158 resultaten.
OVER TOEVAL EN VRIJE WIL
beschouwing
3.6 met 10 stemmen
490 ...in toeval zijn? Er zijn mensen die strikte causaliteit een eng idee vinden, maar goed beschouwd is het volslagen gekkenhuis dat het toeval zou opleveren, heel wat enger.
In het bovenstaande liet ik de veronderstelde rol van het toeval in de kwantumfysica buiten beschouwing. Dit artikel...
Gedachten over determinisme
verhaal
3.0 met 10 stemmen
938 ...opvattingen gekwetst worden, maar of strikte causaliteit al of niet juist is.
Is, om te beginnen, het uitgangspunt dat álles wat bestaat een complex van oorzaken heeft, wel juist? Anders gezegd: achten we het mogelijk dat er in het verleden ooit iets is geweest of is gebeurd of dat er in...
OVER EEN FUNCTIONELE ILLUSIE
beschouwing
2.4 met 9 stemmen
273 ...als zodanig wordt door de theorie van de strikte causaliteit, dus van het determinisme niet aangetast. Maar dat laat onverlet dat subjectieve beleving en objectieve werkelijkheid niet altijd (misschien zelfs nooit) samenvallen. Het is ons brein zelf dat de óórzaken van een wilsbesluit (de...
WAARHEEN ZIJN WIJ ONDERWEG? (2)
beschouwing
2.8 met 5 stemmen
245 ...(doelgerichtheid) is niet lógisch uit causaliteit (oorzakelijkheid) af te leiden. Als alle oorzaken van vandaag tezamen de situatie van morgen bepalen, dan betekent dat natuurlijk nog niet dat de situatie van vandaag de situatie van morgen ten doel heeft. Smeltend gletsjerwater bereikt...
OVER CAUSALITEIT EN DE THEORIE VAN DE HANDELENDE PERSOON
beschouwing
3.5 met 4 stemmen
416 ...strijd zou zijn met de wetmatigheid van strikte causaliteit, zegt men dan, suggereert een schijntegenstelling. Iemands vrije wil kán niet in strijd zijn met de wetten van de natuur, aangezien ze er deel van uitmaakt, er één mee is. De wetten van de natuur geven namelijk geen voorschriften,...
Waarheen zijn we onderweg? (1)
verhaal
4.0 met 5 stemmen
1.193 ...dat finaliteit (doelgerichtheid) lógisch uit causaliteit (oorzakelijkheid) zou zijn af te leiden. Als het zo is dat alle oorzaken van vandaag tezamen bepalend zijn voor de situatie van morgen, dan betekent dat wel dat morgen bepááld is door vandaag, maar natuurlijk niet dat morgen het dóel...
WAARHEEN ZIJN WIJ ONDERWEG? (3)
beschouwing
4.0 met 3 stemmen
308 ...veronderstellen dat alleen de méns zich aan de causaliteit zou kunnen onttrekken. Onze waarneming van de werkelijkheid is subjectief en dus vertekend; we maken er immers zelf deel van uit, kijken er van binnen uit tegenaan en beïnvloeden het waargenomene door de waarneming. Dat neemt niet weg...
OVER OORZAKEN EN GEVOLGEN
beschouwing
2.7 met 6 stemmen
343 ...“aangestuurd”, te weten door beweging, causaliteit, natuurlijke selectie en synergie (de vorming van gehelen die meer zijn dan de som van de delen). En ziedaar: je hebt er bij wijze van spreken geen omkijken meer naar. Het systeem ontwikkelt zich, evolueert “vanzelf”.
En als je nu...
Waarheen zijn we onderweg? (2)
verhaal
3.1 met 10 stemmen
1.048 ...verkeert, dus dat alleen de méns zich aan de causaliteit zou kunnen onttrekken. Onze waarneming van de werkelijkheid is subjectief en dus vertekend; we maken er immers zelf deel van uit, kijken er van binnen uit tegenaan en beïnvloeden het waargenomene door de waarneming. Dat neemt niet weg...
