Aan zijn Nederlandse vriend Julius Röntgen schrijft Grieg over zijn belevenisen in Parijs en dan natuurlijk vooral over het bewuste concert. "Ik werd ontvangen met gefluit, gesis, gestamp en geschreeuw; ik heb nog nooit zoiets beleefd. Gelukkig begint mijn ouverture "Im Herbst" met een fortissimo en is daardoor gered. De ergte schreeuwers waren…

Door de hele geschiedenis heen hebben zich conflicten voorgedaan van politieke aard die hebben geleid en nog steeds kunnen leiden tot de meest gevaarlijke en oncontroleerbare situaties. Een dergelijk conflict, zij het dan niet van internationale politieke aard, speelde zich aan het eind van de negentiende eeuw af in Frankrijk. Het was een typisch…

In de vorige aflevering schreef Louis Spohr over Beethovens wijze van dirigeren. Later bedacht ik nog dat dirigeren zo rond 1800 een wonderlijk en vooral onbekend beroep was. Het was de concertmeester die de concerten leidde, weliswaar niet meer met een rol papier, maar wanneer nodig wel met zijn strijkstok! Tot de orkesten te groot werden of de muziek…

Ik vond in mijn bibliotheek een boekje dat mij geheel onbekend was geworden, maar dat mij in hoge mate verwonderde, verbaasde en vooral intens boeide. Het boekje hing uit elkaar van ouderdom. Ik heb het zorgvuldig geplakt en fysiek zoveel mogelijk tot aanzien gebracht. Wat staat er in zult u vragen! Het zijn verslagen van tijdgenoten uit de negentiende…

Twee grote schrijvers en filosofen, Rousseau (1712-1778) en Voltaire (1694-1778), beheersen in het Frankrijk van de achttiende eeuw het vernieuwde culturele denken. Elk van beiden heeft zich op eigen wije ingezet voor de Verlichting, en de haast waarmee zij proberen de kunst tot een nieuwe overtuiging te brengen, heeft hen niet altijd even zachtzinnig…

Ooit schreef ik in deze kolommen dat ik Engelse muziek heel moeilijk vind om te beschrijven. Vooral de symfonieën. Ze zijn niet zozeer om van te genieten. Maar dat geldt niet voor allemaal. Elgars symfonieën vind ik niet om van te genieten. Ik las eens dat de symfonieën van Elgar in een voortdurende bui van dronkenschap zijn geschreven. Ik ben het…

Hoewel de Mannheimer Schule meerdere componisten telt, is er slechts één persoon die tekent voor al die nieuwe muziek. Zijn naam is Johann Stamitz (1717-1757), een Tsjech, die al veel van zijn landgenoten naar Mannheim had zien vertrekken omdat het emplooi voor veel Boheemse en Moravische musici in eigen land steeds slechter werd. Mannheim is in…

In de muziekgeschiedenis komen van die momenten voor dat zich concentraties van componisten voordoen die juist door het samenwerkingsverband hun belang bewijzen. Het nieuwe en uit dat gezamenlijk streven houdt ieder bezig en leidt vaak tot nieuwe impulsen. Natuurlijk kunnen dergelijke "componistenwerkgemeenschappen" onderling soms onvergelijkbare…

Woont u toevallig ergens in Nederland in de Johannes Verhulststraat(laan of plein)? Dan mag u van geluk spreken dat u dit leest, want hetgeen hier volgt gaat over deze persoon. Vroeger bevatten de straatnaambordjes nog enige informatie op het bordje zelf, in dit geval "componist 1816-1891", tegenwoordig moet je het zelf maar uitzoeken. Daarom weet…

Het hoogtepunt van de Engelse virginaalmuziek wordt gevonden in het werk van John Bull, William Byrd, Peter Philips, Orlando Gibbons en Giles Farnaby. De beroemdste uitgave van hun muziek is "The Fitzwilliam's Virginal Book", een verzameling klaviermuziek van 1560 tot 1612. Aanvankelijk baseerden deze componisten hun melodieën op die van de kerk…

