Beschouwingen

Paul Hindemith (1895-1963) is zeker een van de belangrijkste componisten uit de twintigste eeuw. In zijn belangrijke theoretische werk "Unterweisung im Tonsatz" zet hij zijn artsitieke ontwikkelingsgang uiteen, waarbij hij het accent legt op de grondige wijze waarop hij de overgang van het conservatisme naar moderne opvattingen heeft doorgemaakt.…

Berichten van het Pruisisch front. Stel dat er andere intelligente wezens zijn in dit heelal, dan zijn wij in de orde van grote een microbe onder een glasplaatje van de microscopie van deze wezens. Waarschijnlijk zijn wij onvindbaar met hun microscopie of sterrenkijker zoals u wilt, zodat het aannemelijk maakt hoe klein wij zijn als mensheid en…

In spirituele kringen wordt af en toe de vraag gesteld waarom vrouwen in het christendom stelselmatig worden ondergewaardeerd t.o.v. mannen. Daarbij worden o.a. Maria en Maria Magdalena genoemd. Hun rol zou zijn onderschat. Ook wordt vaak gesteld dat de leer van het christendom getuigt van minachting jegens vrouwen. Dat is een stelling die een goed…

Al eerder werd gewezen op de nieuwe vorm in Haydns muziek. Daaronder moet worden verstaan de vormgeving in analytische zin. Vooral Haydn is degene die één van de meest bekende vormprincipes in muziek, de sonate- of hoofdvorm, tot ontwikkeling brengt. Vaak zijn de twee thema's in deze vorm nog niet zo contrasterend omdat het tweede thema vaak van het…

Over de kerkgeschiedenis en de oorsprong van de bijbelboeken bestaan veel misverstanden. Zo wordt beweerd dat er op alle mogelijke plaatsen in de bijbel is geknoeid, zó erg zelfs dat de oorspronkelijke, zuivere boodschap van het christendom compleet onherkenbaar is geworden. Wat is hier nu eigenlijk van waar? Is het correct dat men de oorspronkelijke…

In de tweede helft van de vorige eeuw, om precies te zijn in 1952, verscheen een alleraardigst boekje, door mij als heel jong studentje gekoesterd en meermalen gelezen in de loop van de jaren, waaruit bleek hoe vlug de tijd gaat en hoe, wat aanvankelijk nieuw was, onverbiddelijk ingehaald wordt door de tijd en vernieuwde inzichten. Hoewel, het gaat…

Ik kan niet beoordelen of het verstandig is of oerdom wat ik doe. Het is mij overkomen, net zoals jouw wellicht ook van alles overkomt. Mijn hele leven heb ik netjes tussen de voorgeschreven krijtlijntjes gelopen. Maar die voorzichtige zekerheid ben ik kwijtgeraakt. Ik ben voor een jonge Roemeense vrouw gaan zorgen. Zij is ziek en heeft de intensieve…

"Zijn mensen met een psychiatrisch ziektebeeld zo agressief als ze vaak worden afgeschilderd? Waar komt die agressie vandaan? Komt het doordat agressie bij hun ziektebeeld hoort, of komt het door hun machteloosheid?" Die vraag werd vorig jaar gesteld op een forum voor mensen die werken in de zorg. Een interessante vraag, omdat de media het beeld…

Soms is een compositiecyclus van een componist bijzonder geschikt om aan de hand daarvan de ontwikkelingsgang van de auteur te volgen en te constateren in welke opzichten de uitdrukkingswijzen en de zeggingskracht van de componist zich in opwaartse lijn manifesteren. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de strijkkwartetten van Haydn en aan de pianosonates…

(voor Martin Ros) Wat was hij moe van de a-literaire wereld en tevens van zijn held Chateaubriand, al had hij dat niet door, het zinloze geharrewar, de draaikolken die men in stand houdt. De ongeschoren mankepoot liep als een geroutineerde parvenu naar het primitieve spreekgestoelte. Door allen behoorlijk gevreesd en met een blik als van Reinaert…

