Verhalen over literatuur

(voor Lulu Wang) Ongrijpbaar zwemt zij sierlijk door het blauwe water (blauw van de kleurstoffen), alsof heel China in haar eenzame genen is samengeperst en zij niet van wijken weet. Zij veinst ongenaakbaarheid als een schild tegen haar fragiliteit. Intuïtief kent zij de krachtige werking van positieve energieën vermengd met charmante droommagie…

(voor Sylvia Plath) Je was als een wuivende kastanjeboom, je haren als bruine herfstbladeren en je ijspegelscherpe gedichten waren de glanzende kastanjes, die wij als hebberige lezers met de takken van de grond uit de boom wilden gooien, terwijl ze toch op den duur vanzelf wel vielen. De kastanjes vielen op de harde grond en zij spatten uiteen,…

(voor Edward Morgan Forster) De hele ochtend schreef je aan een roman, terwijl buiten het echte leven voorbij ging, maar binnen vond je het behaaglijk, waar je moeder even stoorde voor het brengen van een kopje thee, met de twee biscuitjes op het gebloemde Wedgwood-schoteltje. De tergend langzame aai over je piekerende bol zette je aan tot nog meer…

(voor Guillaume Apollinaire) Zijn virtuoze bronnen zaten niet aanwijsbaar onder zijn gekwetste schedeldak, maar de mysterieuze kosmos balde in hem samen, de goden en godinnen waren zijn beste vrienden, dweepten zelfs met zijn artistieke begaafdheid, ook al hadden ze die zelf met veel moeite ontworpen. Dat deze dichterlijke reus geveld werd door…

(voor Georg Trakl (1887 - 1914)) In de mist van woorden zocht hij naar een woord van helderheid, dat hem kon redden van de ondergang, de hel in zijn hart, doorboord met gifpijlen, brandende speren, priemen van hout. Wie zo zichzelf een pad moest banen, verloor zijn lach al gauw. Zijn angsten triomfeerden in een jeugd verstoft door oude schaduwen…

(voor Gerard de Nerval) Misschien had iemand op tijd het knellende touw kunnen lossnijden, zijn walgelijke wanhoop vertroosten, zijn onuitroeibare somberheid verlichten. Maar hij was er de man niet naar om een escape in te lassen, daar was hij te clever voor, te zeer geraakt, te diep verzonken in de spookmoerassen van de verstikkende waanzin.…

(voor Stéphane Mallarmé) Als een korrecte taalkeizer in zijn afgezonderde ijspaleis heerste hij over zijn trouwe onderdanen, de magische woorden. Wars van populair gedoe zocht hij naar de verbluffende zuiverheid rondom bloemen, uitpuilende boezembomen en ongerepte natuurverschijnsels. Ondanks zijn keurig verborgen kwelduivels schreef hij als een…

(voor Victor Hugo) Hij was een opgejaagd paard, dat zichzelf moest temmen met verdovende middelen (de brave wereld verstikte hem op allerlei manieren), er galmde geen vreugde meer in zijn glazen heelal, de dansen waren gedanst, de liederen gezongen. Hij had aan de bevallige Eros geen boodschap meer en Thanatos, die sluwe vos, keerde hem de rug…

"Er bestaat helser kabaal ...buiten deze muren" A.B. (voor André Baillon) Stekende dolken in zijn hersens, arme man, worstelend met de pijn van knagende ratten in zijn lichaam en met de twee deuren, waarvan hij nooit wist welke deur tot zijn huis behoorde, zwart is de dood, rood is zwart. Zijn aderen gloeien van de koorts; zwarte bloedlichamen…

(voor Christian Dotremont) Gruisplantsoenen restten in zijn (voorzorgelijke plebejers krankzinnig geprojecteerde) orakelhhoofd van wiebelende gorillarudimenten, hij vond zichzelf terug bij de ontzagwekkende ruines van de naakte vogeltaal, waar zijn hoogst magische dichtwerk begon, waar slechte , eenogige reuzen en valse, hoerige leeghoofden geen…

