Verhalen over taal

De juf geeft een les over bieten. Eerst vertelt ze dat de rode biet een groente is. ‘Dat klopt, juf,’ roept Jantje, ‘wij eten vaak aardappelen en bietjes, lekker hoor.’ Dan zegt de juf dat het woord -biet - ook voor wat anders wordt gebruikt en bijvoorbeeld in spreekwoorden voorkomt. Ze vraagt: ‘Wie weet wat - zo rood als een biet - betekent?’…

De juf probeert haar leerlingen de betekenis van woorden bij te brengen. Ze vraagt: ‘Wat doet een inspecteur?’ Jantje roept: ‘Die komt de boel inspecteren.’ ‘Goed zo,’ zegt de juf, ‘En wat doet een conducteur?’ Wimpie zwaait met zijn vinger en roept: ‘Die gaat de trein conducteren.’ ‘Nee, dat is niet goed, die controleert de kaartjes,’ zegt de…

In de kamer van het woord is van alles te lezen, waar je ook kijkt. Boven je, onder je, op de muren - de verhalen ontvouwen zich zonder een concreet begin of eind. Je voelt je schuldig, want misschien staan je voeten wel op de wending van een plot. Er is hier geen ik, of een protagonist. De tekst in deze kamer is als een rivier die aan je voorbij stroomt…

Laatst las ik het boek ‘Voor het laat wordt’ van Kader Abdolah. Een prachtig boek waarin de verteller verhaalt over een terugkeer naar z’n geboorteplek en z’n moeder. Ik had als eerste de proloog gelezen die luidde: ‘in het hoofd van elke mens graast een koe’. Het schijnt een uitspraak te zijn van Zarathustra. Even dacht ik wat moet ik hiermee…

Een schrijver is iemand die nergens goed voor is. Ik zou bijna zegen: iemand die een heel klein beetje gek is, een originele kromme Eigenheimer, die niet in het kistje past. Niet in de wieg gelegd voor een normale baan, zoals op een kantoor of ergens in een garage, sleutelend, luisterend en lachend met zijn collega's. Nee, een schrijver is iemand…

Eén van de belangrijkste gebeurtenissen die in ons bestaan ooit heeft plaatsgevonden, wordt hier in dit verhaaltje in een paar woorden beschreven. ‘In den beginne’, ja even een oerhistorisch gebezigd begrip, maar het omschrijft zo mooi de ontwikkeling in dit verhaal en dus ge- of misbruik ik het toch hier maar even. Dus, in den beginne belandde ik…

Alleen wanneer mijn emotie stroomt, stroomt mijn inspiratie. Alleen wanneer ik helderheid nodig heb, kan ik schrijven. Mijn woorden vragen het papier, dat altijd schenken zal. Er ontstaat een compositie. Ineens weet ik wat klopt. Lading wordt gevangen, gevoel getoond. Besloten en bevroren in die enige combinatie mogelijk. Pijnlijk tastbaar. De woorden…

Zo’n beetje elke dag, dat ze naar school gaat op de fiets heb ik haar aan de telefoon, netjes met “oortjes“ in, handen aan het stuur natuurlijk en het gesprek begint al in de tuin thuis, dat is wel zo veilig tenslotte? Het duurt een krappe 25 minuten voor ze op het schoolplein is, of: andersom kan ook, als ze binnenstapt thuis en zegt: ik ben er oma…

In een dorp krijgen veel mensen snel een bijnaam en om eerlijk te wezen voordat je het in de gaten hebt doe je er ongemerkt aan mee. Sommige personen zijn gewoon hun bijnaam geworden. Dit ontstaat niet per se uit kwade wil maar meer, vanuit een soort van ‘ezelsbruggetje’. Als er tien mensen Jan, Kees, Piet of Klaas heten in een kleine dorpsgemeenschap…

Van de week kwam ik tot de onthutsende ontdekking dat wij, u die dit leest en ik, zo langzamerhand tot een uitstervende soort behoren. Gemakshalve maar te noemen de homo literatus. Helaas is mijn kennis van het latijn niet van dien aard dat ik helemaal kan overzien wat het allemaal omvat, maar vrij vertaald zou ik, denk ik mogen zeggen dat dit zoiets…