OVER ONZEKERHEID EN ONBEPAALDHEID
beschouwing
3.5 met 6 stemmen
354 ...bouwwerk gefundeerd op en opgetrokken met causaliteitsstenen, maar wil ons vervolgens doen geloven dat causaliteit in de macrokosmos vrucht is van acausaliteit in de microkosmos, aangezien statistische wetmatigheid zou stoelen op toevalligheid van elk daaraan ten grondslag liggend,...
Causaliteit en de theorie van de handelende persoon
verhaal
3.5 met 12 stemmen
1.568 ...elegante redenering is dit wel, maar of ze het dilemma oplost...?
Als mijn "ik" één geheel vormt met "de natuur", maar causaliteit intrinsiek deel uitmaakt van die natuur, hoe vrij is dan de natuur, dus hoe vrij ben ík?
Onveroorzaakt of onvoorspelbaar?
verhaal
2.5 met 6 stemmen
964 ...aan te tonen dat er op fundamenteel niveau geen causaliteit bestaat. Zij wil ons doen geloven dat causaliteit in de macrokosmos vrucht is van acausaliteit in de microkosmos, aangezien statistische wetmatigheid zou stoelen op toevalligheid van elk daaraan ten grondslag liggend,...
Determinisme, een steriele wereldbeschouwing?
verhaal
2.8 met 12 stemmen
1.110 ...om zelf actief en met overtuiging aan het proces deel te nemen en het aldus te bevorderen en te versnellen. De causaliteit is daarmee niet in strijd. Ze is een noodzakelijke voorwaarde.
OVER DETERMINISME
beschouwing
2.9 met 8 stemmen
320 ...om zelf actief en met overtuiging aan dat proces deel te nemen en het aldus te bevorderen en te versnellen. De causaliteit is daarmee niet in strijd. Ze is er een noodzakelijke voorwaarde voor.
Hoe verantwoordelijk zijn we eigenlijk?
verhaal
2.6 met 9 stemmen
967 ...verantwóórdelijk voor onze eigen keus. Geen causaliteitstheorie, hoe sluitend ook beredeneerd, kan ons dat essentiële gevoel van vrijheid en verantwoordelijkheid ontnemen. Dus weg ermee? Of zouden de tegenstrijdige bevindingen van verstand en gevoel met elkaar te verzoenen zijn?
Wat...
WAARHEEN ZIJN WIJ ONDERWEG? (5)
beschouwing
4.7 met 3 stemmen
361 ...van bínnen uit richting geeft als scheppende causaliteit. Kun je dan spreken van een "deus IN machina"? Als reactie op deze vraag herhaal ik een al eens in een vroeger artikel door mij geciteerd fragment uit een essay van Raymond M. Smullyan, getiteld "Is God een Taoïst?" Smullyan voert...
Kommaneuker
hartenkreet
4.2 met 5 stemmen
271 In mijn gedichtje "Heilige onnozelheid" op gedichten.nl heb ik maar één komma geplaatst, hoewel er strikt genomen wel aanleiding was voor minimaal vijf.
Voor het gebruik van komma's zijn niet veel regels en ik zelf gebruik ze liever alleen als ze strikt noodzakelijk zijn. En dat zijn ze bij...
OVER WILSVRIJHEID
beschouwing
3.3 met 6 stemmen
283 ...Ergo: een wilsbesluit wordt aangestuurd óf door causaliteit óf door toeval en in beide gevallen dus niet door mij.
Summa summarum: hoe je het ook keert of wendt, een vrije wil (wat men er dan ook precies onder verstaan mag) lijkt me toch echt een product van wishful thinking.
En u,...
Mag Mikael blijven?!
bewering
4.0 met 4 stemmen
261 De strikt juridische opstelling van de Raad van State in zake de Armeens-Nederlandse jongen Mikael - met een vonnis dat qua formulering soms zelfs enigszins belachelijk aandoet - heeft geen rekening gehouden met de rechten van het kind, zoals die zijn vastgelegd in het ook door Nederland erkende...
Misdaad is intiem.
hartenkreet
4.0 met 1 stemmen
206 Als zij haar geld verliest is haar waarde ook weg en wordt zij gek. Dan is ze naakt en verloren. Dan komt haar waanzin naar boven. Naasten zullen haar niet meer kunnen begrijpen. De enige getuige voor haar, ben ik. De enige getuige voor mij is zij. Ik ben de enige in dit gezin die haar die beker...
