Hartenkreten over geschiedenis

De negentiende eeuw ontrolde zich zoals de mensengeschiedenis zich ontrolt. Met onder meer de onstuimige Franse Revolutie. Slechts enkele kunstenaars, geleerden, staatslieden en filosofen - van wie de indrukwekkende portretten prijken in het geïllustreerde boekwerk - domineerden met hun onvergelijkelijke genie de eeuw: Baudelaire, Kant, Disraeli,…

De Fatimastraat in Tilburg mondt sinds jaar en dag uit in de Caspar Houbenstraat, die de wijk Jeruzalem met haar krijtwitte huizen doorsnijdt. Daar was ook eens, lang geleden, de kapperszaak van meneer Hamburg waar ons steevast een bloempotkapsel werd aangemeten waarmee we bezwaarlijk konden verschijnen. En naast de zaak van meneer Hamburg waren…

Eens legden we de lange weg af via zusterstad Breda naar Vliegveld Seppe. Aldaar aanschouwden we het opstijgen en het dalen en landen van kleine en grotere vliegtuigjes die deden denken aan jongensboeken en -dromen uit onze verre jeugdjaren, aan spannende en ongeloofwaardige avonturen van pioniers en stoere, manhaftige helden uit de geschiedenis van…

Zo moet het geweest zijn en zo herinner ik het mij en staat het mij nog altijd voor de geest. Ergens tussen het fraterhuis en het gebouw van onze lagere school moeten zich de uitgestrekte velden bevonden hebben waarop in lange rijen de planten stonden die de felrode zoete vruchten droegen. We waren slechts veertien jaar oud en we beulden onze…

Mijn zusje en ikzelf liepen aan de goedgunstige hand van onze ouders. Eens was de winternacht over de wereld gevallen en deze had zich over haar ontfermd. Het moet een klein, bescheiden kerkje geweest zijn waarnaar we onze voetstappen richtten. Helder geel licht straalde uit de vensters als een verwelkoming. We waren pelgrims, reizigers door de nacht…

Naast haar zalen en naast haar gangen, naast haar restaurant en haar garderobe en haar met rood pluche beklede meubilair herbergt onze Schouwburg, gesitueerd aan de Schouwburgring, een welhaast curieuze ondergrondse kelder, de Falstaff-kelder. Daar vond eens, in dat verre vergeten jaar, de dansles plaats. Ik was dertien jaar en droeg mijn op de naailes…

Het licht was al dat van september boven de haven en boven de kade waaraan op die dag vele schepen zouden aanmeren. Schepen met kloeke, fiere namen als "Papillon" en "Terra Nova" en met veelzeggende namen als "Dankbaarheid" en "Vertrouwen". Schepen die aanvankelijk in een optocht aan kwamen varen over het zwarte, spiegelende water. Bont gelakte…

En soms, bij feestelijke gelegenheden, bakte onze moeder in het oventje in de kleine keuken in het arbeidershuisje de Frankfurter krans, samengesteld uit lagen van luchtig deeg en vernoemd naar de verre, magische, wonderbaarlijke en zozeer onbekende stad met die naam die tot de verbeelding sprak. Frankfurt, zo ver buiten de gezichtskring en het…

Het was in die jaren, toen het brute individualisme dat de tegenwoordige tijd zozeer schijnt te kenmerken nog nauwelijks was doorgedrongen in de maatschappij. Als buren in onze volkswijk waren we saamhorig en als kinderen speelden we met elkaar op straat. Onze zeer solidaire buren waren een oudere matrone die allerminst uitblonk door slimheid en die…

Vaak passeer ik nog met de bus van ¨Arriva¨ het lage gebouw aan de Professor Cobbenhagenlaan waarvan ik het innerlijk zo goed gekend heb. Het is van een moderne architectuur en draagt de trotse naam ¨Maranatha" (¨De heer zal komen¨) tot op de huidige dag op zijn gevel. Zijn kamers en gebedsruimte zijn gegroepeerd rond een bescheiden binnenplaats met…

