Beschouwingen over taal

OP EEN ANDERE PLANEET KUNNEN ZE ME REDDEN van Lieke Marsman Lieke Marsman haar kwaliteit van leven wordt niet bepaald door de áfwezigheid van lijden, maar door de áánwezigheid van hoop. Dit zegt zij in het katern, de weekendbijlage TIJDGEEST, van een redelijk recent Dagblad TROUW. Dit betreft de krant van zaterdag 8 februari 2025. Hiermee zegt…

Conformisme is een maatschappelijke houding die eruit bestaat recente verworvenheden niet ter discussie te willen stellen. Alexander Solzjenitsyn, levend en actief vanaf 1918 - 2008, schreef het al: - laten wij niet vergeten dat het geweld niet alléén voorkomt en ook niet alleen kán voorkomen: de leugen is zijn onvermijdelijke bondgenoot.…

Friezin Mata Hari was een sloeri met allure die niet paste in de watervaste normen van tevreden kronkelende regenwormen aan de Schrans de Kelders en de Nieuwe Buren. Te Parijs belandt ze in de clair-obscure Belle Epoque ontdoet er in gestolen uren dansend in haar fraaie niet zo Friese vormen diplomaten van hun gala-uniformen. Ze verleidde…

Nederlandse dichter Alfred Schaffer tijdens een treinreis van Nijmegen, voor een workshop poëzie aan jonge schrijvers, naar Amsterdam: vertraging door blaadjes op de rails, vertraging, alle tijd om een praatje te maken, zou je zeggen. Vergeet het maar; iedereen vastgeplakt aan telefoon. 'In Zuid-Afrika zie je mensen op zo'n moment met elkaar kletsen…

Soms beeldt een woord perfect dat uit wat z'n letters duiden, soms juist niet. Neem nou een woord als griezelig De ‘gr.....’ en dan de harde ‘z....’ en niet te vergeten die ‘ie…….’ van een eng piepende deur. Als je van zo'n combinatie van letters, als kind (of volwassene), niet bang wordt, dan weet ik het ook niet meer. Neem nou een woord…

“Een slecht geschreven column jaagt je al na twee zinnen weg,” zegt Frits Abrahams, de columnist van het NRC Handelsblad. Stephan Sanders, de columnist van Vrij Nederland, schrijft dan weer “Een mening is maar zelden uniek. Het gaat erom hoe je ’m verwoordt. Daarin onderscheid je je van andere columnisten.” Theodor Holman schrijft een dagelijkse…

Mondvermaakje... dat vind ik een leuk woord. Of het Duitse woord Schmetterling, in het Engels is dat dan Butterfly. Maar mondvermaakje klinkt toch wel heel leuk. Je mond wordt vermaakt, met de sensatie van eten. Vaak klinkt het woord wel leuker dan hetgeen je krijgt aangeboden. Maar alleen al voor het woord, eet je het op. Ik heb wat met leuke…

Het belang van communicatie – en dus van taalbeheersing - bij het zakendoen valt moeilijk te overschatten. Het belang van goede, foutloze en heldere communicatie is van belang op zó veel fronten bij het zakendoen, dat het verbazingwekkend mag heten hoeveel fouten er nog steeds gemaakt worden, door zowel grote als kleiner bedrijven. Om wat voorbeelden…

(Wat in het vat is, verzuurt niet) Malversatie of de gemankeerde belofte; ramen en deuren trilden opnieuw in hun sponningen, terwijl op hetzelfde moment het gewelf de wolken ketste...! Zowel hemel als hel, firmament als inferno, stortten zich richting globe. Zich onderwijl splitsend naar goed en kwaad. Beter en kwader, best en slechtst. Het onderscheid…

Ik ben bijna, oh nog net niet helemaal analfabeet. Schande is dat, schande ja Cornil, dat is schande van mij! Nu de Nederlandse taal is een verdraaid lastige taal. Alleen de vroegere kantoorklerken en de postzegellikkers bij de notaris hadden iets met de Nederlandse taal. Een nare eigenschap van ons ABN Nederlandse taal is dat wij vele woorden smoren…

Als scholier las ik 'Een plek om te blijven' als de woorden van een moderne tovenaar, die zodanig goochelde met woorden, dat de lezer er geen touw meer aan vast kon knopen, of je moest van zeer goede huize komen en bij die laatste opmerking wensten wij ons graag te scharen. In brieven aan elkaar citeerden we vaak een van zijn toverformule's, waarvan…

Hoe edelmoedig, hoe vluchtig zijn de gedachten, ze glippen als stofgoud door mijn arme brein, ik strompel als een melaatse door de nieuwe middeleeuwen van rechtse veldheren en grootgrondbezitters, verguisd door de wrede rijken en de magere uitstraling van hun kille harten. Als zij hun overdaad aan exclusieve maaltijden en dranken maar kunnen voortzetten…

Mag ik me even voorstellen? Mijn naam is Flip Peperclip. Ik ben een aardige snuiter, in de volksmond ook wel eens een geschikte peer genoemd. Ik ben die goedogende peperclip die in een computer woont en regelmatig bijstand verleent wanneer iemand zijn of haar gedachten wil ordenen en opschrijven. Als ik zo vrij mag zijn wil ik even een en…

