Inloggen

biografie: Anneke Haasnoot

Anneke Haasnoot (Den Haag, 1953) begon met schrijven rond haar dertigste. Zij volgde poëzieworkshops en cursussen Creatief Schrijven en studeerde twee jaar levensbeschouwingen, kunst en cultuur aan de OU. Werk van haar is gebloemleesd in diverse verzamelbundels, op verschillende websites en op cd.

Haar gedichten omlijstten tentoonstellingen en wapperden op banieren toen Voorne - Putten en Rozenburg werden uitgeroepen tot cultuurregio. Ook was ze te horen op regionale en landelijke radiozenders. Ze promootte literatuur in samenwerking met het Dichterscollectief Polder//Poëzie (later Literair trefpunt Brielle, nu min of meer in ruste) en gaf workshops in het middelbaar- en basisonderwijs.

Naast poëzie schrijft ze proza, columns, kinderverhalen, beschouwingen en liedteksten. Samen met Manja Herstel vormde ze lange tijd het schrijversduo Manneke Graspin dat met regelmaat verslag deed van wat een Poëet en Route zoal tegenkomt.

In 2011 kwam in de reeks verse voeten van de Witte Uitgeverij Leiden haar gedichtenbundel Binnen mijn Zinnen uit.

In 2016 kwam de biografie Wind van Weleer uit over het leven van de nu 92 jarige Lily Touwen dat zich deels in Nederlands Indië en het Jappenkamp afspeelt. Deze is verkrijgbaar bij mijnbestseller.nl of via Bruna of bol.com 

In 2018 kwam de sonnetenkransenkrans Vaderlanse Gschiedenis, samengesteld door Hilde van Beek & Bas Jongenelen uit, waarin zij werd opgenomen.

In 2019 kwam de sonnetenkransenkransbundel getiteld De Liefde; een met gif gevulde beker uit, samengesteld door Bas Jongenelen & Anne-Marie Maartens, waarin werk van haar werd opgenomen.

In 2019 kreeg ze de publieksprijs bij de verkiezing van de eerste stadsdichter van Nissewaard. Ook behoort ze tot de tien genomineerden voor de Willem Wilmink Gedichtenwedstrijd waarover na 24 maart meer.

Zij werd zevende bij de Willem Wilmink Dichtprijs. Over enkele weken komt er een bundeling van honderd van haar rondelen uit. Voor meer info zie mijnbestseller.nl


Inzendingen van deze schrijver

140 resultaten.

AAN ALLES KOMT EEN EIND

verhaal
4,0 met 3 stemmen 58
Ja, ik weet het, ik word oud. Mijn gloriedagen zijn voorbij. Ik heb kortom mijn tijd gehad.
Al zijn er mensen die zich nog hardnekkig samen met mij inzetten.
Anno 2019 ondervind ik echter nogal wat weerstand.
Een groep getrouwen gaat nog steeds samen met mij de deuren langs. Ik kom trouwens alleen in Nederland voor....

DE MENS EN ZIJN FABELDIEREN

beschouwing
5,0 met 3 stemmen 68
Mythische wezens. Vermoedelijk wist de mens uit de prehistorie er al van. De mens uit later tijden stammend kent ze van plaatjes, uit sprookjes, uit sagen en legenden.
De vraag is hoe kan het dat je deze wereldwijd en in alle culturen tegenkomt. Vaak zijn deze wezens half mens, half dier. Neem om te beginnen de Griekse harpij, half vogel, half vrouw en dochter van een waternimf. Aanvankelijk een mooi wezen, maar later vertaald in een gemeen gedrocht, met name door de Griekse komedie schrijvers die een kokkin van haar maakten die met de geur van haar gerechten mannen lokte. Remedie: Je neus dichtknijpen. Later maakten zij een prostituée van haar. De stoïcijnen besloten haar wellustig te noemen. In Egypte daarentegen was de vogelmens het zinnebeeld voor de ziel. Zo zwalkte het verschijnsel door de eeuwen heen tussen goed en kwaad
Er waren echter veel meer van dit soort wezens, zoals: Faun de bosgod, half mens, half dier met bokkenpoten; soms goed, soms kwaad. De centaur; half mens half paard. De sfinx, half mens, half leeuw met de vleugels van een condor; wreed en onverbiddelijk, bekend bij Griek en Egyptenaar, hoewel daar als goedmoedige ‘waakhond’ met het hoofd van een man en laten we de Ierse en Schotse Selkies niet vergeten; mensachtigen met een zeehondenhuid die de mannelijke Selkies echter af konden werpen als ze aan land gingen om eenzame vissersvrouwen te verschalken, Indien vrouwelijke Selkies hun huid aflegden en deze dan gevonden werd door een van de mannelijke, dan moest de Selkie met hem trouwen.
De verscheidenheid is groot. Neem de Nephilim; een volk van Reuzen, uit het Joodse gedachtegoed. Dit waren kinderen van godenzonen en mensenvrouwen; een soort Titanen, gevallen engelen, of ruimtewezens, daarover zijn de meningen verdeeld. ...

DE DRUPPEL VAN WOLZAK

column
4,7 met 3 stemmen 163
Bij De Volkskrant TECH staat boven een artikel van Laurens Verhagen en Lonneke van der Palen: ‘Even internet een tandje lager.’
Een applaus is hier op zijn plaats. Een ’Lang leve Maarten Wolzak’ mag niet ontbreken. Geloofd zijn ook de middelbare scholen die mobielvrije dagen invoeren. Dagen waarop de jeugd dan vanzelf met elkaar in gesprek gaat in de pauzes.
Eindelijk, maar dan ook eindelijk dringt het langzamerhand door hoe verslaafd dan wel verknocht de mens is geraakt aan zijn mobieltje. Met name de jeugd heeft een innige relatie daarmee en eigenlijk met alle moderne media.
Onlangs huilde een puber van veertien, meisje, van geluk toen ze een felbegeerde smartphone van zo rond de achthonderd euro voor haar verjaardag kreeg. Haar grootste wens werd vervuld. Je bent erbij en je kijkt ernaar. ...

