Alle inzendingen over filosofie

1275 resultaten.

Sorteren op:

Hoe verantwoordelijk zijn we eigenlijk?

verhaal
2.6 met 9 stemmen aantal keer bekeken 1.302
"Mens, erger je niet!", zou een passend motto zijn voor een essay over strikte causaliteit, waarin de "vrije wil" wordt ontkent, aangezien ook hersenprocessen verlopen volgens de wetten van oorzaak en gevolg. Maar ook al is er geen speld tussen te krijgen, de theorie van het determinisme is en blijft in strijd met onze eigen beleving. We voelen…
N. Wamelink28 oktober 2004Lees meer >

Holisme in organismen en organisaties

verhaal
1.9 met 15 stemmen aantal keer bekeken 1.369
"Holisme" is afgeleid van het Griekse woord "holos", dat "heel" betekent. Eén van de definities luidt: "holisme is een wetenschaps-theoretisch standpunt in de biologie, volgens hetwelk de delen moeten worden verklaard of begrepen uit het geheel." Een andere begripsomschrijving is: "holisme is een (oorspronkelijk voor de biologie opgestelde…
N. Wamelink2 november 2004Lees meer >

Coïncidentie

verhaal
2.0 met 14 stemmen aantal keer bekeken 1.789
Schopenhauer definieerde coïncidentie als "het gelijktijdig plaatsvinden van causaal niet met elkaar verbonden gebeurtenissen". Op die definitie valt m.i. wel iets af te dingen. Dat zou zélfs het geval zijn als de definitie gesproken had van niet réchtstreeks met elkaar verbonden gebeurtenissen. Er vinden immers op ieder moment ontelbare, in oorzakelijke…
N. Wamelink4 november 2004Lees meer >

Het grote ontwaken

verhaal
2.5 met 14 stemmen aantal keer bekeken 1.650
Als we ervan uitgaan dat alle ontwikkelingen op onze planeet zich in oorzakelijk verband voltrekken, dan dringt de voor de hand liggende vraag zich op, waarop die ontwikkelingen op den duur zullen uitlopen. Ik realiseer mij dat het een hachelijke en bijna per definitie speculatieve onderneming is te trachten op die vraag een antwoord te vinden. Ten…
N. Wamelink8 november 2004Lees meer >

Theoretiseren

verhaal
1.3 met 6 stemmen aantal keer bekeken 1.993
Het bolwerk is compleet en neemt een serieuze plek in in de geschiedenis van de wetenschap, de filosofie, de geneeskunde of anderszins. Een andere reden is, dat iemand zelf volop zoekt naar een kader, omdat hij er nog geen gevonden heeft. Of omdat er een concreet probleem is en naar oplossingen gezocht moet worden.…

Onveroorzaakt of onvoorspelbaar?

verhaal
2.5 met 6 stemmen aantal keer bekeken 1.280
De meest fundamentele kritiek op het determinisme (berustend op het causaliteitsbeginsel) komt van de zijde van de kwantumfysica. Die kritiek komt - kort gezegd - voort uit de waarneming dat de wetmatigheden in de macrofysica (de natuurkunde van voor het blote oog waarneembare verschijnselen) niet zonder meer van toepassing blijken te zijn in de microfysica…
N. Wamelink15 november 2004Lees meer >

Een levenwekkend woord

verhaal
1.4 met 11 stemmen aantal keer bekeken 1.401
Het eerste hoofdstuk van het nieuw-testamentische bijbelboek Johannes duidt "God" aan als "het Woord": "In den beginne was het Woord en het Woord was bij God en het Woord wás God. Dit was in den beginne bij God. Alle dingen zijn door het Woord geworden en zonder dit is geen ding geworden dat geworden is. In het Woord was leven..." Dit even…
N. Wamelink19 november 2004Lees meer >

