Met de dood van Jan Pieterszoon Sweelinck in 1621 wordt een belangrijke periode in de Nederlandse toonkunst afgesloten. Het is een periode geweest die twee eeuwen lang met haar muzikale produkten de toenmalige muziekwereld verbaasd en geinspireerd heeft. Het is het tijdperk dat wel aangeduid wordt met de naam "Periode der Nederlanders". De eerlijkheid…

Op de grens, halverwege de jaren '80 van de vorige eeuw, volgde ik een opleiding op een school die inmiddels ter ziele is gegaan. In een vat met louter positieve herinneringen, al heb ik daar een jaar moeten overdoen, zijn er twee zaken die er gunstiger uitspringen. Los van klas, leraren/leraressen en lokatie: het vak Recht en het vak Engels. Recht…

1685 is in de muziekgeschiedenis een beroemd jaartal. Drie componisten van meer dan gemiddelde betekenis zien dan het levenslicht. Het zijn Johann Sebastian Bach, Georg Friedrich Händel en Domenico Scarlatti. In populariteit is de laatste na zijn leven de minst gezegende geweest. De reden daarvan is dat zijn bekendheid voor een groot deel slechts…

Het is eind april dus het gaat weer lintjes regenen. Wie krijgen een lintje? Aan een politicus die een lintje had gekregen vroeg Wim Kan: ‘wat deed u voor dat lintje?’ Het antwoord was: ‘niets meneer, maar zeer lang achtereen.’ Marten Luther King had ooit een droom. De schrijver van dit stukje heeft er ook een. Op koninginnedag krijgen de volgende…

Een componist van wie maar een heel klein aantal werken internationaal bekend is geworden, is de Zwitser Ernest Bloch. Hoewel Bloch in Genéve (1880) geboren werd is hij van Joodse afstamming. Ik vermeld dit omdat Ernest Bloch vanaf 1915 zijn Joodse afstamming in zijn muziek tot uitdrukking bracht en zich daarin vaak door Oudtestamentische gebeurtenissen…

Het is niet eens zover naar de hemel. Ik was het wel gewend om weg te gaan. Normaal grom ik bij de deur van de kamer 'tot vanavond'. Of ik schrijf ik wat in het familykladblok als ik de laatste ben die het huis verlaat. Maar voor altijd, dat had ik nog niet meegemaakt. Het is een afscheid waar je hart van breekt en niet alleen het mijne. Doodgaan…

Het eerste werk waarmee Leos Janácek internationaal bekend wordt is de opera "Jenufa". Het stuk is gecomponeerd in de kracht van zijn leven (1894-1903) en niet zijn eerste produktie op het gebied van muziektheater. Hij had al twee opera's gecomponeerd, "Sarka" in 1887 en "Het begin van een romance" in 1891. Zoals zo vaak voorkomt zijn voorafgaande…

Nadat de jonge Leos de grondbeginselen van de muziek waren onderwezen door zijn vader wordt hij als leerling ingeschreven aan de kloosterschool in Brno en wordt zijn muziekstudie in handen gelegd van Pavel Krizkovsky, een vroegere leerling van zijn vader. Zeven jaar lang zal Leos Janácek op de kloosterschool en zeven jaar lang wordt zijn honger naar…

Nu we bijna bij de laatste hoofdstukken zijn aangeland, valt het zwaar om dit boek uit te lezen. Niet alleen door de aangrijpend beschreven lotgevallen van de Joodse familie Meijer die zich ontwikkelen naar de bekende en afgrijselijke apotheose, maar ook doordat het een verdrietig afscheid zal worden van de hoofdpersonen die we meer dan 600 bladzijden…

Verleden, heden en toekomst zijn de drie grootheden die ons driedimensionale denken vastmaakt aan de belevenis van de tijd. Deze tijd is de versneller die het nu doet verdwijnen op de weg tussen verleden en toekomst. Deze drie grootheden zijn geen eenheid, maar een lijn tussen vroeg en laat, tussen hoop en berusting, tussen herinneren en zien, tussen…