AIPOTU 3019

verhaal
4,6 met 5 stemmen 97
Nadat hij was opgestaan was het eerste wat Cavalo Mar deed even zijn bloeddruk meten en zijn buik scannen. Alles zag er nog steeds goed uit. Hij instrueerde de huisrobot ontbijt klaar te maken en zijn vriendin een kopje thee op bed te brengen. Hij kleedde zich aan, dronk een soort kopje koffie, at een soort croissantje, ging haar nog even een kus geven om daarna de voordeur achter zich dicht te trekken.
Hij ging de trap op naar de tunnelbuisbaan en hoefde niet lang te wachten. Er ging een deur open en hij stapte in een eenpersoonscapsule, sloot deze en vertrok met hoge snelheid naar zijn taak.
Zijn studenten liepen met hem weg. Hij had de gave om boeiend kennis over te dragen. Hij was historicus en gespecialiseerd in de 21e eeuw. Ademloos hoorden zijn studenten verhalen aan over de tijd die zo ver achter hen lag. Daarbij liepen de koude rillingen soms over hun ruggen. Hoe wreed werd er met de dieren omgesprongen toen.
Ze konden zich niet voorstellen dat de dieren toen nog niet spraken en dat de bomen en de bloemen nog niet communiceerden en dat er dingen als fabrieken en vervoermiddelen waren die zóveel gevaarlijke stoffen uit stootten dat de meeste mensen uit die eeuw waren gestorven aan zogeheten welvaartziekten. ...

WREVEL WROEGING ZELFVERWIJT

column
Ze had geaarzeld haar buurvrouw. Wel of niet ingaan op het aanbod van de vriendelijke man. Ze was haar pinpas vergeten en de supermarkt ging bijna sluiten. Na een tweestrijd van enkele seconden stemde ze toe. Hij schoot het bedrag van haar boodschappen, vijf euro in totaal wel voor. Op de kassabon noteerde hij zijn adres en telefoonnummer en zij beloofde nog diezelfde dag het verschuldigde geld terug te brengen. Het kassameisje prees zijn vriendelijkheid.
Met haar matzes, boterhamboter en twee spijsbroodjes was mijn buurvrouw op weg naar huis gegaan. Het zat haar allemaal niet zo lekker. Had hij in de winkel al niet eng geloerd naar haar? Durfde ze het geld in haar eentje af te geven? Nee, ze zou wachten tot buurman thuis was. Voor haar geestesoog verscheen al een brute aanranding. Eenmaal thuis stortte ze zich op het zoete broodje en een kop hete thee. Ze nam de plattegrond van onze woonplaats erbij. Ver was het niet. Met de bus zelfs maar vier minuten! Zou ze dan toch maar nu voor het donker even? Fietsen mocht ze niet met haar pas geopereerde been.
Toen buurman thuiskwam had ze haar verhaal gedaan. Hij was er niet blij mee. Nadat ze gegeten hadden, reden ze naar nummer één van de Strawinskylaan. Dat stond immers op de kassabon? Ze gunde zich niet de tijd deze even op te zoeken, ze wilde buurman niet nog meer tergen.
Eenmaal op plaats van bestemming aangekomen, belde ze aan. Het was inmiddels donker. Een jonge man deed open. Hij wist van niets! Een oudere man, Turks? Met een snor? Die aan het klussen zou zijn? Nee, hij woonde hier alleen met zijn vriendin. Er had niets anders opgezeten dan naar huis te rijden om de bon te bekijken. ...

STRUIS IN SLUIS

verhaal
4,3 met 3 stemmen 289
‘Nee, ik wil er niets meer me te maken hebben; ik ben weg.’
Na deze woorden stopte mijn vriendin haar betraande ‘kop in het zand’, zoals de Romeinse denker Plinius de Oudere al beweerde en liet mij perplex achter. Ik boog me naar de kuil die ze met haar snavel al dieper schraapte om een nest in te maken en zei dat ze niet zo moest doemdenken maar beter kon aanvaarden dat er een erkende, algemene werkelijk bestond.
‘Wiens werkelijkheid, welke werkelijkheid, ik heb mijn eigen werkelijkheid; iedereen heeft zijn eigen werkelijkheid.’
Zij had haar kop uit het zand gehaald en schudde deze zo wild en verontwaardigd dat ik zand en aarde in mijn ogen kreeg. Ik moest ze even uitspoelen in een bak drinkwater die niet ver van ons vandaan stond....

COIFFEUR FRISEUR HAIRSTYLIST

column
Kapper zijn is toch wel een heel speciaal beroep. Het voordeel ervan is dat het vak nooit zal uitsterven. Er zal altijd werk in te vinden zijn. Je moet er wel geschikt voor zijn, dus een sociaal mens. Je krijgt namelijk heel wat te horen van je klanten. Ze vertrouwen je van alles toe. Je bent eigenlijk ook praatpaal en therapeut. Dat werd me weer eens duidelijk toen ik iemand erop betrapte wel heel veel uit te storten over een jonge vrouw. Wat maakt toch dat klanten dit doen? Gelukkig ging het gesprek halverwege over op leuke dingen en werd er met oprechte belangstelling ook naar het wel en wee van de kapster zelf gevraagd en toen viel er nog iets te lachen! Natuurlijk ontbreekt het thema vakantie nooit, maar hoe zat het met de geschiedenis van dit vak, dat een van de oudste beroepen ter wereld is?
In de steentijd werd er al haar afgesneden door priesters om de ziel, die zo dacht men in het haar huisde, te ontdoen van duistere zaken en om te voorkomen dat boze geesten in het lange haar naar boven zouden klimmen. Bij een volk als de Inca’s kreeg een kind pas een naam als het twee jaar werd, dan werd het tevens gekortwiekt.
De eerste scheermessen schijnen uit 3500 voor Chr. te stammen. De barbier, oftewel herenkapper, kende men al bij de Egyptenaren, Romeinen en Grieken. Het woord komt van het Latijnse barba, dat baard betekent. Die werd ook in model gebracht of afgeschoren.
In de Middeleeuwen was de barbier tegelijk chirurgijn omdat hij aan aderlaten en kiezen en tanden trekken deed! Een goede barbier bood daarnaast altijd een luisterend oor. De kapper stond bij sommigen in aanzien. Hij behandelde breuken, zweren, kon amputeren, zette koppen (glazen, gloeiendhete cylinders die vacuüm zogen) bloedzuigers, noem maar op, maar dan wel van poorters dat wil zeggen niet bepaald welgestelde burgers. Eveneens brandde hij met een heet ijzer wonden dicht om bloeden te stelpen. De universitair geschoolde geneesheren waren er voor de rijken en keken neer op de barbiers. Dit te weten verklaart wellicht het hedendaags luisterend oor, alhoewel, vrouwen lijken toch over het algemeen eerder bereid tot een praatje. ...