Het roerige leven van Isaac Albeniz, vol van diepgaande gebeurtenissen, begint in 1860 als hij in Campredón in de Spaanse provincie Catalonië geboren wordt. Over zijn ouderlijk huis en over het milieu waarin hij opgroeide is weinig bekend. Al op vijfjarige(!)leeftijd geeft Isaac zijn eerste pianorecital in Barcelona, een concert dat behalve met de nodige…

Eindelijk! De schepping verklaard! Maar: hebben mooie mannen dan slecht zaad? En zijn mooie vrouwen minder vruchtbaar? En als je een lelijke man nu kruist met een mooie vrouw? En andersom? Ik zit aan het strand en het bewijs paradeert voor me. Er zijn meer lelijke mensen dan knappe! Of om wat zelfspot te bedrijven: ik kijk in de spiegel! De stelling…

Regels en wetten om na te leven, logica staat bovenaan, mensen mopperen als ze in deze crisistijden aan de foute kant van het saldo komen te staan. Mocht de rekening erg hoog opgelopen zijn, kun je zomaar te maken krijgen met mensen die je liever niet aan de deur krijgt, of te maken krijgen met bureaus die wel eens eventjes orde op zaken komen stellen…

Soms wil je wel eens alleen zijn. Even niemand zien. Alleen maar mijmeren, nadenken, terugkijken op een geslaagde week, een leuke afspraak. Of somberen over gemiste kansen, domme acties, stomme dingen die je gedaan hebt. Stomme blogjes. Verloren vriendschap. Sinds het begin van de mensheid (nou ja, sinds er bier is) zoeken we daarvoor een plek uit…

Een van de componisten uit de tweede helft van de negentiende eeuw in Frankrijk voor wie ik een bijzondere genegenheid koester is degene die als jongeman van toch al zesentwintig jaar de compositieklas van Cesar Franck binnentreedt. Zijn naam is Ernest Chausson. Hij heeft tot dan compositieles gehad van Jules Massenet, een voor hem minder geschikte…

Na Delius' studieperiode bij Thomas Ward verblijft hij nog een tijdje in Danville, Virginia, waar hij zich met volle teugen overgeeft aan het plaatselijk muziekleven. Hij is een muzikaal onmisbare gast in de kerk en geeft wat les. Na de mislukking met de plantage stemt Delius' vader tenslotte in met het voornemen dat zijn zoon zal gaan studeren…

Tot nu toe ben ik uiterst spaarzaam geweest met het schrijven over Engelse componisten uit de romantiek. Dat heeft een reden. Britse muziek is "moeilijk te vangen" in woorden door een continentbewoner, eenvoudig omdat Britse muziek zo anders is in sfeer en gedaante. Daar kijkt u misschien van op, maar luistert u eens naar bijvoorbeeld een symfonie…

Beschouwingen mogen niet beginnen met ‘ik’, maar ik zou het liefste anderen van mijn overtuiging willen overtuigen. Helaas heeft dat geen enkele zin. Wie neemt zomaar iets aan, dat niet eigen, niet gangbaar en niet logisch is. Wat is immers logisch? Als het te meten is, als het uit te rekenen is, als het beantwoordt aan denkregels en gedachtestappen…

Een voor die dagen opmerkelijk hoge leeftijd bereikte Heinrich Schütz (1585-1672), de componist die de belichaming was van de nieuwe muziek die het Duitsland uit zijn dagen ervoer. Al honderd jaar vóór Bach was Heinrich Schütz bevangen door hetzelfde ideaal als later de Thomascantor op grandioze wijze tot uitdrukking wist te brengen: het vernieuwen…

Het samenstellen van een duidelijke personeelsadvertentie blijkt voor veel werkgevers een moeilijke klus. Ze eisen van alles van een sollicitant maar spreiden zelf weinig creativiteit en fantasie ten toon. Nietszeggende oproepen met grote kans op nietszeggende reacties. Een orthodontistenpraktijk zoekt een tandartsassistente. Ze moet kindvriendelijk…