Rond 1600, dat beroemde jaartal waarvan onze vroegere geschiedenisboekjes vermeldden dat in het westen van ons continent de Slag bij Nieuwpoort plaatsvond, gebeuren er allerhande opmerkelijke feiten in onze muziekgeschiedenis. In Italië ontwikkelt zich een hernieuwde belangstelling voor het klassieke Griekse drama, hetgeen uitmondt in de eerste aarzelende…

(voor Emilie Kassenaar) De meest voor de hand liggende relatie tussen Heinrich Heine (1787-1856) is die van de dichter, op wiens verzen Schuberten Schumann veel liederen schreven. Minder bekend is dat Heine zich in 1831 in Parijs vestigde als correspondent van de Augburger Zeitung en de Algemeine Theaterrevue. Dat waren behoorlijk gezaghebbende…

Het zal lang zoeken zijn om in de muziekgeschiedenis een figuur te vinden gelijk aan de componist Carl Orff(1895-1982). Het is ook niet eenvoudig om hem te karakteriseren omdat in hem en zijn muziek een veelheid wordt geboden die op het eerste gezicht een zekere verwarring teweeg brengt. Er is in de muziek van Carl Orff van alles te herkennen. Iets…

Claude Achilles Debussy (1862-1918), "musicien français" zoals hij zich graag noemde, had gedacht een carriére als pianist te zullen maken. Bij het Parijse Conservatorium staat hij te boek als pianoleerling van Antoine Marmontel. Zijn studie weet hij zeker succesvol te maken. In 1874 behaalt hij een derde prijs voor piano, in 1875 een tweede met werk…

Ruim drie eeuwen geleden, in 1681 en nog wat, werd Georg Philipp Telemann in Maagdenburg geboren. Dat leven begon enkele jaren na de dood van Heinrich Schütz en eindigde een paar jaren voor de geboorte van Ludwig van Beethoven. Het was niet alleen een lang, maar vooral ook werkzaam leven dat Telemann gegeven was, een periode die het hele leven van…

De gedichten die Gustav Mahler in "Das Lied von der Erde" gebruikt zijn van Li Tai Po, Mong Kao Jen en Wang Wei en werden door Hans Bethge in het Duits vertaald onder de titel "Die chinesische Flöte". Mahler zelf bewerkt deze vertalingen weer op zijn beurt en heeft niet geschroomd wijzigingen aan te brengen voor waar het gaat om zijn subjectieve…

Een van de moeilijkst toegankelijke werken uit de muziekgeschiedenis is wel "Das lied von der Erde', ontstaan in 1908. Althans, zo staat Mahlers werk te boek, maar ik waag het te betwijfelen. Mahlers compositie is een stuk over het leven zelf en wie zou dat niet herkennen? De één vertelt het wat diepzinniger of speelser dan de ander, toegegeven…

Al jaren bezoek ik cultuur-gerelateerde evenementen; gebeurtenissen die in meer of mindere mate met mijn - heel subjectief (hiervan ben ik mij bewust) - beschaving overeenkomen. Tegelijkertijd realiseer ik mij dat iedereen dat doet in zijn, haar of hun cultuur. Daarom is het ook zo bijzonder en goed dat onze wereld(bol) ontluikt. Steeds meer en helder…

Paul Hindemith (1895-1963) is zeker een van de belangrijkste componisten uit de twintigste eeuw. In zijn belangrijke theoretische werk "Unterweisung im Tonsatz" zet hij zijn artsitieke ontwikkelingsgang uiteen, waarbij hij het accent legt op de grondige wijze waarop hij de overgang van het conservatisme naar moderne opvattingen heeft doorgemaakt.…

Al eerder werd gewezen op de nieuwe vorm in Haydns muziek. Daaronder moet worden verstaan de vormgeving in analytische zin. Vooral Haydn is degene die één van de meest bekende vormprincipes in muziek, de sonate- of hoofdvorm, tot ontwikkeling brengt. Vaak zijn de twee thema's in deze vorm nog niet zo contrasterend omdat het tweede thema vaak van het…