FEESTMAAND

verhaal
Hij was niet zo groot; de kerstmarkt in het nabijgelegen dorp, maar, de warme chocomel en hete glühwein vloeiden er rijkelijk en de oliebollenkraam deed goede zaken. Een koortje zong bekende liedjes en de sfeer was, zoals altijd, uitstekend.
Ik hield halt bij een tafel waarop sneeuwbollen stonden uitgestald. Er waren dit jaar heel speciale bij. Mijn blik bleef rusten op een bol waarin Jozef, Maria en een kribje met het kindje waren te zien. Ik keek gefascineerd naar het tafereeltje. Mijn blik werd naar binnen gezogen en opeens bevond ik me in een schamele stal waarin zich mensen van vlees en bloed bevonden! Ze leken mij niet op te merken.
Een heel jonge vrouw sliep op een bed van stro en een man op leeftijd zat te knikkebollen. Uit een voederbak straalde licht. Ik sloop dichterbij. Een lichtgevende baby keek welbewust de wereld in.
Er was iets vreemds met zijn ogen. Dat waren niet die van een pasgeboren kind. Er sprak een alwetende blik uit. Die van een verworven wijsheid. Ik wreef met duim en wijsvinger over mijn oogleden en toen ik mijn ogen weer opende was de kraamvrouw even wakker. Ze had nu een stralenkrans om haar hoofd. Het was doodstil en alleen de os en de ezel kauwden en snoven een beetje. Ik viel, halfdronken door de warme wijn, in een slaap die veel weg had van bewusteloosheid. ...

DE HUILVROUW

verhaal
4,0 met 4 stemmen 211
‘En, is er al iets gaande?’
Het was een geijkte vraag in het kleine vissersdorp van de jaren vijftig. Hij werd gesteld aan jonge, pasgetrouwde vrouwen of hun moeders. Er werd reikhalzend uitgezien naar een eventuele zwangerschap. Was dat drie maanden na de huwelijksdag nog niet het geval, dan veranderde vanaf die tijd de vraag in: ’En? Nog niet?’ waarna er meewarig met hoofden werd geschud en er een soort geluid volgde dat je krijgt als je je tong tegen de achterkant van je voortanden drukt; een zacht klakkend t t t t t.’
De jonge bruid zou er begin maart blozend en bevestigend op antwoorden. Achteraf bezien, moet ze na drie wittebroodsweken al zwanger zijn geraakt. Dat was in haar tijd en milieu nu eenmaal de gewoonte.
Lang hadden de jonge bruidegom en zij zijzelf niet kunnen genieten van het zo kort geleden geconsumeerde huwelijk. Ze was erg misselijk en viel te pas en te onpas aan de eettafel in slaap; met haar hoofd op haar armen. De jonge man die vader zou worden onderging het lijdzaam en verbaasd....

GROEN GRAAN EN GENEUGTEN

column
3,0 met 2 stemmen 63
De kerk van Giessenburg heeft brede, witte kunststof kozijnen en een kerkklok die niet in het midden van de toren zit, maar helemaal rechts.
In de Dorpsstraat, op nummer 55, zit een zeer royaal opgezette winkel met tweedehands boeken. Zeer de moeite waard er een kijkje te nemen. Veel religieuze gedichtenbundels en streekromans, maar ook koren tussen vermeend kaf. Een kast geschiedenis en boeken van Isabel Allende en Midas Dekkers.
Verderop in de Dorpsstraat bevindt zich op nummer tien het Museum Het Rechthuys; een bezoek meer dan waard. Helaas is het alleen op woensdag- en zaterdagmiddag geopend. Tot acht september is er een leuke, gevarieerde verzamelingen expo. Van vliegenmep tot lampetkan tot filmsterrenpaatjes en van alles daartussenin, zoals Maria’s met kind uit verschillende landen.
De vaste tentoonstelling geeft je een geanimeerde gids mee die van alles weet te vertellen. Het meten van hooibroei komt aan bod, de doofpot bij de houthaard, waarin het hout werd gestopt bij het slapengaan, de verschillende hoefijzers voor de paarden, voor elk seizoen een ander. In de winter met punten zodat het paard niet uitgleed als het de arrensleeën over de bevroren veenrivier de Giessen trok en dus over om en nabij veertig cm dik ijs....

TEKSTKRITIEK EN TWISTGESCHRIJF

beschouwing
3,5 met 2 stemmen 82
Een tekst kun je van meerdere kanten bekijken en op verschillende manieren interpreteren en op een creatieve manier benaderen. Een studie literatuurkritiek helpt daarbij. Bij het beoordelen van een stuk proza of een gedicht wordt de tekst bekeken en beoordeeld vanuit verschillende hoeken. Dit gebeurt met behulp van analysetechnieken en met behulp van het literaire veld; een standaardmodel binnen de literatuurwetenschap. Ook wordt het verband gelegd tussen een tekst en kunst en cultuur en maatschappij. De achtergrond van de schrijver of dichter speelt ook mee.
Aan het begin van de 19e eeuw bleef het nog bij een vrij vriendelijk bespreken van proza en poëzie. Een recensent vertelde het verhaal een beetje na en leverde een beetje kritiek op de techniek. Dat begon tijdens diezelfde eeuw te veranderen met het verschijnen van het literaire tijdschrift De Gids. Er werden hogere eisen gesteld aan critici.
De eerste beroepscriticus was Conrad Busken Huet die volgens zijn echtgenote Het Boze Oog had. Hij hoefde bij wijze van spreken maar één blik te werpen op een tekst of hij zag meteen allerlei fouten. Hij was een verzuurde man die Nederland haatte en het grootste deel van zijn leven elders verbleef. Hij was wars van verguizing en aanbidding van auteurs en poëten. Hij vond gebrek aan kwaliteit echter een grove belediging van literatuur. Het bevreemdt dan ook niet dat Huet vele vijanden had vanwege zijn vlijmscherpe pen.
(literatuurgeschiedenis.nl 19e eeuw) ...