Sibelius en Janácek. Twee componisten die in mijn al lange leven als exponenten hebben gediend van de muziek uit de twintigste eeuw. Beiden worden geboren in de negentiende eeuw en beiden besluiten in de twintiger jaren van de vorige eeuw te stoppen met componeren. De één omdat hij door de dood wordt ingehaald, de ander omdat hij zegt geen inspiratie…

De teleurstelling en woede van Berlioz is groot wanneer hij merkt dat zijn grote plannen voor een even groots Requiem voor het vaderland worden gedwarsboomd en tegengewerkt door domheid, valse moralisten en "non-valeurs" die het allen hebben gemunt op de grootsheid van "la patrie" en die derhalve niet waard zijn daarin te leven. Berlioz schrijft…

Eén van de meest spectaculaire muziekproduktie's uit de 20ste eeuw is het Requiem, ofwel de "Grandse Messe des Morts" van Hector Berlioz (1803-1869). Deze grote Franse componist schuwde geen publiciteit rond zijn persoon. Zijn heftige temperament lokte de nodige schandalen uit. Wanneer je de ontstaansgeschiedenis van zijn Requiem doorleest, blijkt…

Wanneer Kurt Weill de literator Bertold Brecht ontmoet, heeft hij niet alleen de man naar zijn hart gevonden, maar is dat ook het begin van een langdurige en bizonder gelukkige artistieke samenwerking. Al in zijn jonge jaren is Brecht een uiterst kritisch theatermaker. De Eerste Wereldoorlog is een traumatische ervaring voor hem; invloeden van recht…

Geraakt. Natuurlijk door haar verhaal, een jong meisje met een dodelijke ziekte. Maar het is niet alleen een zielig verhaaltje. Sterker nog, het is helemaal geen zielig verhaal. Aangrijpend, dat wel! Ze heeft me geraakt met haar schoonheid, openheid, eerlijkheid en humor. En voel zelfs herkenning in haar persoonlijkheid of dan toch in sommige van haar…

Eén van de meest roemruchte theaterprodukties's uit de 20e eeuw is zeker De "Dreigroschenoper" van Kurt Weill (1900-1950). Ik heb mij gerealiseerd dat in het korte leven van Kurt Weill zich niet minder dan twee wereldoorlogen hebben afgespeeld. Ze hadden beide een fatale afloop van het Duitsland dat Kurt Weill kende en ze gebeurden juist in de…

"I'm not a fucking juke-box", zei Tom Waits tijdens een concert toen er uit de zaal om een verzoeknummer werd geroepen. Kijk, dat zijn teksten, daar fleur ik van op. Oneliners naar mijn hart. In één zin de wereld reduceren tot nul. Het leven relativeren naar de juiste proporties. Daar houd ik van. Er zijn meerdere grootheden die dat kunnen. Neem…

Minder dan vroeger, maar toch soms nog vlammend, trekt Weills "Dreigroschenoper" nog langs mij heen. Ik weet eigenlijk niet goed wat daar de voedingsbron van is; natuurlijk, denk ik dan, het is een stuk van een bepaalde muzikale waarde en de lef daarin. Ik denk dat ik altijd weer onder de indruk ben van het onverbiddelijke erin, van het uitgesproken…

Zoals uit de vorige aflevering al bleek wacht men zich in het algemeen voor een definitief waardeoordeel over het Strijkkwartet van Debussy. Alle beschouwingen in de pers zijn gesteld in bewoordingen als "wachten en toezien" en "loopt het later goed af, dan is er nog tijd genoeg om te juichen". Het is een temptatie voor een componist of voor…

Het Strijkkwartet is voor veel componisten een genre waarin een maximum aan muzikaal-essentiële waarde ligt besloten. Voor beginnende componisten is het strijkkwartet een prima middel om tot stilistische eigenheid te komen, maar meer nog is het componeren van een strijkwartet een uitstekende oefening om met vier stemmen maximale discipline te tonen…