Een scheppende kracht

verhaal
0.4 met 8 stemmen aantal keer bekeken 1.287
Wat is de geheimzinnige “kracht” achter de evolutie naar hogere vormen van leven en bewustzijn? Dat is, denk ik, de door het holisme veronderstelde "neiging in de natuur tot vorming van gehelen die meer zijn dan de som van hun samenstellende delen". De evolutie is een geschiedenis van try and error; het gaat alle kanten op, maar de hoofdstroom heeft…
N. Wamelink29 november 2004Lees meer >

De continuïteit van het leven (1)

verhaal
1.1 met 18 stemmen aantal keer bekeken 1.450
Als er ergens sprake is geweest van wensdenken, dan wel met betrekking tot het al dan niet voortbestaan van de mens na de dood. Iedere godsdienst heeft er een mening over en alleen al het gebrek aan eenstemmigheid zou te denken moeten geven over het realiteitsgehalte van elk van die meningen van Azteken, Egyptenaren, Grieken, Romeinen, Germanen, Hindoes…
N. Wamelink2 december 2004Lees meer >

De continuïteit van het leven (2)

verhaal
1.0 met 9 stemmen aantal keer bekeken 1.303
De wens is de vader van de gedachte, zegt het spreekwoord. Daaruit zal wel te verklaren zijn dat er altijd en overal mensen zijn geweest die de meenden dat zij ook ná de dood op een of andere manier individueel zouden voortbestaan. Ook de door de christenheid beleden "wederopstanding des vleses" wordt doorgaans uitgelegd als een individuele terugkeer…
N. Wamelink3 december 2004Lees meer >

De continuïteit van het leven (3)

verhaal
0.3 met 10 stemmen aantal keer bekeken 1.279
Het individualistische denken heeft niet genoeg aan het geloof in een eeuwig leven zonder meer. Nee, er is een individuéél voortbestaan na de dood. Hoe belangrijk (en troostrijk!) dit geloof voor veel mensen is, laat zich aflezen in overlijdensadvertenties in dagbladen met een kerkelijk georiënteerde lezerskring. Kunnen we ons iets voorstellen bij…
N. Wamelink4 december 2004Lees meer >

De Goede Werken

verhaal
4.0 met 4 stemmen aantal keer bekeken 1.461
De reiziger was al een hele tijd onderweg. Hij had dagen en dagen achtereen gelopen en had de wisseling van de seizoenen doorgemaakt. Hij wandelde door bloesemende boomgaarden en baltsende vogels, gerijpt koren en goudgele maïs, kalende bomen en bontgekleurde bospaden. Nu was het tijd dat hij een stek zocht om de wintermaanden door te komen. Hij…

Over aforismen

verhaal
1.8 met 6 stemmen aantal keer bekeken 3.025
Aforismen worden gedefinieerd als korte, kernachtige gezegden. Het gevaar van aforismen is, dat ze geïsoleerde stellingen zijn en dus geheel op zich zelf staan en dat ze niet meer de mening of het inzicht van de schrijver of bedenker reflecteren, nadat een hoop mensen ze beoordeeld hebben en erover nagedacht hebben. De taal is een zodanig onnauwkeurig…

Reïncarnatie

verhaal
1.8 met 16 stemmen aantal keer bekeken 1.916
De veronderstelling dat de individuele menselijke ziel (wat men zich daarbij ook voorstelt) na de dood terugkeert in een ander lichaam, wortelt waarschijnlijk in dezelfde behoefte als die waaruit het christelijke geloof in de "wederopstanding des vleses" is voortgekomen: overleven! In wat hier volgt, wordt “reïncarnatie” steeds gebruikt in de betekenis…
N. Wamelink12 december 2004Lees meer >

Een bovenbewustzijn (1)

verhaal
1.3 met 16 stemmen aantal keer bekeken 1.174
Reïncarnatie, de persoonlijke terugkeer van een overledene door hergeboorte, is dat denkbaar? Er zijn veel steekhoudende bezwaren tegen aan te voeren en er zijn veel vraagtekens bij te plaatsen. Maar wat dan te denken van rapportages over "herinneringen aan een vorig bestaan", waarvan allerlei details (gebeurtenissen, locaties, omstandigheden) door…
N. Wamelink24 december 2004Lees meer >