HEMELVAARTSDAG

column
3,4 met 5 stemmen 463
Hemelvaartsdag, al van oudsher een christelijke feestdag. Een dag waarop vroeger alle winkels gesloten waren. Zomaar een zondag middenin de week. Een dag waarop jaren terug in voormalig Nederlands Indië een jongetje tegen een toerist (de dichteres Lily Touwen) die naar een evenement wilde zei: ‘Terbang.’
Waarbij hij met zijn armen vliegbewegingen maakte. Waarmee hij wilde zeggen dat Jezus vliegen was; naar de hemel opgevlogen dus en het bedoelde evenement daarom niet doorging.
Ook enkele profeten uit de Bijbel zijn opgevaren ten hemel en naar het schijnt deden ook Romeinse goden het. Ook de profeet Mohammed steeg ten hemel.
Hoe anders is het anno 2018! De supermarkten zijn open en er zijn braderieën en kermissen, fietsdagen en kasteelfeesten, muziekfestivals en tal van evenementen, voor jong en oud.Natuurlijk mogen de processies niet ontbreken....

BESCHIMPING BESCHERMING EN SNAKERIJ

beschouwing
3,7 met 3 stemmen 68
Soms verbaas ik me hogelijk over het rare land waarin we leven en met name over zijn inwoners onder wie ook politici en over wat deze al zo bezielt. Waarom in vredesnaam wil meneer (ik blijf beleefd) Kees verhoeven van D66 samen met zijn medestanders en dat zijn er nogal wat, in ’s hemelsnaam het verbod op Majesteitsschennis en het beledigen van bevriende staatshoofden uit het wetboek van strafrecht schrappen? Wat zou ik graag meer te weten komen over het hoe waarom daarvan en even in hun hoofden blikken als het gaat om hun werkelijke beweegredenen daarvoor. De tijdgeest denk ik dan. God en het schone en het goede bestaan voor velen niet meer. IJverzucht denk ik dan, ja zeker ook dat laatste. Verhoeven en medestanders wanen zichzelf goden en koningen. Kees V. meent dat de straf van vijf jaar gevangenis voor het beledigen van de koning niet meer van deze tijd is. (NU.nl 6 april 2018)
Nu is ‘deze tijd’ toch al zo aan het afglijden dus moet er niet al teveel meer getornd worden
aan broodnodige wetten.
Voorstanders van een strenge straf voor het beledigen van blauw of adellijk bloed, ministers, politie, rechters, militairen, hulpverleners en religieuze leiders krommen hun tenen. Segers van de CU stelt dat het meer gaat om het beledigen van het ambt dan om de persoon; een zinnige opmerking. Waarna je je toch afvraagt waarom ambulancepersoneel geregeld uitgemaakt wordt voor alles wat mooi en lelijk is. Wat bezielt de mens, uitzonderingen daargelaten, die graag verzet pleegt. Lijdzaam of niet. ...

CHUCKA TRAIN YEAH

column
3,0 met 3 stemmen 92
Het was een opmerkelijke dag. De reizigers in de volle trein zaten allemaal met hun neus in hetzelfde boekje dat moest doorgaan voor het boekenweekgeschenk 2018. De kaartcontroleurs hadden er plezier in en nu en dan vroeg de ene reiziger aan de andere hoe of hij het vond. Dan luidde het antwoord meestal: ‘Ik ben nog maar pas begonnen, dus ik weet het nog niet.’
Ook Metgezel en ik begonnen te lezen zodra de trein zich in beweging zette. Daarvoor kwam ik maar niet door de poortjes met het boekje en ik was niet de enige, totdat bleek dat je het tegen een rond glas aan moest houden om in te kunnen checken. Metgezel kon zijn ongeduld haast niet bedwingen en door mijn gestuntel was er geen tijd meer voor koffie met iets erbij. Later dan maar.
Zoals altijd moest ik nodig tijdens een lange treinreis en vond ik het geen pretje door het middenpad lopend de pijltjes te volgen richting het toilet. Er zijn altijd wel blikken op je gericht en soms is het nog best ver.
Dit keer bofte ik. Nog een tweede klas rijtuig, wat coupés, een eerste klas rijtuig en ik was er en de wc was niet bezet....

SEANCE IN DE PASTORIE

verhaal
4,5 met 2 stemmen 67
Grote stukken weiland scheidden mij van het kleine, witte godshuis. De oude pastorie, die er dichtbij lag, ging schuil achter hoge zomerbomen. Ik zag de bewoonster ervan voor het eerst in haar functie van beheerder van het intieme wijkgebouw tegenover de voormalige domineeswoning. Ze was rank, slank, had glanzend, grijs haar en was afstandelijk en aristocratisch. Ze stelde zich voor als Margaret. Ik huurde de ruimte af voor een feest.
Het onder auspiciën van Rijkswaterstaat gebouwde kerkje trok mij aan als een magneet. Het had iets ondefinieerbaars. De grond eromheen voelde werkelijk gewijd en altijd hoorde ik de klokken luiden als ik op de polderdijk de hond uitliet. Op de kleine dodenakker rondom de kerk rustten twee gesneuvelde Britten uit WO11.
Als kind hield ik al van klok, carillon en tafelbel en hoewel ik het calvinisme had afgezworen, bleven klokken mij fascineren. De grote met name als ze riepen om kerkgangers. De taken die ze in het verleden hadden bij brand en onraad, bij huwelijk en dood intrigeerden me. Ik vond het gewoon jammer dat de moderne tijd andere signalen had gevonden in noodsituaties, zoals sirenes.
De klokken die de zwaarste stem hadden, traden op bij terechtstellingen, het uitspreken van banvloeken en kondigden de komst van de vijand aan in tijden van oorlog. Maar de meeste begonnen in de functie van oproeper tot gebed....