Wanneer ik tijd heb probeer ik voor een groep Roemeense vrouwen en kinderen te zorgen. Die zijn in ons land hun geluk komen zoeken. Hoe hebben zij het kunnen bedenken. Wat ons land hen te bieden heeft is nog erger dan armoede en ellende. In het thuisland hadden ze niets, hier hebben ze nog minder dan niets. Geld om terug te gaan naar Roemenië is er…

Al op achttienjarige leefijd werd Fréderic Chopin zich ervan bewust dat voor het ontwikkelen van een nieuwe pianostijl een nieuwe techniek nodig was, waarvoor de oude niet meer toereikend was. Pianomuziek van Beethoven en vooral Carl Maria von Weber waren voor Chopin interessante voorbeelden. Al tijdens het schrijven van eerdere composities begon…

Als er iets is in het leven wat zekerheid biedt, is het de strijd tegen honger, armoede en ellende. Ik zie mij nog lopen naar de kleuterschool met een papieren zak vol capsules die in de vorige eeuw de afsluiting vormden van melkflessen. Driftig verzameld door mijn moeder. ‘Voor de negerkindertjes in Afrika.’, stond er op de ton in de hal van de lagere…

Liefde is een zijnstoestand en geen projectie van een teder gevoel t.a.v. een mens of dier. Liefde is het wezenlijke, dat de menselijke spiritualiteit behelst en de energie die het bewustzijn aanstuurt, verlicht en het menszijn optilt uit het illusoire isolement en bevrijdt uit de donkere spelonken van liefdeloosheid. De liefdesenergie is alom aanwezig…

Rechtssysteem of wetsysteem? Als ik naar ons Nederland kijk, het land van inmiddels zestien miljoen mensen en niet meer de vijftien miljoen van Fluitsma en Van Tijn, dan vorm ik voor mezelf steeds sterker de mening dat we meer een wetsysteem kennen dan een rechtssysteem. Want hoeveel mensen halen werkelijk hun recht in de rechtszaal? Valt er überhaupt…

De Tijd is een fenomeen waarmee we dagelijks, nee, elk moment van de dag zelfs mee te maken hebben. De mens heeft de Tijd aan banden gelegd door seconden, minuten, uren, dagen, weken, maanden, jaren, et cetera te onderscheiden. Toch blijft het een fenomeen dat niet aan banden is te leggen, want onze ervaring vertelt vaak een ander verhaal. De wereldreiziger…

Veel muziekliefhebbers denken terecht dat het genre Etude als oefenstuk in muziek pas in de negentiende eeuw tot ontwikkeling is gekomen. Dat is voor een overgroot deel waar, maar laten we toch ook niet vergeten dat er in de barok ook veel stukken werden gecomponeerd die als onvervalste Etude zijn aan te merken, en die ten doel hadden de techniek…

(voor Jotie T'Hooft) Niet ook nog de angsten van bange anderen en al die bizarre valstrikken op het eiland Kundalinië, maar de vlugge benen van de tedere eenhoorn raakten schrikbarend gewond. Het troebele van je zwartomlijste ogen, als treurige goudvissen bij een Chinees restaurant, dof als de geheimzinnige schemer van Avalon. Niet 'als', maar…

Er zijn in de geschiedenis van de cultuur door de eeuwen heen steeds weer pieken en consolidatiepunten aanwijsbaar waarin een cultuurbeeld zich tot een hoogtepunt heeft opgestuwd. Dat zijn eenmalige situaties, die zich in datzelfde kader mooit meer herhalen. Juist dat is het unieke van dergelijke momenten in de geschiedenis. Het zijn ogenblikken die…

Het was de periode dat ik geloofde in verhalen. In die tijd verslond ik boeken en dagelijks twee kranten. Ik was een gelovige van verhalen. De vraag of God bestond, liet ik achter mij. Die vraag interesseerde mij niet. Niet meer moet ik zeggen daar God de minste van mijn zorgen was. God was dood. God is dood. En blijft dood. Iemand die nooit heeft…