog een Oude Toren van een 13-de eeuwse kerk. Vincent was woest toen ze die toren gingen afbreken. Hij heeft hem diverse keren vastgelegd. Het kleine kerkhof zat op slot. De gemeente vermoedt munitiegevaar in de grond. Ik ben rond het kerkhofje gelopen om te zien welk graf van Theodorus is. Ik zag een ingezakt graf met oude, korte hekwerken er omheen geplaatst, schots en scheef. Later zag ik op een bord dat dat inderdaad het graf van dominee Theodorus van Gogh is. Het is totaal verwaarloosd. Het lijkt inderdaad op een oud, ijzeren bed, dat ingezakt is. Een ingezakte, laatste rustplaats. Hij overleed op 26 maart 1885 in de deuropening van zijn pastorie door een hartaanval. Hij werd 63 jaar. Het geld wat Nuenen aan dat nogal belachelijke museum en het even belachelijke monument voor Vincent heeft betaald, hadden ze beter voor een grondige opknapbeurt voor het graf van Vincent's vader en de anderen daar kunnen besteden. Vincent heeft ook bij dat graf gestaan en hij zou net zo woest worden als toen met de afbraak van de Oude Toren, wanneer hij de huidige staat van het graf van zijn vader zou zien.

nuenen erfgoed

• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

Er is nog niet op deze inzending gestemd. 10