Verhalen over oorlog

Dresden, 1943 ''Albrecht, neem jij een kijk op de tweede verdieping. Zorg ervoor dat niemand achterblijft,'' beval generaal Brenz. Albrecht, de pas 18-jarige soldaat, deed zoals gewoonlijk wat hem als opdracht gegeven werd. De gehele woning aan de Friedrichstrasse werd met het nodige verzet leeggehaald en de mensen werden weggebracht. Onderweg…

Kaapstad, 1991 ''Het is te riskant om dit soort gesprekken telefonisch te bespreken. Hier achter gesloten deuren is het een stuk veiliger,'' zei Mahdi tegen Johnson. ''Je doelt op het wapenembargo dat binnenkort door de VN wordt ingesteld?'' ''Inderdaad. Dat gaat er komen. Het bezorgt mij al twee weken slapeloze nachten. Somalië is al…

In de zomer van 1942 was ik elf jaar en woonde ik bij mijn ouders in de Mercatorstraat in Amsterdam west. Waar nu huizen en druk verkeer is was in die tijd allemaal land en tuinderijen van boeren. Met de jongens in de straat gingen we vaak spelen op het land, maar daar oefenden ook soms Duitse soldaten, die gelegerd waren in de school waar ik op zat…

Wouter kon de slaap niet vatten en zijn vrouw lag ook maar te draaien, ze hadden de avond ervoor op de radio iemand een verhaal horen vertellen over de tachtigjarige oorlog, die duurde van 1568 tot 1648. Het was de Nederlandse opstand tegen het machtige Spaanse Rijk en verschillende steden in ons land werden belegerd, zo ook Haarlem. Dat maakte op…

De ramen van de huiskamer zaten vol met ijsbloemen, naar buiten kijken was onmogelijk, maar met een beetje warme adem kon je een ronde opening maken om er door heen te kijken. De straat zag er verlaten uit en de grond was bedekt met sneeuw. Ook binnen was het ijskoud, kolen voor de kachel waren niet meer te krijgen. Daarom had ik het bed van de ouders…

Het is herfst 1944 toen ik op mijn oude fiets zonder banden langs de boerderijen fietste om wat eten te bedelen. Broodmager was ik inmiddels op mijn 14e verjaardag in september. De rantsoenen waren weer verlaagd, het eten van de gaarkeuken werd slechter, vaak waterige soep of stamppot van kool met suikerbieten, althans in Amsterdam. Mensen die daartoe…

Een socioloog scheef mij brieven voor het begin van de grondoorlog, toen ik nog niet wist dat ik voor verhuizing in aanmerking kwam, om eindelijk een einde aan deze ellende te maken. Het kraakpand waarin ik woonde werd bewoond door anarchisten, degene met de grootste mond had het voortdurend op mij gemunt. Ik voelde mij een buitenbeentje, net als mijn…

Onlangs moest ik voor een hercontrole bij de cardioloog komen, maar ik was twee uur te vroeg, dus ben ik maar in een wachtkamer gaan zitten en een krant gaan lezen. Een lieve zuster vroeg mij of ik een kopje koffie wilde drinken, maar omdat ik ook nog een fietsproef moest doen, heb ik bedankt voor de koffie, want ik was bang tijdens het fietsen erg…

In 1947 woonde ik in Amsterdam, toen was ik zestien jaar. Er was nog schaarste en sommige artikelen waren nog op de bon. Gelukkig hadden we weer genoeg te eten, dank zij de Amerikanen, die via het Marshallhulp veel voedsel naar Nederland transporteerden. Vooral de hongerwinter heeft mijn gezondheid niet goed gedaan, evenals die van mijn moeder en jongere…

Een losgeslagen stelletje studenten in Leiden. De nieuwe studenten van 1939 die de “ontgroening” moesten ondergaan. Walgelijk was het. Het liep volkomen uit de hand, één van de studenten werd verwond aan zijn hoofd en hij verliet woedend het pand. Het volgende wat gebeurde was dat een student kwam vertellen dat de buren waren binnengevallen.…

