Beschouwingen over muziek

Toen Johannes Brahms besloot zijn "Deutsches Requiem" een omvangrijke lengte te geven was hij zich bewust van zijn muzikale voorgangers in dat genre: Palestrina, Bach, Händel, Mozart en Beethoven. De muzikale vormen in Brahms' Requiem zijn traditioneel. De variatievorm, de fuga en het rondo zijn de belangrijkste bestanddelen in het stuk. In feite…

In het huidige koorleven staat "Ein Deutsches Requiem" van Johannes Brahms centraal en wordt het vaak met veel succes en publieke belangstelling uitgevoerd. Daarom in twee afleveringen een aantal bijzonderheden over dit geliefde stuk dat niet nalaat grote indruk achter te laten. In het leven van Johannes Brahms (1833-1897) zijn 10 jaren, zij het…

Eén van de meest legendarisch geworden koppen in de geschreven muziekjournalistiek stamt uit de 19e eeuw. Ik las het artikel weer eens waarin Schumann in zijn eigen "Algemeine Musikalische Zeitung" een promotieartikel had gelanceerd over een jonge componist uit zijn dagen, die zojuist zijn "Don Juan" variaties opus 2 had geschreven. Die beroemde…

Mozarts Pianosonates zijn te beschouwen als voorbeelden van een uitnemende klavierstijl. Ze stellen soms heel hoge eisen aan muziksal inzicht en er is in deze stukken vaak een breed skala aan uitdrukkingsmogelijkheden te realiseren. Mozart was volgens ooggetuigen een wat terughoudend pianist. Alle aandacht in zijn spel was geconcentreerd op artistieke…

Ik zou willen dat ik ze beter kon spelen! Het is geen kwestie van het notenbeeld want op zich is dat zeker niet moeilijk. Het is voor mij een kwestie van motoriek; ik kan de lichtvoetigheid, de elegance en het toucher niet opbrengen dat vooral bij Mozart spelen zo'n grote rol speelt. Met andere componisten heb ik dat niet, maar bij Mozart durf ik haast…

Cesar Franck heeft zijn Symphonie maar één keer kunnen horen. Geboren in de vroege morgenuren wanneer Franck door het stille Parijs naar zijn leerlingen liep (de rest van de dag was hij te druk in zijn hoofd om zich te kunnen concentreren, volgens eigen zeggen) en gewijd "A la Gloire de Dieu", zoals op het titelblad vermeld staat. De eerste uitvoering…

Er is naar mijn weten nooit een studie gemaakt of een onderzoek ingesteld naar oorzaken of directe redenen die hebben geleid tot volstrekt mislukte premières van later beroemd geworden stukken in de muziekliteratuur. Overigens een aardig promotie-onderwerp! Er zijn er een paar bekend met toedracht en al; overigens bestaat het verschijnsel van de "mislukte…

Mijn liefde voor de muziek van Joseph Haydn kan al 50 jaren lang niet meer kapot! Om de wezenlijke betekenis van Haydns muziek in de tijd waarin hij leefde te begrijpen, moet het accent gelegd worden op datgene wat Haydn méér ontwikkelde dan zijn voortgangers. En dus aan welke muzikale aspekten Haydn meer voorkomen gaf waardoor de muziek van de 18e…

Het schijnt overigens een belevenis geweest te zijn wanneer Ravel zelf zijn Boléro dirigeerde. Want dat deed hij zonder gêne, en op zich vind ik dat weer een stunt, om je ondanks alle kritiek in de pers van die tijd en je eigen kritiek op het stuk niets van dat alles aan te trekken. Dat staat voor mij voor karakter, geloof in je eigen schepping en een…

Het is curieus om te constateren dat nogal wat componisten zich bepaald niet laten voorstaan op het auteurschap van één van hun muzikale geesteskinderen, ja zelfs in het openbaar daar de spot mee drijven. Ze rubriceren zo'n stuk dan in de klasse "jeugdzonde", "onrijp" of "scholierenwerk". Het is een fenomeen dat mij boeit, te meer wanneer…

