Beschouwingen over literatuur

Amsterdam Weer varen boten langs het raam. Ze zijn met vingertoppen te raken, varen veilig van eeuw naar eeuw recht op de haven aan. Een hoge stem zegt het ontstaan in drie talen, zo en niet anders is het gegaan met specerijen en slaven, de vrouwen stonden klaar onder hun fluwelen rokken en de mannen takelden liefde, liefde naar boven, stouwden…

Westdongeradeel Wij waren onhandige mensen zo stil en omzeilend en afgesneden van wat wij hadden moeten weten over eb en vloed en over de lucht die aan ons trekt zodat wij rechtop blijven staan tot de nacht want pas dan mogen onze gedachten even plat zijn als ons land maar wat wij denken is al eerder bedacht door de mensen uit…

Roeping Fluit er een merel, dan voel ik geluk. Fluit er een merel ten hemelschreiend mooi in China terwijl ik niet in China ben; heeft naar verluidt men hier ter stede merels ook gehoord in het blauwe schemeruur van 3 Februarij 1603; zal, naar verwacht mag over zes weken, in mijn tuin hun lied weer klinken; stel dat ik al op weg zal zal zijn…

Stoel Ik stond naast een tafel en het verontrustte mij dat ik zo alleen was en opeens hoorde ik het kloppen erg zachtjes weliswaar maar iets maakte zich kenbaar. Het was zo subtiel dat ik moest knielen, zo vond ik de stoel en ik raakte het hout zoals je een tong raakt, ik legde mijn vinger in een nerf, het begon onmiddellijk te schemeren en…

De grote boom (voor Giuseppe Penone) Een nieuwe Nurejev is opgestaan. Blote voeten raken amper de grond, de volmondige contouren gloeien als wangen van een opgewonden kind. Weinig bindt hem aan de aarde. Zon en regen, hagel en storm zijn rampspoed noch zegen. Geen adders onder het gras krijgen grip op die stam. Dit is de plek waar…

De onkuisheid (voor Myra) Geloof in mij, want ik geloof in jou Weigerend wat was en wetend wat ons weerhield. Ik zal je vernoemen, je mee voorbij dit leven dragen Jij, Enige, en schaduw die mij bedekt. Door jou ben ik geworden en met de littekens Van jouw weefsels, de waas van jou. Zo ons zwijgen, zo ons zeggen. Niets werd ons beloofd, alleen…

Panta Rei De blinkende maan in de golf van Biskaye: terrassen van zilver, ik wandel alleen op de eeuwige stroom en het eeuwige waaien, van alles ontheven, voor immer sereen. Het sneeuwen der meeuwen op wiegende baren, het dansen der schepen ging aan mij voorbij, mijn ogen zijn blind van hartstochtelijk staren, mijn ziel werd reisvaardig voor…

De eenzaamheid Denk niet, lieve speelgenooten! Dat de tijd mij heeft verdroten, Toen ik gistren zal alleen, Die vermaak heeft in het lezen, Heeft geen eenzaamheid te vreezen. Maar is altoos wel te vreên. Vader zegt, dat brave menschen Dikwijls naar die uurtjes wenschen; Dikwijls naar hun kamer gaan, Om in oude en nieuwe boeken Wijze lessen…

Afbeelding van Cupido De aloudheid maakt de min gelijk een weeldrig kind, Opdat een man van moed zich schaam' daarmee te spelen; 't Voert wapens, opdat elk zou vrezen 't wicht te strelen, Dat jokkende ons verraadt, en vijand kwetst en vrind. Zij geeft het vleugels, wijl 't zo licht is als de wind, Vol onstandvastigheid, en los in alle…

Uit Westerloo Hoe lief dat huisje met zijn strooien daken, omringd van houtmijt, schadde- en korentas, rondom beschut voor wind of zonneblaken door struik- en boomgewas. Om groene luiken rankt de frissche wingerd, waar tros op tros zich loswindt uit het loof, dat in festoenen langs de gevels slingert en hangt uit spleet en kloof. De speelschgezinde…