(voor Jean Cocteau) De luisterrijke tijd verstrijkt langs hooggelegen braampaden van marterschrik en schaterlach, taartentriomf en worsteling. De schone, vorstelijke badkuipvrouw bedekt haar getatoeeerde lichaam met de kletsnatte leeuwemanen van een azuurblauwe dubbelganger. Gedreven door de stuurloze driften van een wereldvreemde gedachtenstroom…

(voor Dylan Thomas) In essentie extreem geestesmoe, wanstaltig gekortwiekt en volledig uitgerangeerd stonden zijn gekwelde intercitymuzen als oude opgebruikte stoomlocomotieven in een vervallen hangar op een onherbergzame plek, naast het normale treinenstelsel overwoekerd door diversen dramatische klimplanten. Kollosale wrakken van roestend ijzer…

(voor Louis Aragon) De zinloze, onzorgvuldige woorden rondom hem ketsten op zijn glimmende harnas af, ook al leed hij onder de heersende waanzin van de aangepaste meute jachthonden, de valse straatkatten, zijn dichterstronie fungeerde als een periscoop,z ijn pen als antiek kanongebulder. Hij zag de geesten in hun ware dimensie, kampte met oorlogszuchtige…

(voor Sergey Yesenin) Hij wilde langs de verbrokkelde kusten schrijven, met een reuzenpen de grenzen van het al te benauwde omploegen, tafelen met wilde zwijnen,gedreven door dezelfde tirannieke waanzin die Van Gogh verpulverde, Nietsche vermaalde, Strindberg openhaalde of Goethe bedekt deed voortslepen, met zijn dikke benen in een lus achter…

Bovendien legt u maar dan ook geen enkel verband met religie of met het klassieke kerstverhaal. Onze Lieve Heer wordt nergens genoemd en geen jubelstemming om de geboorte van de reddende engel, die op Goede Vrijdag weer mag opdraaien voor al onze zonden. Integendeel. U stelt juist de mens zelf verantwoordelijk voor de rekening die hij krijgt gepresenteerd…

Zeer geachte heer Charles Dickens, Naar aanleiding van uw schrijven van 25 december 1843 onder de titel “A Christmas Carol” moet mij toch het een en ander van het hart. Reeds eerder noemde ik in ons kantoorblad uw boek als de klassieker die ik nog altijd eens moest lezen. Een facsimile van een vroege engelse editie was toen onderweg, maar het verhaal…

Wat een verhalen, wat een levenservaring. Al die mensen die zoveel hebben meegemaakt en het overleven. Er zelfs een beter mens door worden. Heel bijzonder dat dit mogelijk is. Je leest het hier, hoort het op t.v., ziet het in een filmdrama, komt het soms spontaan tegen. Ik lees en lees en lees, net als vroeger toen ik niet op deze wereld wilde…

Als ik op school kom is het al ver over half negen en het zou stil moeten zijn voor de school, maar op straat zie ik iedereen druk met elkaar in gesprek. Er heerst een nerveuze spanning. Ik hoef niets te vragen. Ik zoek mijn klasgenoten op en luister naar de ontgrendelende waarheid. Als we even later in de klas zitten, hoor ik hoe het precies gegaan…

Mijn broer zit al aan tafel als ik ´s morgens de kamer binnenkom. Hij eet een boterham met jam en maakt ondertussen zijn nagels schoon. Hij is lang en mager en heeft lange, bleke handen met grote nagels, waaraan nu één voor één een wit randje verschijnt. Af en toe spreidt hij keurend zijn vingers om het resultaat van zijn werk te bekijken. Tussendoor…

Op alle zolderkamers waren de schuine hoeken van het dak afgetimmerd op ongeveer een meter hoogte. Daarachter waren diepduistere kastjes ontstaan waarin zich in de loop der jaren de stoffige herinneringen ophoopten. Ik trok regelmatig op een regenachtige middag een kastje open op de kamers van mijn broers om er rond te neuzen tussen oude strips, boeken…