EENHEIDSMYSTIEK

beschouwing
2,5 met 2 stemmen 109
Wanneer de mens zich bewust werd van ‘de dingen’ is moeilijk te achterhalen. Misschien was het toen hij de taal ontdekte en zijn brein een bepaalde ontwikkeling had doorgemaakt. Dat alles om zijn angsten en de natuurelementen te bezweren. Te trotseren zelfs enkel en alleen door ze te benoemen.
Op welk punt in het menselijk bestaan kreeg men behoefte aan goden die men gunstig wilde stemmen middels rituelen, bezweringsformules en offers? Begon men aan een zoektocht naar antwoorden op de zin van leven en sterven? Een queeste om het raadsel van het leven te kunnen begrijpen en de mens een antwoord te geven op het grote Waarom dat de mensheid nu al vele eeuwen bezighoudt?
Er waren op een gegeven moment spirituele wereldleraren die steeds meer volgelingen kregen. Dat ging in het geval van de christenen gepaard met het kerstenen; bekeringen al dan niet onder dwang plaatsvindend. Het leidde en leidt helaas nog steeds tot godsdiensttwisten en oorlogen.
Momenteel is er het geloven in of het beschouwen van het Eenheidsbewustzijn. Dit krijgt steeds meer aanhangers. De stroming stamt uit India (Advaita Vedanta) en gaat terug naar de 8e eeuw voor Christus. Voornaamste kenmerk is het idee dat het zelf, de anderen en de wereld in wezen geen gescheidenheid kennen. (Advaita betekent de afwezigheid van tweeheid)...

GOOD GOOD GOOD GOOD VIBRATIONS

column
3,2 met 5 stemmen 152
Het volgende zal menigeen bekend voorkomen.
Je begeeft je manhaftig naar het centrum van het stadje waar je woont. De VVV cadeaubon die je voor je verjaardag kreeg in een zijvakje van je schoudertas. Je hebt al meerdere keren op die manier het winkelcentrum bezocht, maar je geeft het niet op. Dit is je zoveelste poging. Je hoopt van harte dat je nu zult slagen. Al je hoop is nu gevestigd op ‘de Etos’. Die had je nog niet gehad.
Je komt met een flink aantal producten bij de toonbank en zet ze erop neer. Vergenoegd haal je de plastic cadeaukaart te voorschijn.
‘Jullie nemen toch VVV bonnen aan?’ zeg je opgelucht tegen de verkoopster. Deze kijkt je koeltjes aan. ...

GEPLOGENHEDEN IN DE LAGE LANDEN

column
4,0 met 4 stemmen 232
De Romeinen deden het al; giften uitdelen op de eerste dag van een nieuw jaar. Dat gebaar kennen we anno 2018 nog steeds. Op veel plaatsen is het nog steeds de gewoonte kinderen die je Gelukkig Nieuwjaar komen wensen een geldbedrag of snoep te geven.
In Scheveningen ging je in de jaren vijftig en zestig op nieuwjaarsdag met je ouders lopend bij grootouders, ooms, tantes en verre neven en nichten langs en daar was je de hele dag zoet mee. Het liefst nam je een bordpapieren kinderkoffertje mee waarin je elk dubbeltje en kwartje en de je bij uitzondering toebedeelde guldens of rijksdaalders bewaarde. Wat een genot was het met je neefjes en nichtjes telkens te tellen en te rammelen met je koffer. Je voelde je de koning te rijk. Je ouders werden met het uur vrolijker van de boerenjongens die een oud tante steevast serveerde en van de port, bessenjenever, borrels en advocaatjes met slagroom die ze gedurende de dag innamen. Pas veel later kwamen andere sterke dranken op het menu te staan die men met cola mixte. Als je een jaar of veertien was, werd je ineens te groot bevonden en stopte het uitdelen helaas.
Anno 2018 zijn de dubbeltjes en kwartjes euromunten of biljetten zelfs geworden. Alleen worden die uitgedeeld op de Nieuwjaarsreceptie die iemand dan thuis houdt. Ook wordt er niet meer gebeld even na middernacht maar nee, men appt even ‘Gelukkig Nieuwjaar’ naar zijn ouders, opa’s, oma’s, tantes en ooms of vrienden.
De hardnekkige gewoonte elkaar wenskaarten te sturen hoort ook bij de jaarwisseling. Al werd een flink aantal papieren wensen dit jaar vervangen door digitale; het papier wint het nog altijd ruimschoots. Ook oliebol, appelflap en kerststol houden zich nog steeds staande, net als het hebben van goede voornemens. Rijkelijk voedsel en veel drank komt dan ook van eeuwen her, bedoeld als offer om de goden gunstig te stemmen. Na het ritueel nuttigden de mensen de offeranden zelf!...

WOORDENSCHAT

beschouwing
4,0 met 3 stemmen 128
In de stationshal van Breda klinkt muziek. Piano en dwarsfluit. Het is eerste kerstdag. De melodie komt me bekend voor. Ik neurie mee. Dan wellen uit mijn geheugen wat woorden op:’Z’offerden ootmoediglijk mirr’ wierook ende goud, ‘tere van dat kinde dat alle ding behoudt, kyrielys.’
Verder kom ik niet. Wat een prachtig woord ‘ootmoediglijk’.
Vast iets in de zin van deemoedig, nederig. Zo jammer vond een vriendin het laatst dat de taal zo verandert. Dat levende talen altijd aan verandering onderhevig zijn, al eeuwen lang, daaraan moest ik haar even herinneren.
Haar zat vooral de straattaal dwars. Hopelijk troostte het haar, dat straattaal maar een jongerentaal is van een subcultuur en dat deze soort taal op een gegeven moment een dode taal zal zijn. Thuis haal ik het deel van de tekst van het gespeelde liedje er eens bij. Ach ja, hoe kon ik de titel kwijt zijn: ‘Nu sijt wellecome’ en dan ‘Jesu lieve Heer, Gij komt van al zo hooghe van al zo veer.’ ...

DECEMBER IN DE HOENDERHOF

verhaal
‘Ik voel het aan mijn water, Pavo, het is weer zover, het hangt weer in de lucht.’
Pavo die een tak hoger zat en die op het punt stond in slaap te vallen schrok op.
‘Hoezo?’ vroeg hij geeuwend.
‘Nou, zie ze nou een rennen en voorbij scheuren in hun auto’s, op hun fietsen met die aangeklede lijven van ze. Ze zien er niet uit zonder veren.’...