De bouwval De laatste glimp van 't avondrood Vloeit langs den strakken muur, En schuchter duikt de maanschijf op Aan 't bleek en fijn azuur Wat wekt ge sombre steenkolos! Die van uw glans verviel, En eenzaam op de rotspunt rust, Wat wekt gij in mijn ziel? Versteende stem van vroeger tijd! Wat spreekt gij tot mijn hart, En wekt er…

Broeikasziel Ik zie dromen in mijn ogen; En mijn ziel ingesloten onder glas, Haar beweeglijke broeikas verlichtend, Maakt het blauwe glaswerk zichtbaar. O de broeikassen van de lauwe ziel, De lelies tegen het beloken glas, Het ontloken riet onder hun wateren, En al mijn begeertes zonder remedie! Ik zou willen bereiken, voorbij De vergetelheid…

De laatste brief De wereld scheen vol lichtere geluiden En een soldaat sliep op zijn overjas. Hij droomde lachend dat het vrede was Omdat er in zijn droom een klok ging luiden. Er viel een vogel die geen vogel was Niet ver van hem tussen de warme kruiden, En hij werd niet meer wakker want het gras Werd rood, een ieder weet wat dat beduidde…

De ziener Geen glinsterende dageraad, geen glans van goud en van ivoor op de gevesten van de zwaarden, geen paarse avond die de bloemenwei bedauwt waarover manen waaieren van blauwe paarden, geen goden uit de groene schemer van het woud, geen opgloeiende as in uitgedoofde haarden nooit heeft de grijze bard de regenboog aanschouwd die trilt…

De vorst Die avond scheen een grote winterhemel onwezenlijk in koude sterrenwemel en ongenaakbaar voor ons laag geloven. Het zichtbre eeuwge werd gebeeld, daarboven. De vorst omknelde gans de fonkelwanden van horizon en wind, stilte en stranden. De vorst beet in de vlakte en 't blauw verschiet, waar torens rezen als doorbliksemd riet.…

Foto met mij Zo zat je vaak. Je hand knijpt in de leuning tot het bot, alsof je zoekt naar het gevoel dat in je eigen arm ontstaat. Je grondvesten een stoel, die jou natuurlijk niet begrijpt. Ik til een glas tot halverwege, dat ik al was het leeg niet eens kon legen. Een paradox weegt in mijn lijf, zodat ik niets meer goed kan maken en niet…

Boutade O land van mest en mist, van vuilen, kouden regen, Doorsijperd stukske grond, vol killen dauw en damp, Vol vuns, onpeilbaar slijk en ondoorwaadbre wegen, Vol jicht en parapluies, vol kiespijn en vol kramp! O saaie brij-moeras, o erf van overschoenen, Van kikkers, baggerlui, schoenlappers, moddergoôn, Van eenden groot en klein, in…

Volière Van top tot teen vol vogels zit mijn vader. Er hangen korenblauwe luchten in zijn lijf en vergezichten om bij weg te dromen en takken waar men, vogel zijnde, graag op slaapt. De meest diverse soorten herbergt hij. Bijvoorbeeld in zijn hoofd iets hoogs, een torenvalk, een nachtegaal, een kardinaal of welbespraakten als de papegaai…

Het brandende wrak In de schaduw der zwellende zeilen verborgen Voor de maan, die de mast op de wateren mat, In den slaap van het licht, tussen avond en morgen, Stond ik, slaaploos, ter reling van 't reilend fregat. Toen verblindde mijn' blik, naar den einder ontloken, Tussen wolken en water een vuren kolon, Als van magischen morgen, in…

Liefste, ik ben... Liefste ik ben de droefenis gaan beminnen, Omdat geen andere méér uw ogen had. Het was een duister, roekeloos beminnen; Ik heb niet meer van haar dan u gehad. Want droefenis was als gij waart in mijn leven Om uwe ogen heb ik haar bemind. Was zij van u niet liefde's enigst kind? Zij was als gij, zij is niet lang gebleven…