Vroeger waren er meer draaiorgels. Ik mis ze wel. Eén zie ik er nog wel eens. In de hoofdstraat. Hij wordt niet meer gedraaid maar loopt op een motor. Als ik draaiorgelman was zou ik dat ook doen. Niks romantiek van de zwoegende draaier. Die man is verstandig. Liever een motor dan voor het leven een stukgedraaide arm. Ik heb het wel eens gedaan,…

Korte karakteristiek van de 7 symfonieën van Jean Sibelius 1. Symfonie 1 in e klein. Opus 39. Na de succesvolle Kalevalasymfonie een prima voortzetting. Weens klassieke opbouw. Nog niet opvallend in vormopbouw. Elk deel heel karakteristiek in instrumentatie (klarinet en pauken) expressief, beheerst en met een gevreesde klarinetsolo in deel 1.…

Na mijn hele leven als professional met muziek gevoed te zijn heb ik een sterke band gekregen met die van Jean Sibelius. En ik heb getracht zijn muziek technisch-analytisch naar vermogen te doorgronden en daarmee beter te begrijpen. Muziek in het algemeen bestaat uit een aantal componenten. Daar is allereerst het ritme, het oudste vormende pricipe…

Er bestaan duizenden stukken in kleine bezetting of voor solo-instrument die ongeschikt zijn om in de grote concertzaal te spelen. Die horen thuis in de intimiteit van de salon. Hier wordt door een exclusief gezelschap geluisterd naar "salonmuziek". De luisteraars zijn dus "salonfiguren", dit in tegenstelling tot "saloneske" figuren, dat is…

(vervolg) Over Josquin's moeizame reis naar Rome te schrijven, bemoeilijkt door een nauwelijks ontwikkeld wegennet, slechte logeerbehuizingen, voortdurende ziektegevaar en onophoudelijke struikroverij is meer ruimte nodig dan het bestek van deze beschouwing biedt. Liever stel ik de persoon Josquin centraal en de muziek van zijn tijd. De voorgangers…

Ik acht Theun de Vries (1908-2005) één van de grootste Nederlandse schrijvers van de 20ste eeuw. In zijn lange leven heeft hij een immens oeuvre opgebouwd, waarin steeds weer historie centraal staat. En dat op vele gebieden. Eén van de hoogtepunten in dat geweldige werk van Theun de Vries vind ik nog altijd 'Ketters'; anderen hebben weer een ander…

(vervolg) De vijf Symfonieën zijn ontstaan gedurende een lange tijdsperiode. De eerste in 1850, de laatste in 1886. De eerste twee symfonieën zijn geheel vergeten, een Symfonie in A en een Symfonie in F, die de bijnaam "Una Roma" kreeg. De eerste "officiële" symfonie ontstond in 1853 en werd in 1855 uitgevoerd. Ook deze symfonie, opus 2…

Een werk uit de Franse romantiek waarvan ik steeds weer diep onder de indruk raak is de Derde Symfonie van Camille Saint-Saëns (1835-1921). Die bewondering laat zich het best omschrijven met termen als geinspireerd, vakmanschap en gedrevenheid. Saint-Saëns' Derde Symfonie is voor mij een intrigerend voorbeeld van artistieke grandeur en historische…

De ondertekening is van Mozarts zuster Nannerl met wie hij als kind veel grote reizen maakte. Of we kijken naar wat achter getal 24 genoteerd staat: "Een Nederduits Air op de installatie van Z.D.H. Willem den V, Prins van Oranje etc etc, door C.E. Graaf in muziek gebracht en door den beroemden jonge Compositeur J.W.G. Mozart…

Er zullen weinig muziekliefhebbers zijn die de altijd aanwezige letters KV achter een werk van Mozart onbekend zijn. Het gaat om de afkorting van "Köchels Verzeichnis", een systematisch overzicht van Mozarts gehele oeuvre. Dat overzicht is vervaardigd door Dr Ludwig Alois Friedrich, Ritter von Köchel (1800-1877). Het boek heet "Chronologisch-Thematisches…

