Beschouwingen

Het eerste werk waarmee Leos Janácek internationaal bekend wordt is de opera "Jenufa". Het stuk is gecomponeerd in de kracht van zijn leven (1894-1903) en niet zijn eerste produktie op het gebied van muziektheater. Hij had al twee opera's gecomponeerd, "Sarka" in 1887 en "Het begin van een romance" in 1891. Zoals zo vaak voorkomt zijn voorafgaande…

Nadat de jonge Leos de grondbeginselen van de muziek waren onderwezen door zijn vader wordt hij als leerling ingeschreven aan de kloosterschool in Brno en wordt zijn muziekstudie in handen gelegd van Pavel Krizkovsky, een vroegere leerling van zijn vader. Zeven jaar lang zal Leos Janácek op de kloosterschool en zeven jaar lang wordt zijn honger naar…

Nu we bijna bij de laatste hoofdstukken zijn aangeland, valt het zwaar om dit boek uit te lezen. Niet alleen door de aangrijpend beschreven lotgevallen van de Joodse familie Meijer die zich ontwikkelen naar de bekende en afgrijselijke apotheose, maar ook doordat het een verdrietig afscheid zal worden van de hoofdpersonen die we meer dan 600 bladzijden…

(de Gleuf; deel III en slot) Crapuul is het. Gespuis van de bovenste plank. Hoe hoger zij klimmen, hoe lager zij vallen. En harder; hard, harder, hardst. Mijn werk op nederlands- en gedichten.nl is gelardeerd met odium. Haat van de ruïne die ik ben geweest. Niet dat mensen uit mijn dagelijkse leven mij zo hebben ervaren, misschien zelfs integendeel…

Verleden, heden en toekomst zijn de drie grootheden die ons driedimensionale denken vastmaakt aan de belevenis van de tijd. Deze tijd is de versneller die het nu doet verdwijnen op de weg tussen verleden en toekomst. Deze drie grootheden zijn geen eenheid, maar een lijn tussen vroeg en laat, tussen hoop en berusting, tussen herinneren en zien, tussen…

Sibelius en Janácek. Twee componisten die in mijn al lange leven als exponenten hebben gediend van de muziek uit de twintigste eeuw. Beiden worden geboren in de negentiende eeuw en beiden besluiten in de twintiger jaren van de vorige eeuw te stoppen met componeren. De één omdat hij door de dood wordt ingehaald, de ander omdat hij zegt geen inspiratie…

De teleurstelling en woede van Berlioz is groot wanneer hij merkt dat zijn grote plannen voor een even groots Requiem voor het vaderland worden gedwarsboomd en tegengewerkt door domheid, valse moralisten en "non-valeurs" die het allen hebben gemunt op de grootsheid van "la patrie" en die derhalve niet waard zijn daarin te leven. Berlioz schrijft…

Eén van de meest spectaculaire muziekproduktie's uit de 20ste eeuw is het Requiem, ofwel de "Grandse Messe des Morts" van Hector Berlioz (1803-1869). Deze grote Franse componist schuwde geen publiciteit rond zijn persoon. Zijn heftige temperament lokte de nodige schandalen uit. Wanneer je de ontstaansgeschiedenis van zijn Requiem doorleest, blijkt…

Wanneer Kurt Weill de literator Bertold Brecht ontmoet, heeft hij niet alleen de man naar zijn hart gevonden, maar is dat ook het begin van een langdurige en bizonder gelukkige artistieke samenwerking. Al in zijn jonge jaren is Brecht een uiterst kritisch theatermaker. De Eerste Wereldoorlog is een traumatische ervaring voor hem; invloeden van recht…

Geraakt. Natuurlijk door haar verhaal, een jong meisje met een dodelijke ziekte. Maar het is niet alleen een zielig verhaaltje. Sterker nog, het is helemaal geen zielig verhaal. Aangrijpend, dat wel! Ze heeft me geraakt met haar schoonheid, openheid, eerlijkheid en humor. En voel zelfs herkenning in haar persoonlijkheid of dan toch in sommige van haar…