JEETJE OMA

column
Op straat valt heel wat te beleven. Zo kan het gebeuren dat je heel vroeg bent opgestaan omdat je geheel nuchter bloed moet gaan laten prikken en een flesje ochtendurine moet afgeven. Zo kan het zijn dat je mooi op tijd bent om acht uur. Dat je even denkt aan de oude mevrouw van een vorige keer die het potje tot aan de rand had gevuld, terwijl de laboratoria maar heel weinig nodig hebben voor onderzoek. Dat er maar vijf mensen voor je zijn en je tegen half negen weer buiten staat.
Maar niet voordat je in halfslaap gevraagd hebt wie de laatste was en te horen krijgt van een wakkere grapjas dat jij dat natuurlijk zelf bent. Zo kan het voorkomen dat je iets leert namelijk dat je beter kunt vragen achter wie ben ik en dat je nooit te oud bent om te leren.
Je gaat op weg naar huis en moet langs de katholieke basisschool die op het punt staat te beginnen. Er staan zes jochies van een jaar of tien half op de stoep half op het fietspad met hun fietsen. Ze schelden op of om iets. Je bent van plan rustig precies door het midden van het zestal te lopen, omdat daar nog ruimte is. Terwijl je dat doet, vraagt één van hen: ‘Fakka?’
Wat is dit nu weer gaat er door je heen. Wat durft dat joch tegen je te zeggen? Hij heeft een leuke snuit, kun je het zo mis hebben?...

BEDROEVEND DEERNISWEKKEND

beschouwing
Je zult als geohydroloog maar willen afstuderen aan de TU Delft met een vergiet op je hoofd en een 17e eeuws piratenpak aan om dan te ontdekken dat dit je wordt geweigerd. Je voelt je gediscrimineerd en dient een klacht in bij het College voor de Rechten van de Mens. Moslima mogen wel met een hoofddoek promoveren en als je Joods bent mag je dat met keppeltje, Sikhs mogen een tulband dragen en als iemands promotie over robots gaat mag zij een robot met zwart strikje naast zich hebben, maar als pastafari en priester van de kerk van het Vliegende Spaghettimonster, waarin men de god Noedelheid vereert, mag je niets.
Daar is een promotie een te plechtige, formele, academische ceremonie voor vindt TU Delft zelf. (Tonie Mudde VK 16 november 2017) De aanhangers van deze ‘religie’ vinden het op hun beurt weer vreemd dat mensen geloven in een man die wijn in water veranderde of een god die een zee in tweeën spleet. Dat het Michael Afanasyev lukte een Israëlisch paspoort te krijgen met een vergiet op zijn hoofd is op zijn zachts gezegd verbazingwekkend.
Je zou denken, maar dat is een grote vergissing, dat een promovendus een brede algemene ontwikkeling heeft, maar dat is lang niet altijd het geval. Hij is goed en soms briljant op dat ene terrein van zijn afstuderen, terwijl hij verder een onwetendheid en een gebrek aan inlevingsvermogen ten toon spreidt die je versteld doet staan, of zo geniaal in zijn vakgebied is dat het aan waanzin grenst. Je vraagt je af hoever je kunt gaan in het bespottelijk maken van eeuwenoude religies, hoewel Afanasyev ze naar eigen zeggen bekritiseert, maar in hun waarde laat.
Hoe triest is het als je niet meer in wonderen gelooft. Iemand als Helena Blavatski, occult medium en grondlegger van de theosofie, was in staat tot het verplaatsen van objecten en het schrijven van brieven die niet per post, maar ogenblikkelijk aankwamen op plaats van bestemming. De aboriginal zong zijn levensweg. De sjamaan stond dicht bij de natuur en wat deze bood, al dan niet met behulp van bepaalde kruiden. Het orakel van Delphi werd bedwelmd door bepaalde dampen. De handoplegger genas. ...

ROMMEL DE BOMMEL RINKELDEKINKEL

column
3,5 met 4 stemmen 82
Het regent nogal veel, tegelijkertijd schijnt de zon en zijn er vaker regenbogen te zien. Nog even en Sint Nicolaas is er weer. Wat zou er met de regenboogpieten zijn gebeurd?Ze lijken als sneeuw voor de zon te zijn verdwenen en iedereen kijkt uit naar de kleur die de trouwe knechten anno 2017 zullen hebben. In elk geval in Amsterdam; Spaanse edellieden met roetvegen. Je zou eigenlijk kruitsporen op hun gezichten verwachten. Het waren namelijk geen lieverdjes. Denk aan het Bloedbad van Zutphen en De Spaanse Furie in Mechelen en Antwerpen in de 16e eeuw.
In ons kikkerlandje zijn er voor- en tegenstanders van zwarte Pieten. Als je genoeg empathie in je hebt, kun je de tegenstanders wel aanvoelen. In hun genen dragen zij de geschiedenis van hun voorouders mee, die van slavernij en uitbuiting, maar dat doen tegelijkertijd ook de voorstanders. Iedereen wordt bepaald door de tijd en omgeving waarin hij ter wereld kwam.
De Nederlander heeft alweer zakken zout gereed staan, niet voor stoute kinderen, zoals vroeger, niet tegen vorst en sneeuw, maar om op elke slak te leggen die hij bespeurt. Ook heeft hij over het algemeen lange, gevoelige tenen, waarop je al snel trapt met alle gevolgen van dien.
Er is nog iets waaraan hij zich stoot. Dat zijn de standbeelden van grote mannen en vrouwen die het ooit hebben verdiend in brons gegoten te worden of uit steen te zijn gehouwen. Geschiedenis is belangrijk, maar kan ook een vertekend beeld geven. Dat gebeurt overal ter wereld wel. Geschiedenis kan worden herschreven. Er worden dingen weggelaten en er worden dingen bij verzonnen. Het kan mooier gemaakt worden dan het in werkelijkheid was. ...