Als je net slaapt Waar dingen eindigen beginnen nieuwe dingen, wanneer de avond is gevallen, en eveneens de wind, als je net slaapt, keert de hand die je liefste bedekt zich om, en vliegt er tederheid uit de handpalm op die ruist over de stad, over donkere akkers, wegen, rivieren, over de dorpen en je droomt dat je op reis bent, dat je op weg…

Mijn alleroudst verhaal heb ik verzwegen Gebeurd verhaal, verhaal van jaren hèr, Wat zuster deed met mij? Hoe ik als kind, Jongste van arm gezin, soms, vader blind Geleidde door het stadje, her en dèr. Hoe 'k op zijn schouders zat dan, hoog en vèr Uitkeek, voor hem; voor gracht en stoep gezwind Waarschuwen moest; en hoe zich vasthield '…

Verhaal van een ooggetuige Zowat driehonderd mannen zitten in een kring. Het is ijskoud en ze zijn naakt. Ze beschermen hun blote vrouwen en kinderen tegen de scherpe zuidpoolwind. Soms mag een oudere man de kring verlaten om wat warmte op te doen tussen de vrouwen. Vaak krijgt hij dan een stukje rauwe vis. Daarna neemt hij opnieuw zijn plaats…

Geef mij toegang tot je tong. Die bode van verboden, torser van laster, drager van zwijgen is de brug tot gedachten. Waar geest in lichaam uitmondt wil ik zijn om, voordat je lippen zich sluiten, in de schacht van keel en huig naar je stortvloed van stilte te luisteren. De geest legt het af tegen drank en ook na gesmeek weekt de tong zich…

Ik heb je liever Ik heb je liever dan brood al zegt men ook dat het niet kan en al kan het ook niet. Ik heb je liever dan vrolijkheid of regen, liever dan de stilte van drie uur in de rustig in- en uitademende nacht. De meeuwen scheren overdag met hun vleugels langs de blonde warme lucht. De wilde bloemen staan te lachen in het warme…

De poes weet van niets De poes weet van niets. Ze ligt in haar eentje zoals altijd want ik hoor er niet bij. De poes weet van niets. Er kan van alles gebeurd zijn, bommen, granaten, een kaping, een overstroming, een hagelstenen-kogelregen. De poes weet van niets. De poes krijgt haar brokjes, liefst die van een A-merk. De poes krijgt haar…

Ik hou van Icarus die wist dat de was zou smelten en toch naar de zon toe vloog. Ik hou van het meisje dat wel zag hoe blauw de baard van Blauwbaard was - dat was juist de reden. Ik houd van Doornroosje die alleen maar deed alsof ze sliep. Ik hou van sneeuwwitje, die de dwergen een stelletje neuroten vond. 'Wie heeft er op mijn stoeltje gezeten…

Dit huis Er zijn vogels die ik nog moet opzoeken. Er is lucht en er is de duidelijke maan en er staat een witte geit achter dit huis. Soms mag zij bij de zwarte paarden en rent witte rondjes van blijdschap. Het zou genoeg moeten zijn. Ik zeg dat het het huis is. Niet de vriendin of de man, niet de vriendin en de man of de pannen die kringen…

De fietsenmaker in zijn hol, onder schaarse pit, één deur open, zit, knielt en hurkt hij voor de zoveelste fiets, zeg je dag zegt hij dag een glinstering in zijn ogen en ziet hij op al die pedalen totaal verlicht al die benen en vanaf het zadel al die dijen, die opwaaiende jurken en wat daaronder zit en hij vermoeden moet, dan staat hij…

Portret van een landschap Een tafel vol fruit, maar natuurlijk, natuurlijk te groot voor een huis en zo voedzaam en zoet zag niemand ooit fruit, dus een landschap kom nader, geliefde en vrienden, ja ook die vóór en achter hun voorhoofd een slachtmes dragen, kom nader, lik steen, en zie een landschap niet door handen gemaakt maar betreden door…