Voor de oorlog was mijn vader vuilnisman en ik zie hem nog door de straat lopen met zo'n ratel om de mensen te waarschuwen, dat de vuilnisbak buiten moest worden gezet. Die bakken waren veel kleiner dan de die van nu. Bij ons staan er nu drie voor de deur, één voor het papier, één voor de schillen enzovoort en één voor het overige vuil. Wat een toestand…

Dit is een verslag van een zaterdag met veel stemmingen. 10 juni wijst de kalender aan. Het zou dus eigenlijk volop zomer moeten zijn. Deze dag begint rot. Alle dagen beginnen zo bij mij. Vanwege een verbond, dat ik bij mijn geboorte heb gesloten met ‘Het Bed’. Ik heb een niet voorziene hekel aan afscheid nemen. Ik stel het met betrekking tot…

Het is bijna niet te geloven, maar ik droomde vannacht, dat ik Oldenbarnevelt was. Op het schavot stond ik om onthoofd te worden.De aanklacht was landverraad. Badend in het zweet stond ik daar op het Binnenhof te Den Haag toen ik een klap op mijn hoofd voelde. Wakker geworden zag ik de hand van mijn vrouw op mijn hoofd liggen. Omdat ik vloekte werd…

Het zou een uitputtende, duale strijd worden tussen zwart en wit. De wolken die de zon verbleekten en het licht afdekte met zijn watten vacht loste de schaduwen op en maakte het lichte donkerder van kleur. Zowel zwart als wit hielden de adem in en beraadde zich op de te kiezen strategie.Het zwart wachtte op de nacht en het wit wachtte op het licht…

Zeven jaar was Japie en hij hield veel van zijn opa Gijs, die schuin aan de overkant woonde. Opa was nu alleen, want Trijntje was een half jaar geleden plotseling overleden. Japie en zijn ouders en verdere familie waren diep bedroefd, ze was zo'n lieve oma. Maar het leven ging verder voor opa en gelukkig had hij veel contact met zijn dochter Nel en…

Ik weet de naam van de straat niet meer, maar voor het gebouw stonden twee Duitse soldaten op wacht met een geweer over hun schouder. Aan de gevel hingen twee hakenkruisvlaggen. Ze vroeg aan één van de soldaten of ze haar man kon zien en spreken. Dat moest hij eerst aan zijn commandant vragen. Het was toegestaan, Een Grüne Polizeiman ging met ons mee…

Mijn moeder, ik en nog twee broertjes zaten stilletjes thuis, terwijl de bewoners in onze straat aan het feestvieren waren. Waarom waren wij zo treurig gestemd? Papa was niet thuis gekomen, we hadden sinds zijn arrestatie in november 1943 niets meer van hem gehoord. In dat jaar wisten wij als kinderen niet dat hij in het verzet zat, dat moest geheim…

Het is bekend uit de geschiedenis, dat in 1588 de Spaanse Armada van 130 schepen in het gebied tussen Calais en Duinkerken zwaar is toegetakeld door de Engelse en Nederlandse Vloot, de Republiek der Nederlanden was immers nog in oorlog met de Spanjaarden( de 80 jarige oorlog van 1568 tot 1648). Er zou nog een tweede Armada van de Spanjaarden komen…

Dagelijks fiets ik door het Valtherbos naar de middelbare school in Emmen, het is ruim tien jaar na de oorlog. Sommige gebeurtenissen in mijn jeugd zijn in mijn ziel gebrand, deel van mijzelf geworden, deel van het skelet van de geest en mijn karaktervorming beïnvloed. Een vriend en ik zoeken vertier in het Valtherbos, en komen per toeval bij een…

In Wenen bezocht ik graag koffiehuizen. Bij een Weense ijskoffie luisterde ik naar de pianomuziek en soms had ik uitvoerige gesprekken. Een indringende ontmoeting met een grijsaard zal ik nooit vergeten. Hij was geschiedkundige en wat mij betreft was hij een levende encyclopedie. Sommige mensen weten gewoon machtig veel, hetgeen overigens niets…