Wie over Chopin wil praten moet altijd twee extra componisten meenemen. Want we denken wel eens dat Chopin als een godsgeschenk uit de hemel komt vallen, zomaar, zonder signalen vooraf, maar zo is het niet. Geschiedenis moet eerlijk zijn. Iedere componist heeft zijn eigen voorgeschiedenis, en eigen voorgangers. Het is aardig die van Chopin eens…

Tom Waits maakt unieke muziek en heeft een unieke rauwe stem. Dat door de eenvoud deze muziek toch zo troostrijk maakt als in nummers als 'hang down your head' met Keith Richards op gitaar, is tevens opmerkelijk. Tom kan mij troosten met zijn zware stem als ik het even niet meer weet en niets helpt, het zet je terug op de aarde deze muziek. En als…

Het is begrijpelijk dat na de explosie van programmamuziek veroorzaakt door Liszt en Wagner, een muzikale stijlimpasse ontstaat en daarmee de grootst mogelijke verwarring. Naar Wagner luister je met gemengde gevoelens en Liszt is dan zo'n figuur van wie je zegt: "'het gaat wel weer over". Gelukkig speelde de man piano en kon daar al zijn ambitie…

Er was eens een rups, die wel zulk lang haar had, dat de apen er soms in rondslingerden! Hij zag er heel artistiek uit met zijn dreadlock haarbos en zijn lievelingsmuziek was reggae. Volgens hem was dat heel rustgevende muziek, waar je heel vrolijk van werd. Hoe kon het ook anders? De zon scheen altijd waar hij woonde! In zo’n paradijs wil iedereen…

In de loop der jaren ben ik -hoop ik- iets wijzer geworden, maar toen ik jonger was, haalde ik de ene domme stunt na de andere uit. Nu ja, domme stunt…ik zal het maar jeugdige onbezonnenheid noemen. Waarom zo slecht over mijzelf denken en mijzelf in een kwaad daglicht stellen? ‘Praat niet te slecht over jezelf, dat doen anderen wel’, luidt een oude…

Muziek is belangrijk voor me, dat weten sommigen. Ik laat emoties graag vergezeld gaan van passende muziek om zo op die wijze anderen deelgenoot te maken van mijn nogal instabiele persoonlijkheid. Nog een reden is dat ik me niet snel iets laat vertellen, maar voor muziek ben ik wel gevoelig. Dus, als ik niet wil luisteren, zing het dan gewoon. De…

Sommige vacatures verschijnen te laat of staan in het verkeerde blaadje. Ben ik net begonnen in een nieuwe baan, lees ik dat Mariah Carey een nieuwe persoonlijke assistent heeft aangesteld. Op zijn visitekaartje staat ‘titty boy’. Pardon? Deze man is eindverantwoordelijk voor de borsten van de diva. Hij moet er voor zorgen dat ze tijdens optredens op…

Onomkeerbaar Die wereld, welke wordt gevormd door liefhebbers van het Italiaanse belcanto — en vooral door degenen, die menen dat ze daarvan houden, omdat ze drie tenoren wel eens samen in (een) stadion(s) hebben gezien en gehoord — zijn sedert donderdag 6 september in rouw gedompeld, omdat hun Held, hun Halfgod, hun Voorganger het tijdelijke voor…

Unieke muziekmeester De volstrekt eenmalige Amerikaanse componist Charles Ives (1874-1954) is gedurende deze week, van maandag 10 tot en met vrijdag 14 september, 'Composer of the Week' op BBC Radio 3. Iedere middag tussen 13:00 uur en 14:00 uur wordt er werk van hem uitgezonden. Dat is in totaal bijna vijf uur uit een aardig omvangrijk oeuvre…

Liederen uit de twaalfde eeuw Vijf dagen, van maandag 2 juli tot en met vrijdag 6 juli, steeds tussen 19:30 uur en 20:00 uur, is de oude abdis van Bingen, Zuster Hildegard, (1098-1179) Componiste van de Week bij de Vara op de Nederlandse zender Radio 4. Het programma is weliswaar een herhaling van twee jaar geleden, maar dat heeft te maken met het…