Achter het miezerige huisje van de arts met daarnaast de kleine wachtkamer die ik in arren moede zo vaak bezette, bevond zich een merkwaardige werkplaats, haast verscholen en onopvallend en vanaf de straat nauwelijks waar te nemen. Daar was het domein van de schoenmaker, daar rook het altijd naar leer en daar hingen werktuigen tegen de wand. En…

En zo is het ook geweest in de jaren van onze jeugd: tweemaal per jaar maakten wij de wandeling; legden wij de afstand af die ons scheidde van het witte huis, prominent aan het Piusplein, waar tandarts C. resideerde. Onze weg voerde bij die gelegenheden langs het zwarte water van de Piushaven waar een soort van rijnaken dobberden op de stroom en over…

De trotse naam van onze provinciehoofdstad 's Hertogenbosch' bevindt zich in levensgrote, meer dan kapitale letters die wellicht - maar dat weet ik niet zeker - zelfs oplichten tijdens de nachtelijke dan wel avondlijke duistere uren boven haar station. Maar men kan zich afvragen: "What's in a name?" Als de vermaledijde, jaarlijkse gekte…

De naam "Broeckx-Schmitz" stond in vroeger jaren in zwarte letters op het geëmailleerde witte naamplaatje dat de woning van mijn voorouders sierde. Hun vlucht uit het "zakenpand" aan de Oude Markt waar opa een zaak in huishoudelijke artikelen dreef naar de stille wijk in zuidelijke regionen van onze stad werd een feit in de dertiger jaren van de…

Het Leypark, de schepping van de beroemde tuinarchitect Springer, grenst aan de Tilburgse wijk "Fatima". Het park was ons altijd al vertrouwd en het vormde het brandpunt van vele herinneringen. Over zijn paden duwde ik de rolstoel voort, dag aan dag, jaar aan jaar terwijl het relaas van jouw lippen rolde, mama!; het eindeloze relaas van jouw zozeer…

Met de volledige en snelle efficiëntie die het moderne bedrijf en de huidige, gebruikelijke dienstverlening gelukkigerwijs zozeer kenmerkt en siert, kwam de koerier aan de deur met het pakket. Na snelle opening kon ik mijn ogen laten dwalen over de afbeeldingen in de kalender van vele statige, trotse molens, sommige zelfs negentiende-eeuws en nog…

Het geluk vermengt zich momentaan vaak met andere sentimenten; vooral in de terugblik is men gelukkig. De positieve elementen die de ervaring begeleiden borrelen op uit de brij, uit de soep van het leven als uit een destilleerkolf; de negativiteit zinkt naar de bodem vanwaar men haar niet meer op kan vissen. De schilderijen van de ervaring kan men…

We schreven begin zestiger jaren van de voorgaande eeuw.... Zo waren onze wandeltochten. We struinden over de Beekse Heide; vaak onafzienbaar en gesierd door een lichtpaarse overvloed of we wandelden in de Rauwbraken, het toentertijd nog onbebouwde natuurgebied ten noorden van onze stad. We waren toen nog samen: de ouders, de zussen en het wilde…

In dat jaar waren de nieuwe buren naast ons komen wonen en met het buurmeisje kon ik goed overweg.... Terugkijkend in de tijd moet ik veronderstellen dat ik samen met haar op de vlucht geslagen ben voor mama's harde handen die mij vaak afranselden en voor de stokken en bezems die vaak op mij neergekomen waren.... De volksbuurt waarin toentertijd…

In het dorp St. Willebrord, behorend tot de Gemeente Rucphen, koestert men in een merkwaardig museum een eveneens curieuze verzameling. In enkele houten paviljoentjes treft men hier een huiskamer uit 1890 aan die zelfs herinneringen aan de Napoleontische tijd met zich meebrengt. Ook is hier een klaslokaal uit een zo ver, haast vergeten jaar waar…