Een bovenbewustzijn (2)

verhaal
0.7 met 18 stemmen aantal keer bekeken 1.655
Natuurlijk is het schimmige gebied van het paranormale een uitgezocht werkterrein voor bedriegers en charlatans. Maar dat is nog geen excuus om alles wat niet of nog niet verklaarbaar is, meteen maar als bedrog te bestempelen. Met zinsbegoocheling ligt het even anders. Het kan natuurlijk wel vóórkomen dat een “medium” zich volkomen te goeder trouw vergist…
N. Wamelink25 december 2004Lees meer >

Montaigne: twee fragmenten

verhaal
3.0 met 2 stemmen aantal keer bekeken 1.211
UIT MONTAIGNE : OVER BEROUW Quae mens est hodie, cur eadem non puer fuit? Vel cur his animis incolumnes non redeunt genae ? (Ach had ik als kind maar de bezonnenheid gehad die ik nu heb. Of waarom heb ik, nu ik wijs ben, niet langer frisse wangen - Horatius, Oden IV, 10, 7-8). Zeldzaam is het leven dat tot de in de privé-sfeer beheerst blijft.…

Causaliteit en de theorie van de handelende persoon

verhaal
3.5 met 12 stemmen aantal keer bekeken 1.925
U zit op een avond thuis op uw comfortabele bank naar een tv-programma te kijken. Direct na afloop komt er reclame voor knabbelnootjes op het scherm. Ach ja, denkt u bij uzelf, een handje nootjes, dat is nou precies waar ik trek in heb. Maar ja, toen u vanmorgen voor de spiegel stond, had u zich nog ernstig voorgenomen om vandaag nog te beginnen met…

Determinisme, een steriele wereldbeschouwing?

verhaal
2.8 met 12 stemmen aantal keer bekeken 1.415
Even een kleine gedachte-exercitie. Stel: iemand zit dringend om geld verlegen. Op een nacht droomt hij heel levendig dat hij in de sigarenwinkel bij hem op de hoek een staatslot koopt en dat daarop een paar dagen later de hoofdprijs valt. Aangezien hij vaker voorspellende dromen heeft gehad en omdat die áltijd uitkwamen, is hij er voor zichzelf absoluut…

Sombere waarheid?

verhaal
2.2 met 8 stemmen aantal keer bekeken 1.703
Wie de dingen somber inziet, heeft er hoogstwaarschijnlijk een juiste kijk op. Het leven houdt een keer op en de laatste jaren van een bestaan zijn zelden zonder ellende, verdriet en pijn. De medische wetenschap heeft vooral het lijden verlengd, de mogelijkheid om met allerlei gebreken te blijven voortleven. Maar om dat leven zin te geven schiet iedere…

Waarheen zijn we onderweg? (5-slot)

verhaal
3.3 met 9 stemmen aantal keer bekeken 1.725
Aan die opgave heb ik al gedeeltelijk voldaan in mijn eerdere bijdrage in de rubriek Filosofie onder de titel "Het grote ontwaken" (zie inzending nr. 973). Wat ik daaraan nu nog toevoeg, is voornamelijk geënt op enkele citaten van Teilhard de Chardin (met excuses voor diens niet altijd gemakkelijke woordkeus en zinsbouw).…

Waarheen zijn we onderweg? (4)

verhaal
3.9 met 8 stemmen aantal keer bekeken 1.409
Aflevering 3 van dit essay eindigde met de veronderstelling (op grond van bepaalde waarnemingen) dat de evolutie gericht is op de vorming van steeds complexere gehelen die meer zijn dan de som van de delen. Met andere woorden: er zijn gegronde redenen zijn om aan te nemen dat de ontwikkelingen van de wereld met alles wat erop en eraan zit inclusief…