Met de regelmaat van de klok zie ik in de krant een woordgebruik waarvan ik me afvraag wat nu wél of wat nu níet correct is. Ik bedoel het toepassen van het woordje zij of zei. Zoals in een artikel over de Waterlinie dezer dagen in Trouw; daarin stond: “Als rijksmonument is dat nu min of meer beschermd, zij het niet absoluut” . Mijn punt is dat…

Vanmorgen raakte ik in gesprek met een vrouw uit Polen. Zij probeert haar Nederlands bij te spijkeren en ik mocht haar daarbij assisteren. In de pauze vroeg ik haar wat zij het allermoeilijkst vond in onze taal. Zij vertelde dat het vooral ging om hele kleine woordjes, waarmee zij de lidwoorden, de verwijswoorden, aanwijzende voornaamwoorden en…

Zonde toch dat wij gisteren bij het televisiedictee Bram Peper zijn reputatie zagen verzwendelen zo niet verspelen van in termen van onderwijsbeleid suksesvolle en regelmatige protégé. Zijn professie gemeten en benoemd in Chinese termen is die van staatsschrijver. Zijn levenslange voorbereiding op dit dictee was tot nu levenslang wervelend en de man…

Sinds Rutger Koplands flauwe gedichtje over een slaplantje is iedere zoveelste rangs plattelandsdichter los gebarsten in odes aan worteltje, tomaatjes, sperziebonen, lulletters, luvletters, voederbieten, gumkwatten, meloenen, limoenen plus waterkonijn en staat ontroerd stil met zijn Nordic Walking stokken en designbrilletje bij iedere afgevallen kastanje…

Een nieuw woord gebruiken, dat spontaan is ontstaan, en iets uitdrukt dat gevoelsmatig wel in ons leeft, maar nog geen plaats heeft gevonden in de officiële woordenboeken, wordt al heel lang neologisme genoemd en na verloop van tijd heel dikwijls alsnog in de daartoe bestemde lexicografische naslagwerken opgenomen. Vandaag zei ik spontaan hardop…

Poëtische woorden in prozaïsche situaties De blikken trottel bleek geen enkel gevoel voor humor te hebben, en als het ding al eens komisch uit de hoek kwam, dan geschiedde dat geheel onvrijwillig. Technici hadden het apparaat dan ook wel enkele nogal curieuze meldingen bijgebracht, zoals “Wat verlangt u nu weer voor een onzin van mij”, geprint in kapitalen…

Ontelbaar veel kinderen hebben er vanaf het jaar 1910 hun eerste leesoefeningen mee gedaan. Wie van U kent niet het onvolprezen leesplankje ''aap - noot - mies''? Na korte tijd kon elk kind, ook van mijn generatie, alle woordjes uit het hoofd opzeggen. Ik leerde ''Mies, Jet, Teun, Gijs en Kees'' pas ruim 20 jaar later kennen. Tijdens mijn kleuterjaren…

Ik zoek me rot om de titel van mijn verhaal te begrijpen. Waarom lees ik de laatste tijd zovaak over die stinkende best en hoe is ie zo in het taalgebruik geslopen? Mijn eerste associatie is: zo je best doen dat je erg gaat zweten en dat kan behoorlijk stinken. Mijn tweede idee: zo je best doen dat je stinkend rijk wordt. Zelf doe ik alleen mijn…

Op de middelbare school zat ik jaren achter elkaar met een jongen in de klas die de achternaam Abel Marein droeg. Als ik hem vroeg wat zijn achternaam betekende kon hij geen antwoord geven. “Wat betekent jouw achternaam?”, vroeg hij dan aan me. Dus ik legde uit wat naar mijn mening de filosofie achter mijn achternaam was. De filosofie achter de betekenis…

Acholi - Mot ki Yomcwing Botwo Me Mwaka Manyen Adhola - Wafayo Chamo Mbaga & Bothi Oro Manyeni Aeka- Keremisi jai be Afrikaans - Geseende Kerfees en 'n gelukkige nuwe jaar Ahtna - C'ehwggelnen Dzaenh Aklanon - Malipayon nga Paskwa ag Mahigugmaon nga Bag-ong Dag-on Albanian - Gëzuar Krishlindjet Vitin e Ri! Aleut - Kamgan Ukudigaa…

'Ik heb wel gezelliger(e) verjaardagen meegemaakt.' Moet die buigings-e daar nu staan of niet? Het mag, maar weglaten kan ook. Het criterium is het aantal lettergrepen met de klank e als in 'de': als er daar al twee (of meer) van aan het eind van het woord staan, hoeft er geen buigings-e meer bij. Dus: 'gezelliger verjaardagen', 'een griezeliger…

Hoe geef je een klemtoon aan? Hoe geef je de klemtoon aan: Is het beleid van het nieuwe bestuur 'wél zinvol' of 'wèl zinvol'? Juist is: het beleid van het nieuwe bestuur is wél zinvol. Het klemtoonteken is altijd het accent aigu ( ´ ), een streepje van linksonder naar rechtsboven. Als er sprake is van een klinkercombinatie van twee of meer…