Naast de garage was achter het huis eerst een terras en dan een grasveldje. Het terras bestond voor de helft uit een groot vlak van beton, dat aan het huis vast leek te zitten, de andere helft bestond uit betonnen platen van 50 cm bij een meter, die los lagen. Ze waren loodzwaar, maar heel af en toe moesten we ze optillen van mijn vader want de ruimte…

Soms zongen we bij de piano op zondagavond psalmen en gezangen en liederen. Dan speelde mijn zusje. Het waren onwerkelijk mooie momenten, die niet pasten bij onze doordeweekse manier van doen, maar wel bij onze gesprekken over dominees, preken, de bijbel en het geloof. We hadden een groot huis met negen kamers, een kelder, een zolder en een vliering…

III Edwin denkt dat zelfontwikkeling betrekking heeft op innerlijke eigenschappen. Hij probeert een beter mens te worden en heeft eigen ideeën over wat een beter mens zou moeten zijn. Dat is niet iemand die zich voorstaat op hoe hij denkt, wat hij gelooft, hoeveel hij weet of wat hij presteert. Een beter mens begrijpt wat hij doet en doen moet. Volgens…

Wolkers is dood. Ze tellen hem niet bij de Grote Drie. Misschien terecht, ik weet het niet. Van die drie heb ik te weinig gelezen. Maar Wolkers heb ik verslonden. En ik niet alleen. Daarom siert z’n markante kop alle voorpagina’s, toch mooi. Zijn schrijven was misschien te eerlijk, te weinig gekunsteld, te simpel haast. Zijn thema’s te beperkt. Het…

II Edwin vraagt zich af: ‘Hoe komt het dat mijn vrienden op een halve hand te tellen zijn?’ Hij denkt: ‘Ze hebben een fantastische carrière, geen tijd en interesse voor mij.’ En andere vragen: ‘Heeft het geloof mij nog iets te bieden, heeft het me gestimuleerd of dwarsgelegen?’ Vandaag moet hij op sollicitatiegesprek. Niet dat hij gekozen heeft…

I Kunstenaars hebben geen verstand van de markt, althans het roept vragen op waarom ze dingen voor de toekomst maken. Edwin voelt zich geen schrijver. Zich uitdrukken in taalexpressies is noodzaak. Alle keuzen die hij in zijn leven maakt houden rekening met deze behoefte. Dat leidt tot spanningen, vooral in relatie tot zijn werk. Collega’s begrijpen…

Duurlopers hebben een zigeunerachtig bestaan. Je komt nog eens ergens waar je anders nooit komt. Je ziet en ontdekt onvermoede zaken. Zoals tulpen aan de Braasem, het keerpunt van Bakkum, de hoeren van Haarlem, de pijpenmaker van Gouda, het bloedpad van Egmond. Ook krijgt men oog voor ongelijke spreiding. Zoals van gewassen naar bloeitijden, vrouwen…

“Ik denk dat ik dood ga.” Door een por in z’n zij schrikt Jap wakker. “Ik denk dat ik dood ga.” Fannie zit verschrikt rechtop, met wijd opengesperde ogen. Ze meent het. “Wat is er dan?” “Alles trilt, mijn handen, armen, benen, ik ...” Koortsachtig probeert Jap een onderwerp te bedenken om haar af te leiden. Het enige dat hem te binnen schiet…

(column door Steef Schinkel) nr. 10 gelezen in Ons Utrecht Vanmorgen werd ik eindelijk niet eens vroeg wakker. Nog erger ik had me voor het eerst lekker verslapen. Ondanks de haan in ons hok. Een maand of twaalf geleden kregen mijn vrouw en ik van onze oudste dochter, die gek op dieren is, een mooi geveerde zwart/groene kip aangeboden.…

Dubbeltjes ijs… waar blijf je? Mijn echtgenote is onder de indruk van documentaire film “An inconvenient truth” van Al Gore. Ikzelf heb deze film door “allerlei oorzaken en uitvluchten” nog niet gezien! (van Steef Schinkel) column nr. 29 gelezen in Ons Utrecht Dubbeltjes ijs waar blijf je? Dat is niet zomaar een uitspraak. Dit jaar word ik 60…