Onrecht bestrijden of het goede doen?

Judith Shklar gaat ervan uit dat de mens niet deugt. Dit is precies het tegengestelde uitgangspunt van dominee Rutger Bregman die juist stelt dat de mens wel deugt.

Beiden hebben gelijk. Shklar kan weten dat de mens niet deugt. Ze is geboren in Riga met rijke ouders in het onafhankelijke Letland van tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Nadat het land werd veroverd door het Stalinistische Rusland, of Sovjetunie, zo u wilt, raakte de familie in de problemen. Daarna kwa-men de Duitsers Letland ‘bevrijden’ van het communisme om er zelf een even lelijk regime te vestigen. Voor Joodse families als die van Shklar was dat zeker problematisch. Geen wonder dat haar familie naar de Verenigde Staten is gevlucht. Letland werd overigens ook weer ‘bevrijd’ door de communisten, waarna het jarenlang onderdrukt werd. In de Verenigde Staten moest Shklar overigens een groot deel van haar leven vechten om als wetenschapper serieus te worden genomen. Ze mocht aan Harvard les geven, maar een vaste aanstelling heeft ze jarenlang niet gehad. Omdat ze een vrouw was. Dus ja, de mens kan wel deugen, mijnheer Bregman, maar soms doet de mens best wel vaak en behoorlijk structureel vervelende dingen.

Shklar zegt overigens niet dat de mens slecht is. De mens deugt niet, omdat de meeste mensen wegkijken als er onrecht gebeurt. Bregman roept op om het goede te doen, voorwaar een mooie oproep, maar als je niet weet wat het goede is, is dat toch een behoorlijk vage oproep. En we weten dat zowel Hitler als Stalin een idee van ‘het goede’ hadden, waar de honden geen brood van lusten. Althans, hun goede was zo goed, dat ze vonden dat ze het recht hadden miljoenen mensen op te offeren. Het goede kan dus best een snel-weg naar het slechte zijn.

Ik ben niet de eerste die dat bedenkt.

Daarom is het uitgangspunt van Shklar beter. Zij roept mensen op om niet weg te kijken. Er wat van te zeggen als er onrecht gebeurt. Zij doet een oproep aan klokkenluiders. Zij doet een oproep aan mensen om te gaan stemmen op politieke partijen die respect hebben voor minderheden.

Sommige kiezers hebben de oproep van Shklar naast zich neergelegd en op de PVV of FVD gestemd. Zij menen het goede te doen door bepaalde groepen uit te sluiten. Maar wie een bepaalde groep uitsluit, ac-cepteert dat ook de eigen groep buitengesloten mag worden.

In die zin is het goed ons te herinneren dat Stalin meer Russen heeft laten vermoorden dan Hitler en dat Hitler uiteindelijk vond dat ook het Duitse volk maar vernietigd moest worden. Beiden deden dat, omdat ze het goede wilden. Ze vergaten dat het bestrijden van onrecht belangrijker was dan het goede doen.

Schrijver: Jan R. Lønsing, 20 maart 2026

janrlunsinghome.nl

Biografie van deze schrijver

deugen goed communisme

• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

Er is nog niet op deze inzending gestemd. 7