Eén van de meest roemruchte theaterprodukties's uit de 20e eeuw is zeker De "Dreigroschenoper" van Kurt Weill (1900-1950). Ik heb mij gerealiseerd dat in het korte leven van Kurt Weill zich niet minder dan twee wereldoorlogen hebben afgespeeld. Ze hadden beide een fatale afloop van het Duitsland dat Kurt Weill kende en ze gebeurden juist in de…

"I'm not a fucking juke-box", zei Tom Waits tijdens een concert toen er uit de zaal om een verzoeknummer werd geroepen. Kijk, dat zijn teksten, daar fleur ik van op. Oneliners naar mijn hart. In één zin de wereld reduceren tot nul. Het leven relativeren naar de juiste proporties. Daar houd ik van. Er zijn meerdere grootheden die dat kunnen. Neem…

Minder dan vroeger, maar toch soms nog vlammend, trekt Weills "Dreigroschenoper" nog langs mij heen. Ik weet eigenlijk niet goed wat daar de voedingsbron van is; natuurlijk, denk ik dan, het is een stuk van een bepaalde muzikale waarde en de lef daarin. Ik denk dat ik altijd weer onder de indruk ben van het onverbiddelijke erin, van het uitgesproken…

Zoals uit de vorige aflevering al bleek wacht men zich in het algemeen voor een definitief waardeoordeel over het Strijkkwartet van Debussy. Alle beschouwingen in de pers zijn gesteld in bewoordingen als "wachten en toezien" en "loopt het later goed af, dan is er nog tijd genoeg om te juichen". Het is een temptatie voor een componist of voor…

In deel I van 'de Gleuf', gedateerd 17 december 2007, heb ik o.a. over de managersbesteltijd geschreven. Daarna ben ik andere dingen gaan doen. Inmiddels bezorg ik opnieuw de post in ons rustiek dorpje dat idyllisch direct achter de rivierdijk, austraal van de rivier Waal, tussen Utrecht en 's-Hertogenbosch is gesitueerd. Er is gesproken. Er is geannuleerd…

Het Strijkkwartet is voor veel componisten een genre waarin een maximum aan muzikaal-essentiële waarde ligt besloten. Voor beginnende componisten is het strijkkwartet een prima middel om tot stilistische eigenheid te komen, maar meer nog is het componeren van een strijkwartet een uitstekende oefening om met vier stemmen maximale discipline te tonen…

Ho 's even dat is wel een joker die ik hier neerleg hoor. Nou en? Dan is dat stapeltje kaarten voor mij Wouter, zo gaat dat met pesten. En dat is nou precies wat me niet bevalt Jan Peter, dat je ook bij het pesten de joker weer bij de PVDA legt. Oh ik had zeker moeten wachten tot André aan de beurt was. Ja of bijvoorbeeld Pieter. Maar zo komen…

Het eerst gecomponeerde lied is "Im Abendrot" op tekst van Joseph von Eichendorf. Het is een vers in de "ik" vorm, dat op ontroerende wijze weergeeft hoe twee bejaarde mensen zich hun hele leven aan elkaar verbonden weten en wier gezamenlijke levensreis door hoogte- en dieptepunten heeft geleid. Ze zijn aan het eind van hun reis gekomen en vragen…

Gefascineerd heb ik rondgelopen op de Vodou-tentoonstelling in het Tropenmuseum met wonderbaarlijke kunst en mystiek uit Haïti. Doorgaans ben ik niet zo gauw onder de indruk maar dit overtrof mijn verwachtingen, mocht ik die al hebben gehad. Marianne Lehmann, een Zwitserse verzamelaarster die meer dan een halve eeuw op Haïti woont, is dertig jaar…

Het is een bekend feit dat Richard Strauss (1864-1949) zich gedurende zijn hele leven heeft bezig gehouden met een genre muziek dat aan het begin van de 19e eeuw nog lang niet díe status van volwassenheid had bereikt als Strauss het in zijn jonge jaren aantrof. Dat genre is het lied. Wie de immense opuslijst van Richard Strauss bestudeert komt tot…