De wegrijdende intercity onthulde de tekst die op de muur aan de overkant van het spoor met witte kalk was aangebracht. Maak het leger leger stond er. Het was de ochtend van de tweede juli en al best warm. Links en rechts van mij een stuk of wat lotgenoten, te zien aan de weekendtassen en de wat onzekere houding. Over enkele minuten zou de stoptrein…

Ben ik vertwijfeld? Welnee! Ik heb alleen maar de vader…. En de moeder van alle catastrofe reacties. Gelukkig zit er geen glas in de deur. Ik sla ermee. Bij het verlaten van de klas. Ben ik overstuur? Ja! Vol wraakgevoelens kan ik onmogelijk nu al mijn verlies verwerken en neem ik met stampende kleine beentjes grote stappen. IK! Ik heb…

De meeste Nederlanders weten dat België geen eenheidstaal heeft. De drie officiële landstalen zijn Nederlands, Frans en Duits. Elke wet, elk Koninklijk Besluit, moet worden vertaald in die drie talen. Indien een wet niet vertaald is in die drie talen is zij niet geldig. Nochtans zijn onze landgenoten uit het zuiden van België, die Walen genoemd…

Thuis spraken we het dialect van zuidelijk Brabant: we zeiden "oew" en "hedde gij"; een taal die we ons als kinderen razendsnel eigen maakten, te midden van de buurt- en klasgenootjes met wie we knikkerden, rolschaatsten en de zweep om de felgekleurde tollen sloegen, maar onze Friese oma, die zonder een ziekte, zwakte of misselijkheid drieënnegentig…

Onlangs struikelde ik even over mijn woorden. Eigenlijk wilde ik een mooi meisje een berichtje sturen, maar ik miste toch iets om het echt te doen. Nu ja, toen trok ik mijn stoute schoenen maar aan en vroeg naar haar leesplaats, vooral omdat ik meende dat het een vrolijk plagertje was. Toen zei ze romantisch, maar toch gewoonweg: [email protected]…

Het is een demon of een engel, maar een van de twee grijpt mij beet, zij omarmt mij en zij stuurt mij naar mijn kamer vol boeken, meegesleept vanuit het hele land. Meestal voel ik me eenzaam of verdrietig, maar niet zelden ben ik erg kwaad op het wrede leven. Het wrede leven heeft voor mij talloze facetten, van klein tot groot, van een onattente, computerachtige…

Dit verhaal gaat eigenlijk over alle sprookjes, die er nog zijn of ooit hebben bestaan. Maar het zou wel te veel werk worden om het over al die vertellingen te hebben. Daarom vertegenwoordigen we alle verhalen met het ene "springende sprookje," dat overal verscheen en zal verschijnen. Dit springende sprookje komt steeds op de witte wanden van bioscoopzalen…

Het stof dwarrelt in de laatste zonnestralen over de markt. Van de wandelaars is alleen het profiel te zien, de details laten zich raden. Op de kunstijsbaan leert een vader zijn zoontje schaatsen, beiden hebben een Unox muts op, die van vorig jaar. Het stadhuis steekt hoog boven de winkels uit. Schrille neon reclames doen een poging belangrijk te zijn…

Eigenlijks bedoel ik 'Stralende aanhef', een boek over 'Kosmos', de eerste bundel van Ida Gerhardt. Een eerste bundel is veelzeggend en betekenisvol, dat heeft Frans Berkelmans goed verstaan. In zijn voorwoord legt hij vooral de nadruk op de heelheid van deze bundel, 'zoals er in een horloge geen radertje gemist kan worden.'. Frans Berkelmans,…

Zaterdagmorgen, 8 uur. Het is licht geworden, zie ik door de kieren van de gesloten luiken. De kranten zijn gelezen, de radio staat aan. De Doobie Brothers: 'What a fool believes'. Het brengt me terug in de tijd waarin de kinderen volwassen werden, hun vrienden met hen. De tijd van later-dan-laat in bed rollen, muziek maken en luisteren, praten…

