Wanneer de staat weer in slogans spreekt

Ik zag eerst de post van het Department of Labor. Officieel, strak vormgegeven, gedeeld alsof het vanzelfsprekend was. De slogan stond er simpel onder, zonder uitleg:
“One Homeland. One People. One Heritage.”

Het bleef hangen. Niet omdat het nieuw was, maar omdat het oud klonk. De cadans, de herhaling, de belofte van eenheid die alleen werkt als afwijking verdwijnt. Het deed denken aan een andere slogan, uit een ander tijdperk, in een ander land:
“Ein Volk, ein Reich, ein Führer.”
Ook daar was het taal van orde en saamhorigheid. Niet uitgesproken als dreiging, maar als richting. Wie erbij hoorde, hoefde niets te vrezen. Wie erbuiten viel, werd vanzelf onzichtbaar.

Kort daarna verscheen een andere post, van een ander ministerie.
“Which way, Western man?”
Een vraag die zich voordoet als open, maar in werkelijkheid een test is. Die zin komt niet uit het niets. Which Way, Western Man? is de titel van een boek uit 1978 van William Gayley Simpson, een openlijk antisemitische white supremacist en bewonderaar van Hitler. In dat boek is de vraag geen uitnodiging tot nadenken, maar een moreel kruispunt met maar één juiste afslag.

Dat zulke zinnen — One Homeland. One People. One Heritage.
Which way, Western man? — verschijnen in communicatie van moderne staatsinstellingen, is geen detail. Zelfs als ze “contextloos” of “onbedoeld” worden gepresenteerd, dragen ze geschiedenis met zich mee. Taal onthoudt meer dan beleidsmakers soms willen erkennen.

En terwijl die slogans circuleren, rijdt de praktijk door. ICE-busjes die ’s nachts stoppen. Deurbel, klop, stilte. Mensen verdwijnen niet, zeggen ze — ze worden overgebracht. Niet opgepakt, maar verwerkt. Niet verjaagd, maar gehandhaafd. De formulieren zijn correct, de angst niet minder echt.

Boven dit alles klinkt de stem van de leider. Oorlogszuchtig, polariserend, altijd op zoek naar een vijand: Groenland, Venezuela, grenzen als morele frontlinies. Macht wordt persoonlijk, kritiek verdacht, nuance zwakte.

Wat zich hier ontvouwt is geen plotselinge dictatuur, maar een herkenbare verschuiving. De staat spreekt niet langer alleen juridisch, maar moreel. Niet langer neutraal, maar richtinggevend. Democratie blijft bestaan in vorm, maar verandert van toon.

Geschiedenis herhaalt zich hier niet letterlijk.
Ze herkent zichzelf in zinnen.
In slogans.
In de geruststellende gedachte dat dit nog gewoon woorden zijn.

Zo begon het ook.
Niet met geweld alleen,
maar met taal die vroeg:
welke kant kies jij?

Schrijver: Waeyenberghe Ivan
16 januari 2026

ivanwaeyenberghe1gmail.com

geschiedenis

• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

4.0 met 1 stemmen 13