Stemmen vanuit Europees perspectief?
bewering
5.0 met 3 stemmen
220 Heel goed dat Minister Ollongren (D66) de procedure bij het briefstemmen aanpast. Hier mocht een strikt formele opstelling niet gehandhaafd blijven.
Hoewel de procedure glashelder was uitgelegd, hebben meerdere 70-plussers de stempas toch bij het stembiljet gevoegd.
Omdat nu alle geldige...
Hoe vrij zijn we eigenlijk?
verhaal
2.4 met 7 stemmen
806 ...veronderstelling.
Maar er is nog een andere reden waarom het weinig zin heeft, te proberen een vrije wil aannemelijk te maken door hem buiten de causaliteit te plaatsen: als mijn wil niét veroorzaakt wordt, wordt hij per definitie ook niet door míj veroorzaakt. Hoezo dan: míjn vrije wil?
Coïncidentie
verhaal
2.0 met 14 stemmen
1.273 Schopenhauer definieerde coïncidentie als "het gelijktijdig plaatsvinden van causaal niet met elkaar verbonden gebeurtenissen". Op die definitie valt m.i. wel iets af te dingen. Dat zou zélfs het geval zijn als de definitie gesproken had van niet réchtstreeks met elkaar verbonden...
OVER DE BESTURING VAN ONS BREIN
beschouwing
3.8 met 11 stemmen
2.933 ...in welke mate en waarván vrij?) en in een sluitende beredenering van de stelling dat de natuurlijke en wetmatige causaliteit enkel en alleen niet meer opgaat bij het stukje natuur dat mens heet.
Waarheen zijn we onderweg? (3)
verhaal
2.3 met 3 stemmen
939 ...bepaald. Er moet dus meer aan de hand zijn dan causaliteit alleen.
B. DE RICHTING VAN GESCHEIDENHEID NAAR VERENIGING
Als tweede richtingscomponent die aan de ontwikkeling van de materie stuur geeft in evolutionaire zin, zie ik die van gescheidenheid naar vereniging, van enkelvoudigheid naar...
OVER BIDDEN IN EEN CAUSALE WERELD 1
beschouwing
3.2 met 8 stemmen
270 ...Maar, let wel, ook het gebed gaat niet buiten de causaliteit om. Het heeft oorzaak en gevolg. Er gaat immers een besluit om te bidden aan vooraf en het heeft gevolgen voor de innerlijke gesteldheid van de bidder zelf. En een verandering in het dénken van de mens, heeft ook gevolgen voor zijn...
OVER BIDDEN IN EEN CAUSALE WERELD 2
beschouwing
3.6 met 10 stemmen
243 ...oorzakelijk verband kán hebben plaatsgevonden. Causaliteit is een natuurwet. Wij mensen staan niet boven de natuur. Wat ons als bovennatuurlijk vóórkomt, is natuur die (nog) boven ons bevattingsvermogen uitgaat.
Ook de centrale plaats in de wereld die de meeste godsdiensten aan de mens...
OVER SCHULD, BOETE EN AANSPRAKELIJKHEID
beschouwing
3.1 met 12 stemmen
333 ...om door preventieve én correctieve maatregelen onmaatschappelijk gedrag te voorkomen of te ontmoedigen. Ook dat is een kwestie van causaliteit. De mogelijkheden tot gerechtelijk op te leggen boetedoening voor wandaden staat m.i. los van de hier besproken schuldvraag.
(Koop nooit) tweedehands schoenen.......
verhaal
3.0 met 2 stemmen
266 ...schoenenzaak de afgeprijsde degelijke laarsjes die een vriendelijke, moederlijke verkoopster me aanmat.
Ze strikte ze haast dicht tot aan mijn keel, als een ouderwets korset.....
In de wachtkamer
hartenkreet
3.5 met 2 stemmen
151 ...laatsten hebben bijna allen een gekleurde huid alsof niet hetzelfde bloed hen door de aderen stroomt, alsof de hokjesgeest de maatschappij met noodzakelijkheid in zulke strenge, strikte geledingen moet onderverdelen.
Een voor een gaan zij naar binnen; een voor een komen zij weer naar buiten,...