De jonge Soedanees David, staat in 1978 ‘s avonds naast mij aan de bar in café Hoppe op het Spui. Hij is op studiereis door Europa en draagt een duur Italiaans maatpak om niet als gelukzoeker gezien te worden. Met als excuus dat hij me wil overhalen mijn komende vakantie in Soedan door te brengen, komen de verhalen over Soedan en de savanne los. Mijn…

In een bergstaat heerst dictator Slavo die denkt, als alle dictators, dat hij het goed doet en vindt zichzelf geen slecht mens; hij zegt dat hij geweld afkeurt en offert zich volgens zijn gevoel op voor volk en vaderland. Hij heeft geen goed beeld van de samenleving omdat zijn ministers hem en zijn beleid de hemel in prijzen. Niemand hoort graag slecht…

Er zijn zo van die gedichten, die blijven maar spoken in mijn hoofd, daarvoor hoeven ze ogenschijnlijk niet eens van een hoog kaliber te zijn, nee, het gaat juist om een ondefinieerbare intentie, die me op een wrede manier blijft achtervolgen. Vrouwelijke krijgers op afschrikwekkende strijdwagens, met zwarte, vlijmscherpe zwepen in de pezige dameshanden…

In dunbevolkt Oostgroningen dicht bij de Duitse grens, omgeven door bossen, is na de oorlog een kamp gebouwd dat bestond uit een omheining van betonnen palen en gaas en daarbinnen houten barakken. Er zaten mannen gevangen die hadden samengewerkt met de Duitse bezetters, zogenaamde foute Nederlanders. De jongste broer van mijn oma was er kampbewaarder…

Ik zit bij de vijver in het park. Er zit een jongetje van een jaar of acht te vissen. Ellebogen op z’n knieën en de kin in z’n handen. Ik krijg de indruk dat hij niet op zijn dobber let, maar diep in gedachten verzonken is, minuten lang zit hij roerloos alsof hij uit hout gesneden is, hij doet me denken aan het beeld “Le Penseur” in Parijs. Nieuwsgierig…

Op zijn bureau staat een ouderwetse schemerlamp met perkamenten kap, die niet past bij het moderne interieur. Als hij weggeroepen wordt en ik tijdens zijn korte afwezigheid door het kantoor loop, valt mijn oog op een tomaatkleurig nummer aan de achterkant van de kap die mij doet denken aan een nummer dat in de huid getatoeëerd werd van concentratiekamp-gevangenen…

(voor Anne Frank e.a.) Als je heel stil kunt zijn, dan hoor je de ijzingwekkende weergalm van de ijzeren sloten op de smerige wagons, vuile wapens die elkaar per ongeluk raken, ben je nog stiller, dan hoor je het navrante huilen van ontelbare Joodse zielen op een uiterst verkeerd, gruwelijk, goddeloos spoor gezet. Het leger van strijdbare engelen…

Het einde overviel het begin van de terugtocht door de snerpende koude en de verwaaide sneeuw. Het zicht werd belemmerd door de mist en de koude jagende wind die de ogen geselde en het uitgeputte, hongerige lichaam nog verder ondermijnde. De oorlog was begonnen met een sterke, trotse leider die ons voorspoed beloofde. Op weg naar Rusland voelde…

Paniekerig, naar alle kanten kijkend, drukt de jongen zich krampachtig tegen de gevel. In de verte hoort hij schreeuwen, schieten, maar gelukkig...er is nog niemand te zien. Daar aan de overkant, bij dat huis met die groene deur, daar is hij veilig. Zou hij het wagen? Ja! Vooruit! De jongen telt: "een, twee....nu!" Hij springt naar voren en rent…

De foto… Gisteren heb ik een aantal foto’s gevonden Mensen, herinneringen, het verhaal áchter de foto. En toen keek ik plotseling in jouw geliefd gezicht. ik schrok ervan het was al De foto… weer zo lang geleden en toch ? het lijkt zo kort, want niets is vergeten Het trieste verhaal van een man die vier jaren in een vluchtelingenkamp…