Beschouwingen over filosofie

Wij herinneren onze toekomst niet omdat wij leven in een bewustzijn dat zich hecht aan wat reeds heeft plaatsgevonden. Herinnering is een beweging achterwaarts: een terugslag van de tijd die zich in ons heeft vastgezet als vorm, verhaal en spoor. De toekomst daarentegen is nog ongevormd - een stille ruimte zonder contouren, een veld dat zich pas opent…

In een universum dat bestaat uit niet-gebeurtenissen wordt de werkelijkheid niet gedragen door daden, maar door de trilling van alles wat achterwege blijft. Het is een wereld waarin elke stap die niet wordt gezet een subtiele rimpeling achterlaat - lichter dan geluid, maar langduriger dan herinnering. De tijd wordt er niet gedragen door het gewicht…

Het idee dat er een vastomlijnd zelf zou bestaan, is als een schaduw die we al sinds onze eerste ademhaling achterna lopen - een contour die ons houvast lijkt te bieden maar verdwijnt zodra we haar werkelijk willen aanraken. Wat wij "ik " noemen, blijkt bij elke aandachtige blik een beweging te zijn, een stroom van indrukken, herinneringen en verlangens…

"Science without religion is lame, religion without science is blind." Albert Einstein In de geest van Einstein ontvouwt zich een zwijgende harmonie, een onzichtbare dans der wetten, een fluistering van het universum dat zich niet laat vangen in dogma's of heilige boeken, maar in de adem van het bestaan zelf. Zijn denken beweegt als licht door…

Wanneer je jezelf vijftig jaar jonger zou ontmoeten, ontstaat er geen gesprek tussen twee gelijken, maar een dunne, trillende draad tussen begin en geworden zijn. In die draad liggen vragen verscholen die niet om antwoorden vragen, maar om herkenning - alsof tijd zelf even stilstaat om te luisteren naar wat ooit vanzelf sprak. Je zou hem zien staan…

Er is een boek dat niet gelezen wordt, maar binnenkomt als een adem die je herinnert aan iets wat je ooit wist en onderweg kwijtgeraakt bent. De Profeet van Khalil Gibran gedraagt zich niet als een verhaal, maar als een stroom van innerlijke herkenning, alsof iemand woorden heeft gevonden voor een stilte die al jaren in je woont. Het is een boek dat…

Er zijn waarheden die zich stil en onverzettelijk door de tijd bewegen, als sterren die geen geloof verlangen maar slechts gezien willen worden. Dat de aarde bolvormig is, behoort tot die zwijgende zekerheden: zij draait onverschillig voort, draagt oceanen en continenten zonder zich te laten raken door meningen die haar zouden willen vervormen. Feiten…

De Bhagavad Gita ademt het licht van een gesprek dat nooit ophoudt: een stem die in het hart fluistert terwijl de wereld om ons heen draaft. Het is het boek waarin een strijdtoneel verandert in een innerlijke ruimte, waar het gedempte gedaver van paardenhoeven langzaam oplost in de vraag wie wij werkelijk zijn. Arjuna staat daar, trillend tussen plicht…

Hannah Arendt dacht nooit om de ziel of het bewustzijn heen, zoals iemand om een vuur loopt, niet om het te vermijden, maar om het beter te kunnen zien, al gebruikte ze die woorden zelden. Hoewel zij daar niet expliciet over sprak, cirkelde haar denken wel voortdurend rond datgene wat we traditioneel met "ziel" bedoelen, zonder dat woord te gebruiken…

Geestelijke rijkdom is misschien wel de meest stille, maar ook de meest hardnekkige vorm van overvloed, want zij trekt zich niets aan van de wetten waaraan de andere rijkdommen gehoorzamen. Tijd kan ontglippen, geld kan verdampen, gezondheid kan wankelen, relaties kunnen verschuiven, maar geestelijke rijkdom wortelt dieper, op een plek waar verlies…

Oorlog is een wond in het weefsel van de wereld, maar ook een spiegel waarin de mens zichzelf onverbloemd terugziet. Wanneer de eerste rookpluimen opstijgen en de grond begint te trillen, valt de dunne vernislaag van beschaving weg en blijft iets rauws over, een vuur dat al brandde toe de eerste mens zijn vuist balde. Filosofen hebben geprobeerd die…

Trauma is een landschap zonder horizon, een plek waar de tijd niet vooruit wil maar cirkels trekt, waar het lichaam blijft wonen in kamers die allang zijn ingestort. In die kamers woont een echo van een oude pijn, een onzichtbare last die telkens weer opnieuw opduikt, alsof je nooit echt kan ontsnappen, alsof je voortdurend in een draaikolk wordt meegevoerd…

Homerus verschijnt in onze verbeelding als een figuur die tegelijk dichtbij en ongrijpbaar is. Zijn naam klinkt als een fundament onder de Europese cultuur, maar achter die naam schuilt een menselijke entiteit die we nooit werkelijk hebben gekend. Juist dat maakt hem zo intrigerend: hij is aanwezig in elke regel die aan hem wordt toegeschreven, maar…

Voordat wij onszelf als een afzonderlijk ik ervaren, zijn wij een zachte trilling in het grote weefsel van het bestaan, een beweging zonder naam die nog niet weet waar zij begint of eindigt. Wij liggen als een golf in de oceaan die zichzelf nog niet als golf herkent, slechts als water dat zich laat dragen door een ritme dat de tijd heeft voortgebracht…

Er lijkt in de mens een stille drift te huizen die hem steeds weer wegtrekt van wat er zich voor zijn ogen afspeelt. Alsof het zichtbare slechts een sluier is, een dunne huid over een dieper kloppend geheim. We wandelen door de wereld alsof zij slechts een voorportaal is, en nooit het eigenlijke vertrek. In elke steen vermoeden we een kern die niet…