Waarheen zijn we onderweg? (3)

verhaal
2.3 met 3 stemmen aantal keer bekeken 1.262
Op zoek naar een antwoord op bovenstaande vraag hebben we in het openingsartikel vier subvragen gesteld. De eerste daarvan (zijn alle ontwikkelingen causaal bepaald?) kwam in het vorige artikel aan de orde. In deze derde inzending gaan we na (vraag b) of aannemelijk is te maken dat alle ontwikkelingen een richting hebben of (nauwkeuriger uitgedrukt)…

Waarheen zijn we onderweg? (2)

verhaal
3.1 met 10 stemmen aantal keer bekeken 1.347
De eerste opgave die we ons in de vorige inzending stelden, was aannemelijk te maken dat alle ontwikkelingen causaal bepaald zijn. Een tamelijk absurde opgave eigenlijk. Het gehele bouwwerk van wetenschap en technologie, al het menselijk denken en handelen is gefundeerd op de hechte samenhang van oorzaken en gevolgen. Geen mens gelooft in enig verschijnsel…

Citatenboek

verhaal
4.5 met 2 stemmen aantal keer bekeken 1.763
A: Van een scheurkalender: Eenvoudige mensen houden van ordening, maar een genie beheerst de chaos! B: Mijn favoriete genie is Archimedes, altijd al geweest. Vooral dat "geheel of gedeeltelijk" klinkt al zo plezierig. A: "Geheel of gedeeltelijk"? B: Ja, de stelling ging ongeveer zo: een voorwerp, geheel of gedeeltelijk ondergedompeld…

Waarheen zijn we onderweg? (1)

verhaal
4.0 met 5 stemmen aantal keer bekeken 1.612
Veel mensen hebben een intuïtieve afkeer van de gedachte dat het bestaan onderworpen zou zijn aan strikte causaliteit en/of finaliteit. Beide immers lijken als uiterste consequentie te hebben dat er geen plaats meer is voor een "vrije wil". Strikte causaliteit (elk verschijnsel wordt bepaald door een voorafgaande oorzaak) houdt immers in dat ook de…

zij- wat zij vond, maar niet zocht

verhaal
4.2 met 4 stemmen aantal keer bekeken 1.270
Het huis waarin ze woonde, besloeg vele meters grond. Uitgestrekte landerijen boden een vredig uitzicht. Ze had hier regelmatig naar gekeken, maar veelal was dat zonder emotie. Pupillen star vooruit gericht. Ooit had ze geprobeerd het gras te tellen dat groeide. Uren had ze gezeten, op de kapotte houten stoel, voor het raam dat nu slechts een geel aanzicht…

Transformatie

verhaal
1.2 met 4 stemmen aantal keer bekeken 1.465
Valt er hoop voor de toekomst te putten uit de huidige toestand van de menselijke samenleving? Een merkwaardige vraag, zult u wellicht denken. Je kunt beter vragen of er nog hoop voor de toekomst is ondánks de huidige toestand. Toch houd ik het nog maar even bij de eerste vraag. In een voorgaand artikel ("Een scheppende kracht") kwam in reactie op…
N. Wamelink23 januari 2005Lees meer >

Suprapersonalisatie

verhaal
1.6 met 13 stemmen aantal keer bekeken 1.792
Wat is de geheimzinnige “kracht” achter de evolutie van eenvoudige naar complexere vormen van leven en bewustzijn? Dat is, denk ik, de neiging in de natuur tot vorming van gehelen die meer zijn dan de som van hun samenstellende delen. De evolutie is een geschiedenis van vallen en opstaan; het gaat alle kanten op, maar de hoofdstroom heeft een duidelijke…
N. Wamelink2 februari 2005Lees meer >

ONTEVREDEN VEERBOOT

verhaal
5.0 met 3 stemmen aantal keer bekeken 728
Elke dag stak de veerboot de brede rivier over. Het vaartuig zag nu de ene oever, daarna de andere. "Bij mijn werk zie ik nooit wat anders dan het water en die twee heuvelruggen, waartussen ik heen en weer ga. Kon ik maar meer afwisseling beleven." De kleine boemeltrein hoorde het geklaag aan. "Luister eens, veerboot. Ik maak steeds weer dezelfde…