Eens sierde een dubbele rij bomen de langgerekte Ringbaan Oost die zich uitstrekte van de Gerard van Swietenstraat tot de Jan van Beverwijckstraat en nog veel verder en in haar midden was het ruiterpad. Daar zag ik voor het eerst in mijn leven paarden. En in de zomer van mijn vijfde levensjaar zag ik de vermiljoenrode zonneschermen aan de elegante gevels…

Het bureautje stamt uit 1920 en is dus ruim een eeuw oud. Het behoorde tot de inboedel van mijn voorvaderlijk huis; het huis aan de Oude Markt, waartoe eveneens de monumentale spiegelkast behoorde die mijn huis nog siert en waarin mijn voorouders hun beeltenis moeten hebben aanschouwd. Lang nog stond het bureautje in mijn ouderlijk huis en het vormde…

Het helpt dus echt: bij aanschaf van een nieuwe klok krijg ik een Chinees gelukspoppetje terwijl ik vraag: zijn er alleen maar Chinezen, dringt de waarheid door: het zijn Chinese poppetjes dus hebben ze een Chinees uiterlijk! Slim! Met het poppetje in de hand, manlief de klok bij zich, dringt het als we thuiskomen tot ons door: het zou regenen,…

Het interieur van Café-Restaurant "Boerke Mutsaers" kan men met recht bewonderen. Na de verbouwing is een sfeervolle ambiance tot stand gekomen. Ik was er met een "jaargenoot"; we delen hetzelfde geboortejaar en maakten in onze afzonderlijke omstandigheden de woelingen van de laatste halve eeuw door. En toen we aldaar koffie dronken, weerklonk…

Op een stormachtige, onheilspellende avond in het midden van oktober zijn de man en het meisje weer bij me aan gekomen. Ik zag wel dat hij goed voor haar was en wellicht ook amoureus bij haar betrokken. Ze hebben de spullen in de berging vluchtig geïnspecteerd bij het licht van een zaklamp. Het meisje moest die avond nog naar Antwerpen en nam in…

Twee terrassen omzomen de Pater Dondersweg, maar het meest prominente en populaire is dat van Café-Restaurant "Peerke Donders", nabij het oude woonhuisje, wellicht stammend uit de negentiende eeuw, van de gelijknamige heilige en nabij de naar hem genoemde kapel waar de schildering van zijn portret boven alles uittorent en nabij de kruisweg, uitgebeeld…

In die tijd sloop de puberteit op kousenvoeten naderbij. Aan het Tomado-rekje dat kon dienen als bureautje, maakte ik de eerste schooldag al de sommen die meneer Kwantes, de wiskundeleraar, ons opgedragen had. Tante C., de zus van vader, had me de pick-up geschonken. Mijn eerste singletje was "Sloop John B" van de Beach Boys en ik draaide het grijs…

Ergens in de chique buurt rond het voormalige Elisabeth Ziekenhuis, waar ik nog altijd mijn geboortehuis kan terugvinden, bevond zich de woning van de arts die mij ter wereld heeft gebracht met de kleine wachtkamer die ik vaak bezette in later jaren. Ergens in die contreien moet zich ook de werkplaats van de oude schoenmaker bevonden hebben, een…

Ik wachtte al geruime tijd bij de drie pontificale witte standbeelden van mij onbekende heiligen vóór de oude Korvelse kerk, momenteel niet meer in gebruik, toen onze gids en de belangstellenden voor onze stadswandeling arriveerden. Met brede gebaren en geïllustreerd met foto's zou onze gids ons schetsen hoe de scherpe en alleszins betreurenswaardige…

Café-Restaurant "Zomerlust" vormt als het ware een verlengstuk van de langgerekte Oisterwijksebaan waar mijn voorouders resideerden tot hun rampzalige doodvonnis werd geveld; in het buitengebied dat onze stad omgeeft als een groene, weelderige oase en aan de andere zijde van de oude draaibrug die het zwarte water van het Wilhelminakanaal overspant…