(à la Rimbaud) Eén onsterfelijke joint in ruil voor de gave continu poëzie te schrijven, onsterfelijke. Wees stil en luister naar mijn brandende hart. In kleine pikkeneesjes zie ik grommende leeuwen. In alle automobielen zitten voortvluchtige criminelen. Uit het aangeveegde trottoir steken de behaarde armen van hongerige Neanderthalers. Vissen…

(voor Arnon Grunberg) Onder zijn chaotische krullenbol gaapt het parelende fakirbrein, besmeurd met venijnige Woody Allen-saus, wit bepoederd als een verwijfde edelman uit de pruikentijd. In zijn kristalheldere onderbewuste kruipen de wijze cobra's van de kabbala, al doen zijn geschriften het tegendeel vermoeden, camouflagetechnieken zijn hem…

..... Ja, écht stil dus. De Neus snuift nogmaals, draait een beetje met zijn hoofd, althans dat probeert hij maar het enige wat de Duimelaars zien draaien is die "onmens" grote NEUS. Hij schraapt zijn keel, dat geluid komt niet ver, want zijn neus werkt als een soort afdakje. Het geluid slaat zeg maar tegen de onderkant van zijn neus aan tegen…

Het is de duim die opvalt bij deze mensen. Volgens zeggen is deze tweemaal zo groot als bij ons, "gewone" mensen. Zij worden ook wel het Duimelaarvolk genoemd. Ik heb dat altijd vreemd gevonden. Ik bedoel maar je hebt Engelsen, Fransen, Nederlanders etc. Maar Duimelaars kan ik nergens terugvinden, hoe goed ik ook zoek. De Duimelaars vallen…

Iedere keer weer is het een wonder als de printer begint met baren. Persweeën die niet tegen te houden zijn, hoe die ook kreunt en puft. Wat zou er deze keer ter wereld komen? Het is zo anders dan wanneer je de woorden op het scherm voorbij ziet gaan. Want zodra ik van papier begin te lezen zie ik met mijn geestesoog opeens het woord waar ik al zo lang…

Greet werkt al jaren in het café en ik bestel twee koffie bij haar. ‘Jij komt toch altijd met Nel koffiedrinken hier,’ vraagt ze met opgetrokken wenkbrauwen.. ‘Ja, klopt. Op de even dagen. Op de oneven dagen met Del hier..’ ‘Del?’ ‘Ja Del. Zo heet deze mevrouw die hier naast mij zit.’ ‘Neem mij effe in de zeik! Denk je dat ik getikt ben of zo?’…

Op het water rust het lichaam zonder weerstand. De blakende zon warmt dat wat verkoeling vindt in de onpeilbare diepte aan de oppervlakte. De rimpeling die het lichaam omringt is kalm en regelmatig. De natuurlijke golfslag omarmt als een zorgende moeder. Er lijkt niets nodig, alles schijnt aanwezig Een theoreticus zou het geheel omschrijven als een…

Anne kwam in een combinatieklas, een hele kleine groep 3, groep 4 en groep 5. In het begin deed Anne niet mee met het lezen, dus vroeg juf haar mee te doen. Vervolgens vroeg juf Ina haar om met haar mondje de letters en het woord te vormen, zodat juf kon zien dat ze met de klas meedeed. Zonder geluid. Boekjes gingen mee naar huis en daar liet ze horen…

Als aan een kind bijvoorbeeld wordt gevraagd: ‘ Waarom doe je dit nou’, zegt het vaak simpelweg ‘daarom’. Als ‘daarom is geen antwoord’ het repliek is gaat het fout. Juist met dit krachtige en meest verhelderende woord in onze taal is eigenlijk alles wel gezegd. Een kind is niet geïnteresseerd in antwoord geven, het wil gewoon zijn gang gaan, lekker…

Het is een drukte van gelang in het te koop zijnde kinderhuis. Advocaat Advocaat is er met drie koters die nu al electronisch hun voorkieskamer ontoestapbaar maken. Dat kan makelaar Kind niet over zijn hoofd laten gebeuren. Hij opent de meterkast om de stroomoverlast te hinderen. Niet dat iets helpt natuurlijk. Makelaar Kind is al tweeënvijftig…