Zowel openbare concerten alsmede de mogelijkheid voor een jonge kunstenaar om zich hierin te doen horen als instrumentalist of als componist was een kwestie van patronage. Maar vooral het eerste had de uitgesproken voorkeur van het op sensatie beluste publiek. Maar doordat bij Beethoven de twee aspekten samenvielen paste dat mooi samen, maar zijn reputatie…

En dan zie ik ineens het hoofd van Kees van Kooten opduiken. In de Wereld draait door. Dat doet mij goed. Ik houd van Kees van Kooten. Al sinds hij wekelijks als clichémannetje voor het Parool schreef, bewonder ik de man. Niet dat ik posters met zijn beeltenis boven mijn bed heb hangen, want zover ga ik zelfs bij hèm niet. Zijn boeken nemen in mijn…

Alhoewel Ludwig van Beethoven (1772-1827) in de galerij van de onsterfelijke componisten is geplaatst, steeg zijn ster in het Wenen van zijn dagen sneller als pianist dan als componist. Dit is eigenlijk best een aardige constatering die mogelijk een aantal Beethovenliefhebbers onbekend zal zijn. Het werpt wel een interessant licht op het ontstaan van…

Soms, met nadruk soms, zie je wel eens iets vermakelijks op tv. Nu een praatshow. Over voetbal deze keer. Waarom niet, er is al zo weinig over voetbal op tv. Een fragment van een wedstrijd waarin een trainer staat te schuimbekken aan de zijlijn. Wij horen hem scheldwoorden richting scheidsrechter reciteren die hij ter plekke verzint. Ook de gebruikelijke…

De muziek van Tsjaikofski is vol tegenstrijdigheden. Ze bevat ruw en fijn, banaal en delicaat, origineel en conventioneel. En zoals muziek het karakter van de componist weergeeft vormen al deze tegenstrijdige elementen een invalshoek tot het herkennen van de componist achter deze noten, de mens Tsjaikofski. Het is iemand die zijn hele leven leeft…

Ben ik net bekomen van de fascinerende uitvoering van die Zauberflöte jongstleden najaar, nam mijn dochter me onlangs mee naar het toneelstuk Marat/De Sade. Leerlingen in de leeftijd van vijftien/zestien jaar van het Geert Groote College speelden daar de sterren van de hemel. Toen we de theaterzaal betraden stonden de 'krankzinnigen' allen in het…

Zelden heeft de muziekgeschiedenis een componist gekend die meer onverhulde openheid en gevoelsmatigheid in zijn muziek gelegd heeft als Pjotr Iljich Tsjaikofski(1840-1894). Niet zo merkwaardig is dat die etalering van affekten in Tsjaikofski's muziek gevolgen heeft voor de appreciatie van zijn muziek, ten goede of ten kwade. Voor melomanen beschikt…

De duisternis kan alleen worden verdreven door er licht in toe te laten. Het goede kan kwader zijn dan het kwade, terwijl het kwade nooit de slechtheid van het goede kan benaderen omdat de slechtheid van het goede afhankelijk is van de niet verwachte vorm van "goedheid". Deze niet verwachte vorm van goedheid is kwader omdat we ons voor de goedheid…

Toen Johannes Brahms besloot zijn "Deutsches Requiem" een omvangrijke lengte te geven was hij zich bewust van zijn muzikale voorgangers in dat genre: Palestrina, Bach, Händel, Mozart en Beethoven. De muzikale vormen in Brahms' Requiem zijn traditioneel. De variatievorm, de fuga en het rondo zijn de belangrijkste bestanddelen in het stuk. In feite…

“Lichtpuntjes”, gedichten auteur: Lotte Eijlders, www.lichtpuntjes.com uitgever: Free Musketeers/Zoetermeer, www.freemusketeers.nl 2008, 76 blz., € 14,95 ISBN 978-90-484-0471-1. Foto’s: Lotte Eijlders en Mylenium Photogallery. Lieve mensen, als er een poëziebundel een aanrader is voor iedereen, dan is het deze wel. “Lichtpuntjes”, zo…