Begeerte is verlangen dat steeds verder wil. Een zin die zich gedraagt als een ademhaling die niet kan eindigen, een golf die door een onzichtbare maan telkens opnieuw naar de kust wordt geduwd. In die beweging schuilt iets dat zowel menselijk als kosmisch is, alsof verlangen niet louter een innerlijke impuls is, maar een oeroude kracht die door ons…

Het Tegenlicht. Misschien is het waar dat ruimte oplost wanneer we niet bewegen, dat tijd verdampt wanneer we haar tot op het bot ontleden, en dat het hele universum zich ontvouwt in een punt zonder omvang. Maar misschien is dat niet het hele verhaal. Misschien is het slechts één manier om te kijken, een perspectief dat helder wordt wanneer we…

Wanneer je volledig stilzit, wanneer geen enkel deel van je lichaam beweegt en je blik rust op een onveranderlijk veld, begint iets op te lossen dat we gewoonlijk als vanzelfsprekend beschouwen. Ruimte verliest haar greep. Zonder beweging is er geen afstand, zonder afstand geen uitbreiding, en zonder uitbreiding geen ruimte die zich tussen dingen uitstrekt…

Tussen kunnen en willen ligt een stille spanning, als een ademteug welke hapert tussen in- en uitademing. De mens beweegt zich voortdurend in dat tussengebied, waar mogelijkheden zich aandienen maar verlangens niet altijd volgen, of waar het verlangen brandt terwijl de weg onbegaanbaar lijkt. Daar in dat niemandsland, ontstaat de vraag die zowel moreel…

Jij denkt misschien dat je weet wat tijd is, omdat je een klok kunt lezen of omdat je voelt hoe jouw lichaam langzaam verandert. Maar wat je tijd noemt, is slechts een echo van jouw eigen zenuwstelsel, een zachte illusie die jouw hersenen weven om orde te scheppen in een wereld die veel vreemder is dan je ooit vermoedde. Wij mensen houden ervan om te…

============ =================== Alan Watts was een bijzonder goede spreker, en zijn persoonlijkheid schemerde overal doorheen. Hij was opgeleid om geestelijke te worden, maar was vooral ook autodidact, wat misschien wel de beste manier van leren is: dwalen door de Bijbel, oosterse filosofieën, zen, kunst, muziek, en alles wat hem toelachte. Ik…

De Eonentheorie van Jean Émile Charon, de vergeten droom op zoek naar de Ziel in de schaduw van het Atoom. In de hoogtijdagen van de 20e-eeuwse natuurkunde, waarin de kwantumtheorie en relativiteit ons begrip van de kosmos voor altijd veranderden, waagde een Franse wetenschapper een gedurfde sprong. Zijn naam was Jean Émile Charon en zijn missie…

Respect is de erkenning van de intrinsieke waarde van de ander, die zich toont in eerbied en het daadwerkelijk eerbiedigen van grenzen. Respect, het woord klinkt in onze oren als een boodschap van holle woorden, zonder daden die het staven of als een belofte van beschaafdheid. Respect klinkt alleen als een boodschap van een moreel appèl, totdat…

Rust, reinheid en regelmaat, worden in Nederland vaak als een typisch calvinistisch of burgerlijk ideaal gezien, een praktische leidraad voor de opvoeding en het huishouden. Maar wat is nu de filosofische betekenis van deze drie woorden? De filosofische betekenis reikt veel verder dan wat huishoudelijke tips. Het is in feite, in de kern, een filosofie…

Er bestaat een geluid dat geen begin kent en geen einde draagt. Het is geen geluid van golven die ruisend de rotsen beroeren, geen stroming van de wind die zachtjes blaast of buldert. Het is een trilling die ons allen doordringt, een weerklank die niet toebehoort aan één stem, maar aan de stilte zelf: De Echo van de Eeuwigheid. De mens broos in zijn…

De spirituele betekenis van vergankelijkheid, de eigenschap dat alles eindig is en verandert, is een diep en universeel thema in bijna alle spirituele en filosofische tradities. Het kan worden gezien als een fundamentele waarheid die tot bevrijding en wijsheid kan leiden en die je van de eeuwigheid laat proeven in een druppel tijd. In het boeddhisme…

Het gedicht: -- De zeer oude zingt -- van Lucebert heb ik altijd simpelweg een goed gedicht gevonden, nog voordat ik professor, doctorandus, meester in de literatuur werd. Al in de wieg probeerde ik het gedicht op verschillende manieren te declameren —meestal tegen de kat, die niet eens echt geïnteresseerd was in de Vijftigers. Maar goed, het gedicht…

De spirituele betekenis van levitatie gaat veel verder dan het fysieke idee van zweven of gewichtloosheid. In spirituele en mystieke tradities wordt levitatie meestal symbolisch opgevat als uitdrukking van innerlijke zuiverheid, verlichting of transcendentie. Levitatie symboliseert het overstijgen van de aardse beperkingen, zoals het fysieke lichaam…

De vier grote vragen van Immanuel Kant(1724-1804) zijn fundamenteel voor zijn filosofie en voor het denken over de menselijke conditie. Ze zijn te vinden in het werk Logik, een handboek voor lezingen, dat in 1796 werd gepubliceerd. Het is een samenvatting van colleges die Kant gaf over logica en is samengesteld door zijn studenten. Dus, hoewel het niet…

Ruimte en tijd zijn fundamentele concepten die ons begrip van de werkelijkheid structureren. We meten afstanden in meters, kilometers, lichtjaren of zelfs plancklengtes afhankelijk van de context. We meten tijd in seconden, minuten, uren, dagen, jaren, maar ook in nanoseconden en plancktijd, afhankelijk van de precisie die we nodig hebben. In de natuurkunde…