ROBO SAPIENS

column
3,6 met 5 stemmen 95
Haar fysiotherapeut was erover begonnen, over robotica. Of ze de reportage met Jelle Brandt Corstius ook had gezien zondagavond. Ja dat had ze. JBC, inmiddels vader van een peuter, vroeg zich erin af hoe de toekomst van zijn dochtertje eruit zou zien nu de kunstmatige intelligentie in opmars is. Speciaal voor hem was een robot gebouwd ongeveer net zo groot als een basisschoolkind die op de een of andere manier iets vrouwelijks had. Robin had JBC haar genoemd. Dat kon zowel voor een jongen als voor een meisje. Ze was vertederend. Een coupeuse mat haar een strak rokje en jasje aan. Robin gaf braaf handjes en zwaaide haar handen in de lucht bij het zien van bepaalde gebouwen in Londen waarvan ze onder de indruk was.
Ook in het programma JBC’s dochtertje Mae, maar dan op 85 jarige leeftijd. Met een voice over vertelt zij hoe men in het jaar 2100 tegen liefde, dood en zingeving aankijkt. In de eerste aflevering worden we nog niet veel wijzer van haar. Ze zei dat het haast niet mogelijk is in woorden uit te leggen hoe het leven in haar tijd is veranderd. Hopelijk komt dat in de nog komende afleveringen. Vaststaat dat de mens uit 2017 over driehonderd jaar in de ogen van de dan levende aardbewoners een soort Neanderthaler is. De komende twintig jaar verandert de wereld evenveel als in de afgelopen 300 jaar. Na de fascinerende eerste aflevering volgde het informatieve programma Tegenlicht, waarin denkers toelichtten hoe de verre toekomst er uit zal zien.
Zaak is de robot in het gareel te houden. De mens moet de baas blijven. De in Rusland geboren SF schrijver Isaac Asimov, een van de drie beste sience fiction schrijvers van de 19e eeuw, gaf in zijn boek I Robot uit 1950 (in het Nederlands verschenen in 1966) drie gedragsregels oftewel wetten weer waaraan de robots zich dienden te houden: ‘Een robot mag een mens geen letsel toebrengen, noch laten overkomen. Een robot moet door mensen gegeven orders uitvoeren, behalve als die orders in strijd zijn met de eerste wet. Een robot moet zichzelf beschermen, zover als dat niet in strijd is met de eerste en tweede wet.’
Iets om bij stil te staan, want zou het in de toekomst lukken om mens, machine en moraal op een lijn te krijgen? Zouden robots uitgeroepen worden tot goden?...

MENSEN MET EEN MISSIE

beschouwing
3,5 met 2 stemmen 67
Nabij Venlo ligt het kloosterdorp Steyl met o.a. het Missiemuseum dat in 1931 werd geopend. Het werd ingericht door Broeder Berchmans. In plafondhoge vitrines valt een keur aan veelal exotische, opgezette dieren te zien. In 1980 werd besloten Berchmans opstelling en inrichting voor altijd in stand te houden.
Vanaf 1879 brachten missionarissen vanuit de hele wereld kunst, voorwerpen en have waaronder insecten, torren en vlinders mee naar Nederland om de bevolking kennis te laten maken met andere culturen. De media televisie en film bestonden immers nog niet. De dieren werden overzee gedood en hun huid werd gestroopt en gelooid in kisten naar het verre Nederland verscheept. In Steyl werden de dieren dan geprepareerd door o.a. broeder Berchmans die van 1900 tot aan zijn dood in 1934 conservator van het museum was. Hij kreeg hierbij hulp van preparateurs uit Duitsland. ( uit Halle an der Saale)
Er werden ook wel geprepareerde dieren aangekocht.
Anno 2017 komen onderzoekers uit alle windstreken de collectie, waaronder zich vele uitgestorven diersoorten bevinden, bestuderen. Beroemd tot over de grenzen is de Beer van Steyl; een 1.75 lang opgezet dier uit Rusland met een gleuf in zijn borst, waarin je geld kunt deponeren. Massa’s kinderen zijn gillend weggelopen omdat hij als de munt gevallen was, brullend zijn hoofd bewoog. Het christendom, de islam en het boeddhisme noemt men overigens missionaire religies. ...

SO DAUF AS EN WACHTEL*

column
4,0 met 5 stemmen 311
Wat direct na aankomst in Bremm an der Mosel opviel, was dat op donderdag in elk geval vrijwel iedereen grijs haar had, op grove wandelschoenen liep, een rugzakje of Nordic wandelstokken droeg of een fietshelm op had en in het bezit was van stevige kuiten. Een generaliserend, etiketterend, tikje subjectief beeld dat later enigszins moest worden bijgesteld.
Het drie sterrenhotel was prima, zij het niet bepaald design, maar had sfeer en heerlijke bedden. We waren voor een dag of vier afgereisd. Even naar een andere omgeving en om de streek terug te zien die ik ooit als zestienjarige bezocht.
Nadat we hadden uitgepakt, zag ik bij het buurt verkennen plataanbladeren van ongekend groot formaat. Ik nam er een stuk of vijf mee en droogde die in een krant waarop ik mijn koffer zette. Ik zag ze al voor het raam hangen thuis. Het was oktober en het was herfst, mijn favoriete seizoen. In de dorpskerk bad men. Het was Rozenkransmaand.
Er werd rap Duits gesproken, ook door de bediening. We kregen een menu mee en konden kiezen uit drie gerechten. Dat gold voor elke dag. Toen merken we al snel hoe ons middelbare school Duits was weggezakt. Nu zul je in het middelbaar onderwijs niet snel woorden als Zander en Kürbissuppe tegenkomen, toch stonden ze op het menu. Op mijn mobieltje was het zo gepiept; het opzoeken. Zander was snoekbaars en Kürbis was pompoen. Sprudelwasser, wat ik maar niet goed verstond, was Spa rood. We kozen voor kip. ...

MARTELAARSCHAP

beschouwing
3,3 met 3 stemmen 78
Als bij het ontwaken dagelijks je oog op een groot houten kruisbeeld met een bronzen Christus eraan valt, kan het gebeuren dat je op een gegeven moment denkt, martelaren, wie zijn of waren het? Er zijn er velen geweest en er zijn er nog die hun leven geven vanwege hun godsdienst of overtuiging.
Thomas More, ooit renaissance humanist, filosoof, staatsman en steunpilaar van Hendrik VIII
van Engeland was zo iemand die vasthield aan zijn overtuigingen en daarom werd onthoofd, toen hij de koning niet steunde toen deze wilde scheiden van Catharine van Aragon teneinde in het huwelijk te treden met Anna Boleyn. Ondanks zijn beroemde werk Utopia, presteerde Thomas More het ook ketters te laten verbranden die de Duits protestante reformator Maarten Luther aanhingen. Toch werd Thomas More later heilig verklaard door Paus Pius X1 heilig verklaard.
Maar was een vrouw in het Jappenkamp, zoals in ‘Het ruisen van de tjemara’s’ van Ciska Feekes, die na urenlang met alle vrouwen en kinderen gebogen in de brandende zon te hebben gestaan, omdat er groente uit het tuintje van de kampcommandant was gestolen en die zich meldde als dievegge terwijl ze het vermoedelijk niet was, niet ook een martelaar? Zij was immers bereid haar leven op te offeren?...

EEN TIKKIE OUDER

verhaal
4,2 met 4 stemmen 147
Zo langzamerhand begon ze zich te realiseren dat ze nooit meer de oude zou worden na haar val en de daaropvolgende langdurige revalidatie. Terug dat ging niet meer. Haar joie de vivre had haar val niet overleefd vreesde ze en er was nog niets voor in de plaats gekomen. Haar lichaam kon haar nog vrij snelle geest niet meer bijhouden, hoe graag die dat ook wilde.
Nu zat ze hier en wachtte ze op haar zieke vriendin die ze al lange tijd niet had gezien. Ze werd gebracht door haar echtgenoot die na een korte begroeting weer in zijn auto verdween.
‘Een tikkie ouder’ heette het etablissement waar ze koffie dronken en bijpraatten. Hoe toepasselijk en toevallig weer. Haar vriendin was sterk vermagerd en had kleine, smalle schoudertjes gekregen, maar de vreugde om het weerzien won het van alles. Het halve uur dat voor beiden was uitgetrokken vloog voorbij. Ze omhelsden elkaar bij het afscheid en toen haar vriendin eenmaal buiten was, zag ze nog net hoe deze wit wegtrok. De inspanning die het haar had gekost zich voor even groot te houden, eiste zichtbaar zijn tol.
Eenmaal op weg naar huis moest de tram plotseling hard remmen. Een oude man in een scootmobiel had toen hij de weg overstak de belsignalen niet gehoord en de rode stoplichten niet gezien. Ze ging even poolshoogte nemen en zag hoe hij trillend en bevend tussen de rails lag, zijn boodschappen verspreid lagen over de grond. Gelukkig duurde het maar een kwartier tot de ambulance arriveerde en hij op een brancard de auto werd ingeschoven. De trambestuurder en wagenbegeleider waren duidelijk overstuur, maar bleven tot ze hun weg konden vervolgen. ...

EEN INSPIRERENDE DUIK IN HET VERLEDEN

column
4,3 met 3 stemmen 96
Soms stuit een mens op een 21e september op verrassingen. Bij het opruimen van talloze papieren was daar opeens een folder over Voorne Putten met een VP pas erin. Deze wees op o.a. Koffiehuis De Koffieleut in Rockanje. Dit is gelegen op een zeer stille plek waar zonnebloemen en maïs floreren en waar in uitgestrekte weilanden paarden het duidelijk naar hun zin hebben.
In een grote boerenschuur valt een zeer uitgebreide verzameling thee- en koffiepotten en handkoffiemolens te zien die de bewoonster in de loop der jaren verzamelde. Zij begon ermee in 1988 toen ze een oude koffiemolen in handen kreeg. De liefde voor het verzamelen was geboren. Een liefde die uitmondde in een heus museum vol ouderwetse potten en pannen en land- en tuinbouw gereedschap. Naast grote koffiemolens afkomstig uit kruidenierswinkels of kroegen, zijn er poppenwagens, poppen, oude boeken, zoals die over Piggelmee, wasborden, wringers, aardappel- en groenten emmers en strijkijzers uit vroegere tijden te vinden. Grappig was ook het reiskoffiemolentje dat met de eigenaar meeging als hij op pad ging, zodat hij ook bonen kon malen. Pluchen tafelkleden bedekken de tafels waaraan je koffie, thee of fris krijgt geserveerd met heerlijke appelgebak of cake. Ook is er een gezellig buitenterras. Het museum is op dinsdag- en donderdagmiddag geopend en de laatste zaterdag van de maand van april tot en met oktober van 13.30 tot 17.00 uur.
De eigenaresse kan boeiend verhalen over de objecten die ze in haar collectie heeft, zoals het kleinste strijkijzer of de staaf die vanaf de tweede helft van de zestiende eeuw gebruikt werden door heren om hun witte geplooide molensteenkragen te verkrijgen. Die werden geïntroduceerd door de Spanjaarden. Eigenlijk was strijken in het verleden een mannenaangelegenheid! Er waren ook stenen strijkijzers lang geleden die men al dan niet onder zijn voeten bond om over gekreukte stof te lopen en de Noormannen streken al met een soort glazen bal, ingesmeerd met bijenwas. Dan was hun kleding gelijk waterafstotend. In de vroege Middeleeuwen had je eerst nog de strijkijzers van aardewerk. Ondanks dat ik zelf een hekel aan strijken heb, fascineert me de geschiedenis ervan.
Er zijn strijkijzers die op butagas werkten en hete kolen te zien. Of ijzers die in het vuur van de open haard werden verhit of werkten op turf. Er zijn tijden geweest dat men met zware ijzers onder de voeten over stoffen liep om ze glad te krijgen. Het is eigenlijk teveel om op te noemen. ...

STOF TOT NADENKEN

column
3,0 met 2 stemmen 507
Mijn gepensioneerde buurman; een weduwnaar, heeft een ‘nieuwe knie’ oftewel een knieprothese en dat heb ik geweten. Wekenlang fungeerde ik als Klaagmuur als we elkaar zagen. Puur uit beleefdheid vraag je toch hoe het gaat nietwaar? Tot in de kleinste details werd ik op de hoogte gehouden van wat hij allemaal al wel en wat hij allemaal nog lang niet kon. Als een mantra herhaalde hij de zin dat het allemaal vies tegenviel. Onder de uitspraak ‘waar ben ik in ’s hemelsnaam aan begonnen’ kwam ik ook dikwijls niet uit.
Het genezingsproces verliep uiterst traag begreep ik, maar het ging in zijn geval van rolstoel en looprek naar rollator naar twee krukken en van daaruit van één kruk naar wandelstok en uiteindelijk trots los lopen, zij het met steunkous.
Hij keek uit naar het moment dat hij weer kon fietsen, want dat was zijn lust en zijn leven.
Dat fietsen ging aanvankelijk goed tot aan de vierde en zevende keer. Hij viel de eerste keer toen hij plots op de terugtraprem moest staan omdat er een auto naderde. Gelukkig braken de bosjes aan de zijkant van het fietspad zijn val enigszins. Behulpzame mensen hadden hem overeind gehesen en op een schaafwond na leek het allemaal wel mee te vallen. ...